ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਲਸੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮੰਦ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਤਾਂ ਉਹ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਿਨ ਬੇਕਾਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਰੁ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕਲੀ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ, ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਦਰਾਸ਼ਵ, ਕੇਤੁਮਾਲ, ਭਾਰਤ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ, ਅਤੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਅਸਧਾਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਮਹਾਨ ਮਕਾਨ, ਤੇ ਅਪਸਰਾ-ਸਮਾਨ ਸਤਰੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀਆਂ ਸਨ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ—ਉਹ ਵਡਿਆਈਆਂ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾਨ ਦੇ ਅਗਨੀ-ਅਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਆਪ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਧਨ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਥ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਸਾਥੀ, ਸੇਵਕ, ਦੋਸਤ, ਦੂਤ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਰੋਜ਼-ਰੋਜ਼ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਣ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਗਈ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਮ, ਜੋ ਇਕ ਲੱਤ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਧਰਮ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮਾਧੁਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਪੀਲੀ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਕਿਉਂ ਦਿਸਦੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਕੀ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੈਂ, ਮਾਤਾ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਅੰਗ ਲਈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲਈ, ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦੀ ਹਿੱਸਾ ਚੋਰੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਵਰਖਾ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ? ਜਾਂ ਗੌਣੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲੀ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜ ਗਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਕਲੀ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ? ਜਾਂ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰਹਿਣ, ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜੀਕਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ?" "ਮਾਤਾ, ਕੀ ਤੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਧਰਤੀ, ਤੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੀੜਤ ਹੋਈ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੇਰੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸਮੇਂ—ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ—ਵੱਲੋਂ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਹੈ?" ਧਰਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਧਰਮ, ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਹ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਥਾਮਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਸੱਚ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਮਾਫੀ, ਤਿਆਗ, ਸੰਤੋਖ, ਸਧਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਣ, ਤਪ, ਸਮਤਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਵਾਪਸੀ, ਤੇ ਵਿਦਿਆ—" "ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਸ਼ਾਸ਼ਕਤਾ, ਬਹਾਦਰੀ, ਤੇਜ, ਤਾਕਤ, ਯਾਦ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਹਿੰਮਤ, ਤੇ ਮਰਦਾਨਗੀ—" "ਜੁਰਤ, ਨਿਮਰਤਾ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ, ਸਹਿਣ, ਜੋਸ਼, ਤਾਕਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਗਹਿਰਾਈ, ਠੀਕ ਰਹਿਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸ਼ੋਹਰਤ, ਇਜ਼ਤ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟ—" "ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਗੁਣ, ਧਨਵੰਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਹਾਨਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘਟਦੇ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਵਿਅਥਤ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਕਲੀ ਦੇ ਪਾਪੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਤੇਰੇ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪੂਰਵਜਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਭ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਵਰਗਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਲਈ ਵਿਅਥਤ ਹਾਂ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਕੇਵਲ ਇਕ ਪਾਸੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਚੁੱਕੇ ਸਨ; ਪਰ ਉਹੀ ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ, ਆਪਣਾ ਕਮਲ-ਵਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਮਲ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼, ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ—ਪਰ, ਇਹ ਮਹਾਨਤਾ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਬਣੀ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ—ਦਸ-ਦਸ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ—ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਹਾਲਤ ਨਿਸ਼ਚਲ ਤੇ ਘਟ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।" "ਕੌਣ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਚਮਕਦੇ ਮੁਸਕਾਨ, ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ, ਮਧੁ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਅਟਲਤਾ ਵੀ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕੰਪਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ?" ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਪੂਰਬੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ! ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਪਰਮ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ। ਵੰਦਨ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁਧੀ ਦੇ ਖਜਾਨਾ, ਪਰਮ ਸਤ, ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਡੋਲ, ਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਵੰਦਨ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਸਮੇਂ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਸਾਖੀ, ਸੰਸਾਰ ਆਪ, ਸਭ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਿਤਾ ਤੇ ਕਾਰਨ। ਵੰਦਨ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਪ੍ਰਾਣ, ਮਨ, ਬੁਧੀ ਤੇ ਅੰਤਰ-ਕਰਣ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਤਜਰਬਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚਲੀ ਪਹਚਾਣ ਨਾਲ ਝਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੰਦਨ ਹੈ ਅਨੰਤ, ਸੁਖਮ, ਅਡੋਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸਭ ਮਤਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੋਲੀ ਤੇ ਅਬੋਲੀ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਵੰਦਨ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਕਰਮ ਤੇ ਤਿਆਗ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਵੇਦ ਆਪ—ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵੰਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ, ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ। ਵੰਦਨ ਹੈ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕ, ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੇਤਨਾ। ਵੰਦਨ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਅਕਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਰਿਸ਼ੀ, ਮੌਨ ਤਪਸਵੀ। ਵੰਦਨ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਚ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੇ ਵਿਅਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਸਭ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਕਲਿ ਯੁਗ ਦੀ ਵਿਅਥਾ, ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਧਰਮ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੱਚੀ ਹਾਲਤ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਸੁਣਾਈ।