ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਤਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੈਦਾਈਸ਼, ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਵਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਟੱਲ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੀ ਲੀਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਨ—ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ, ਕੁਝ ਚੰਚਲ ਤੇ ਕੁਝ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਪਜੇ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹਨ, ਹੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ! ਪਰ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਸਾਡੀ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜੋ ਪਤੀ ਸਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਆਸ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਵੇ—ਅਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਦਇਆ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ। ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਭੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੰਝ ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਏ ਸੱਪ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਕਾਲੀਆ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ; ਉਹ ਹਾਲਾਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਅਸੀਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਪੀ ਹਾਂ, ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਰੁੱਸੇ ਹੋਏ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਾਂ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਛੱਡਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਝੂਠੇ ਮੋਹ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ, ਹੇ ਕਰਤਾਰ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਰੂਪ, ਬੀਜ ਤੇ ਮਤਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸੀਂ ਸੱਪ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਆਪ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡੀਏ? ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੋ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਦਇਆ ਕਰੋ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕਰੋ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਲੀਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਸੱਪ! ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਾ ਰਹਿ, ਜਲਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਗਾਂਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਇਹ ਆਗਿਆ ਯਾਦ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ ਇਸਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਜੋ ਇੱਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਖੇਡਿਆ, ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਰਮਣਕਾ ਦੀ ਟਾਪੂ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਲੁਕਿਆ ਸੀ; ਤੈਨੂੰ ਸੁਪਰਨ (ਗਰੁੜ) ਨੇ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।" ਸੁਣਦਿਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾਈ ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਸੁਗੰਧਤ ਇਤਰ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਕਾਲੀਆ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਟਾਪੂ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਗਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਬਲਦ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਪਿੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੀਚ ਜਾਤ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਲਈ ਕਲੰਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬਲਦ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਸੀ, ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਲੱਤ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਬੱਛੜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਘਾਹ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਗੱਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਅਣਯਾਇ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਨਟ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਦੋਜਾਤੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁਪਚਾਪ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਤੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ, ਘੱਟ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ, ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ ਜੋ ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਦਾਸੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਦੁੱਖ ਆਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਧੀ, ਇੱਥੇ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ, ਨੀਚ ਜਾਤ ਵਾਲੇ ਦਾ ਡਰ ਦਿਲੋਂ ਕੱਢ ਦੇ। ਨਾ ਰੋ, ਮਾਂ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ ਚਾਹੇ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜੀ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਉਮਰ, ਧਨ ਤੇ ਰਾਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਣਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਧੀ, ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਵੱਢਿਆ? ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਚਾਰ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਦੱਸ, ਹੇ ਬਲਦ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਮਿੱਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਡਰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਬਾਂਹ ਫੜ ਲਵਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਰਣਹਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੂੜੀ ਪਾਈ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਏ, ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਰਾਹ ਨਾ ਭੁੱਲੇ। ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ, ਹੇ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੂਤ ਤੇ ਨੇਤਾ ਬਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਅਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵੰਡਾਂ ਵਿਚ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਇਹ ਭਾਗ ਹੈ, ਕੁਝ ਕਿਰਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਆਮੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਅਕਲਪਣੀ ਤੇ ਅਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ।