ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹੀ ਸਮੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, "ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਜ਼ਰੂਰ ਫਲ ਲਿਆਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰ। ਜੇਹੜੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਇਸ ਕਰਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨਗੇ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਰਤ ਕਰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ) ਦੀ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸਾਫ਼ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹਰ ਕੋਈ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਸ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਆਖ਼ਿਰ ਉਹ ਉਪਾਏ ਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਹੈ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕੇ?" ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, "ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਣਗੇ, ਉਹ ਉਪਾਏ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਣਗੇ? ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ?" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਬਠਾ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਏ। ਉਹ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹੇ।" ਜਦ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸਿਆ, ਸਭ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਤਾਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ," ਦੂਜੇ ਆਖਣ, "ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਔਖਾ ਹੈ," ਕੁਝ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ। ਵੇਦਾਂ, ਵੇਦਾਂਤ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੀਆਂ ਉਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਤ੍ਰੈਣ ਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਸੀ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਸਤਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਨਾਰਦ ਜੀ ਬਦਰੀਕਾਸ਼ਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਏ, ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨਕਾਦਿਕ ਆ ਗਏ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹੇ ਕੁਮਾਰਾਂ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਯੋਗੀ ਹੋ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਯਮ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਪੂਰਵਜ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਲਈ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਉਚਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਕਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ ਭੰਵੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਦੇ ਦੋ ਦਰਬਾਨ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਹ ਦਰਬਾਨ ਵਾਪਸ ਵੈਕੁੰਠ ਨਗਰ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਹਾਇ ਹਾਂ, ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" "ਉਹ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਉਪਾਏ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ।" "ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਵਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ। ਇਹ ਉਪਾਏ ਇਥੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਬੜੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਧੰਨਵਾਦਯੋਗ ਹੈਂ, ਵੈਰਾਗੀ ਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਣਕ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ, ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ।" "ਤੁਝ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਦਾ ਸੰਭਵ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬੜੇ ਔਖੇ ਹਨ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਹ ਸਵਰਗ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਪਰ ਜੋ ਰਾਹ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਵਿਰਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।" "ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਪਾਠ ਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ-ਯज्ञ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਆਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗਾਈ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀਆਂ ਸਭ ਕੁਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਹਾੜੇ ਵਾਂਗ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਰਸ ਲੈ ਕੇ, ਘਰ-ਘਰ, ਮਨੁੱਖ-ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇਗੀ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜਦੋਂ ਵੇਦਾਂ, ਵੇਦਾਂਤ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਤ੍ਰੈਣ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ—" "ਤਾਂ ਕੀ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਪਾਠ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇਗੀ? ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ, ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।" "ਹੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀਓ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਇੱਥੇ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ।" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਫਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਸੁਆਦ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਇੰਝ ਹੀ, ਜਦ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤੇ ਜਦ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੀਨੀ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਵੱਖਰੀ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇੰਝ ਹੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਦਾ ਸੁਆਦ ਹੈ।