ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਰਾਜ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਦੇਖੀ—ਇਕ ਬਲਦ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਨਿਆਇਤ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਦਿੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬ ਕਿਸੇ ਨਾਟਕੀਆ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ।" ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਚੁਪਚਾਪ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰੀ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਾਂ, ਤੂੰ, ਜੋ ਕਮ ਹੋਈਆਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਹੈਂ, ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ ਜੋ ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਕੌਰਵ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਹੇਠ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੇ ਦੁਖ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।" ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਧੀਏ, ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ, ਤੇਰੇ ਅਡੋਲ-ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮਾਂ, ਤੂੰ ਰੋਣੀ ਨਾ ਹੋ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਦੰਡਨਹਾਰ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਉਹ ਮੱਤਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਮਰਯਾਦਾ, ਉਮਰ, ਦੌਲਤ, ਤੇ ਰਸਤਾ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਰਤੱਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਖੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।" "ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਧੀਏ, ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਕੌਣ ਨੇ ਕੱਟੇ? ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੀ, ਐਸੇ ਜੀਵ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।" ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?" "ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਵੇ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਡਰ ਫੈਲਾਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤਾਂ ਤਦ ਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਟ ਦਬਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੰਗਣ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ।" "ਰਾਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤੱਬ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣਾ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਨਾ ਹਟਣਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤੇ ਧਰਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਬਾਤ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਦੂਤ ਤੇ ਨੇਤਾ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।" "ਸਾਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਸੀਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਏ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ।" "ਕਈ, ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕਿਸਮਤ, ਕੁਝ ਕਰਮ, ਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।" "ਕਈਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਤੇ ਵਰਨਨਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਚ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਲਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।" "ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਧਰਮ ਹੀ ਹੈਂ, ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਜਿੱਥੇ ਅਧਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਸ਼ਾਇਦ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ—ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।" "ਤਪ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਯਾ, ਤੇ ਸੱਚ—ਇਹ ਚਾਰ ਪੈਰ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ; ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਤੇਰੀ ਅਹੰਕਾਰ, ਮੋਹ ਤੇ ਮੱਤਵਾਲੀ ਕਰਕੇ ਟੁੱਟ ਗਏ।" "ਹੁਣ, ਧਰਮ, ਤੇਰਾ ਬਚਿਆ ਪੈਰ ਸਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੈ; ਪਰ ਕਲੀ, ਜੋ ਝੂਠ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਖੋਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਧਰਤੀ, ਵੱਡਾ ਬੋਝ ਝੱਲ ਰਹੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੰਭਾਲ ਲਈ; ਹਰ ਥਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।" "ਇਹ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਅਬਾਗ ਤੇ ਅਭਾਗੀ ਹੋ ਗਈ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ; 'ਅਣਯੋਗ ਰਾਜੇ, ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਮੇਰਾ ਸੁਖ ਲੈਣਗੇ,' ਉਹ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਰਾਜ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨ ਕਰਕੇ।" "ਉਹ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਏ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੋਹਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ।" "ਪਰ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਯਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੱਸ ਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।" "ਤੂੰ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ।" "ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਅਧਰਮ ਦਾ ਇਹ ਟੋਲਾ ਉੱਭਰ ਆਇਆ: ਲਾਲਚ, ਝੂਠ, ਚੋਰੀ, ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਪਾਪ, ਛਲ, ਝਗੜਾ, ਤੇ ਪਖੰਡ।" "ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ; ਤੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਸਚ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਯੱਗ ਰਾਹੀਂ, ਯੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜਿੱਥੇ ਹਰਿ, ਭਗਵਾਨ, ਯੱਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਪੂਜਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਵਾ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਕਲੀ ਡਰ ਗਿਆ; ਉਹ, ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ, ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।" ਕਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਵੱਸਾਂ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਬਾਣ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਉਪਸਥਿਤ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਖਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਥਾਂ ਦੱਸ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿ ਸਕਾਂ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗਣ 'ਤੇ, ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਇਹ ਥਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ: ਜੂਆ, ਸ਼ਰਾਬ, ਔਰਤਾਂ, ਤੇ ਹਤਿਆ—ਜਿੱਥੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਨੇ ਹੋਰ ਮੰਗਿਆ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਦਿੱਤਾ; ਇਥੋਂ ਝੂਠ, ਮੱਤਵਾਲੀ, ਇੱਛਾ, ਕਾਮ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵੈਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।" "ਇਹ ਪੰਜ ਥਾਂ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਾ ਜਾਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ—ਕੋਈ ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ।" "ਉਸ ਨੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਖੋਏ ਪੈਰ—ਤਪ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤੇ ਦਯਾ—ਮੁੜ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਾਇਆ।" "ਹੁਣ ਉਹ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਨੇ, ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ।" "ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਕੌਰਵ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸਰਵਰਾਜ।