ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਰਾਜ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਵਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਸਨ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਇਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਕਲੀ ਇਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੈਸ਼-ਭੂਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਸੀ, ਜੋ ਇਕ ਗਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਰੂਪ ਬਲਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੱਤ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੇ, ਸ਼ੌਨਕ ਮੁਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਫੜਿਆ? ਇਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੈ ਕੇ ਕੌਣ ਸੀ, ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਜੇ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਰ, ਜਿਹੜੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਾਣੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਨਿਰਫਲ ਗੱਲਾਂ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ।" "ਜਦ ਤਕ ਮੌਤ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਕੋਈ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਇਆ। ਆਉ, ਹਰਿ ਦੀ ਲੀਲਾ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ!" "ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਲਸੀ, ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਸੋ ਕੇ ਵਿਅਰਥ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਨਿਕਰਮ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਜਦ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਕੁਰੁ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕਲੀ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਕਾਲੇ ਘੋੜੇ ਜੁਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਫੌਜ — ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਿਕਲੇ। ਉਹਨੇ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਕੇਤੂਮਾਲ, ਭਾਰਤ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਵਸੂਲ ਕੀਤਾ। ਉਹਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਦੇਵ-ਸਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਨੁੱਖ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਅਜੋਬਾ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖੀਆਂ ਮਹਲਾਂ, ਤੇ ਦੇਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਉਹਨੇ ਹਰ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਪੂਵਜਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਅਸ਼ਵਠਾਮਨ ਦੇ ਅਗਨੀ-ਅਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਭਗਵਾਨ ਕੇਸ਼ਵ ਨਾਲ ਭਾਵ-ਭਰੀ ਭਗਤੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੀਤ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਚਮਕ ਆ ਗਈ; ਉਹਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦਾਨ — ਧਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਹਾਰ ਆਦਿ — ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਰਾਜ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ — ਕਦੇ ਰਥੀ, ਕਦੇ ਸਾਥੀ, ਕਦੇ ਦੂਤ, ਕਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਕਦੇ ਯੁੱਧ ਭਾਗੀਦਾਰ, ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀਠ ਪਿੱਛੇ, ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਮਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਪੂਵਜਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਅਜਬ ਘਟਨਾ ਨੇੜੇ ਹੋਈ — ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਮ, ਇਕ ਲੱਤ ‘ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ; ਧਰਤੀ ਇਕ ਵਿੱਛੜੀ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਧਰਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮਾਤਾ, ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਹਲਕੀ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲਈ ਰੋ ਰਹੀ ਹੋ?" "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਅੰਗ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਰਹੀ ਹੋ, ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਏ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜਦ ਇੰਦ੍ਰ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ?" "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾਰੀਵਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਜਿਹੜੇ ਕਠੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ? ਜਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲੀ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਰਾਜਿਆਂ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?" "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਜੋ ਕਲੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ? ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਰੋਟੀ, ਪਾਣੀ, ਆਸਰਾ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਹਨ?" "ਮਾਤਾ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਹਰੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਭਾਰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ?" "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਧਰਤੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਖ ਦਾ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ, ਸਮੇਂ ਨੇ ਖੋ ਲਿਆ?" ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਧਰਮ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਚਾਰ ਪੈਰ ਹੋ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਸੱਚ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਖਿਮਾ, ਵੈਰਾਗ, ਸੰਤੋਖ, ਸਿੱਧਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ, ਤਪ, ਸਮਤਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਵਿਦਿਆ, ਵਿਦਵਤਾ—" "ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਅਧਿਕਾਰ, ਵੀਰਤਾ, ਚਮਕ, ਤਾਕਤ, ਯਾਦ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਸੋਭਾ, ਹਿੰਮਤ, ਨਰਮੀ—" "ਨਿਰਭੈਤਾ, ਨਮਰਤਾ, ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ, ਸਹਿਣ, ਜੋਸ਼, ਤਾਕਤ, ਵਾਧਾ, ਗੰਭੀਰਤਾ, ਢੀਕਤਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਆਦਰ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤਤਾ—" "ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ, ਧਰਮ ਜੀ, ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਘਟਦੇ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ — ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮੂਲ — ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਲੀ ਦੇ ਪਾਪੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਭ ਉੱਤਮ ਲੋਕਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।" "ਇਸੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਇਕ ਝਲਕ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਨੇ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਉਹੀ ਲਕੜੀ-ਵਨ ਦੀ ਵਾਸਣੀ, ਸ਼੍ਰੀ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਪੂਜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ — ਕਮਲ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼, ਝੰਡਾ ਆਦਿ — ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਾਨ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਵੀ, ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ — ਦੁਰਜਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਾ ਫੌਜਾਂ — ਹਟਾਇਆ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਘਟਦੀ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ।" "ਕੌਣ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ, ਮਧੁ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵੀ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ — ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਥਰ-ਥਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?" ਜਦ ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਪੂਰਬੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ‘ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। (ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ:) "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਸਭ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਅਤੀਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੋ।" "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਅਦ੍ਵੈਤ, ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਗੁਣ-ਰਹਿਤ, ਅਚਲ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ।" "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸाक्षੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਭ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ, ਰਚੀਤਾ ਤੇ ਕਾਰਣ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਣ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਅੰਤਹਕਰਨ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਅੰਦਰੋ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ — ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।