ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਰਥ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜਦਾਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੰਭੀਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਉਚਾ ਕਰਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਣਯਾਇਕ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਵਹਾਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਚੁਪਚਾਪ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਾਂ, ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋ, ਕਾਂਡੇ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਹੋ, ਧਰਮ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਹੋ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋ?" "ਕਦੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ, ਦੁਖ ਆਇਆ ਹੈ।" ਫਿਰ ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, "ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਧੀ, ਇੱਥੇ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ, ਤੇ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ। ਰੋਂ ਨਾ, ਮਾਤਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਜਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਲੋਕ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਉਸ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ, ਆਯੁ, ਧਨ, ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਥ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਈਏ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।" "ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਧੀ, ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਕਿਨੇ ਕੱਟੇ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ? ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਰੀਤ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।" "ਬਲਦ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਦੱਸ, ਕੌਣ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਤੇ ਪਤਿਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਡਰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤਾਂ ਉਧਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਜਦੋਂ ਮੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਵਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੜਾ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ।" "ਰਾਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਵੇ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਏ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਿੱਚ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਨਾ ਹਟੇ।" ਇਸ 'ਤੇ ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੂਤ ਤੇ ਨੇਤਾ ਬਣੇ।" "ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਦੁਖ ਦਾ ਬੀਜ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਗਏ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ।" "ਕਈ ਲੋਕ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਤਮਾ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਭਾਗ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਰਮ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਕਿਹਾ।" "ਕਈਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅਣਮਿੱਥਾ ਤੇ ਅਵਰਨਣਯ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਇਹ ਸੋਚੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਦੋਂ ਸਮਰਾਟ ਨੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।" "ਰਾਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਹੀ ਹੋ, ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਜਿੱਥੇ ਅਧਰਮ ਹੁੰਦਾ, ਉਥੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'" "ਅਥਵਾ, ਦੇਵੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ—ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੈ।" "ਤਪ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਦਇਆ, ਤੇ ਸੱਚ ਇਹ ਚੌਥੇ ਪੈਰ ਹਨ ਜੋ ਧਰਮ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਤੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਮੋਹ ਤੇ ਮਦ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਏ ਹਨ।" "ਹੁਣ, ਧਰਮ, ਤੇਰਾ ਇਕ ਪੈਰ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੈ; ਪਰ ਕਲੀ, ਜੋ ਝੂਠ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਕੜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਧਰਤੀ, ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਢੋ ਰਹੀ, ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ; ਹਰ ਥਾਂ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।" "ਉਹ ਨਿੱਘੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਲੜਕੀ, ਅਕਸਮਾਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਜੂ ਲਿਆ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ; 'ਅਣਯੋਗ ਰਾਜੇ, ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਮੈਨੂੰ ਭੋਗਣਗੇ,' ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ, ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਨਿਯਤ ਬਣਾਈ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨਿਯਤ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੋਹਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।" "ਹੀਰੋ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਜੀਵਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਜੋ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਨਯੋਗ ਸੀ; ਹਲਕਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।" "ਰਾਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਤੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਇਆ, ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ।'" "ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਧਰਮ ਦੀ ਫੌਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ: ਲਾਲਚ, ਝੂਠ, ਚੋਰੀ, ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ, ਪਾਪ, ਧੋਖਾ, ਝਗੜਾ, ਤੇ ਪਖੰਡ।" "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਾ ਰਹਿ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ; ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ 'ਤੇ ਟਿੱਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਯਗਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਮਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ, ਭਗਵਾਨ, ਯੱਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਪੂਜਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਕਲੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ; ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।" "ਕਲੀ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਰਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ।'" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿ ਸਕਾਂ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਇਹ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ: ਜੂਆ, ਸ਼ਰਾਬ, ਔਰਤਾਂ, ਤੇ ਹਿੰਸਾ—ਜਿੱਥੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਰਮ ਹੈ।" "ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਨੇ ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਤੋਂ ਝੂਠ, ਮਦ, ਇੱਛਾ, ਕਾਮ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵੈਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।" "ਇਹ ਪੰਜ ਅਧਰਮ ਦੇ ਥਾਂ, ਉੱਤਰ ਦੀ ਪੁੱਤ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ।" "ਉਸ ਨੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖੋਏ ਪੈਰ—ਤਪ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਤੇ ਦਇਆ—ਵਾਪਸ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕੀਤਾ।" "ਹੁਣ ਉਹ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।