ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੰਡਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੁਧਾ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਲਾਇਆ, ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਜਟਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਥ ਕੇ, ਮੱਥਾ ਨੰਗਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂਰਖ ਜਾਂ ਪਾਗਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਤਰੀ ਪੰਥ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲੇ ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਵੀ, ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪੂਰੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਵਾਂ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪਰਮ ਲਕੜ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਲਿਆ। ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸੁੱਧ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਪਰਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਮਨ ਲਾ ਬੈਠੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਲਿਨਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਵਿਦੁਰਾ ਨੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਤ ਦੀ ਏਕਤਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਵਾਂ ਦੀ ਵਿਰਕਤੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਪੰਡੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਜ ਕਰਨੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਾਪੇ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰਾ ਦੀ ਧੀ ਇਰਾਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮੇਜਯ ਆਦਿ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਉਸ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਜਨਾਂ 'ਚ ਬੜੀ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾ ਦਿੱਤੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਭੇਸ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸ਼ੂਦਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਗਾਂ ਅਤੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ, ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਫੜਿਆ? ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ ਕੌਣ ਸੀ ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੇ ਇਹ ਕਥਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਅਥਵਾ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? ਹੇ ਸੁਜਨ, ਜਿਹੜੇ ਨਾਸਵੰਤ ਮਨੁੱਖ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੱਦਿਆ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੌਤ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਆਉ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਲੋਕ ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ, ਸੁਸਤ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿਅਰਥ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਰੁ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਅਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਕਿ ਕਲੀ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਾਲੇ ਘੋੜੇ ਜੋਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਕੇਤੁਮਾਲ, ਭਾਰਤ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ, ਕਿਮਪੁਰੁਸ਼ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉੱਥੇ ਅਜਿਹੇ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਸਨ—ਰੌਣਕਦਾਰ ਮਹਲ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ—ਜਿਹੜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਦੇ ਅਗਨੀ ਅਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਡਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਪੰਡਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰਥੀ, ਸਾਥੀ, ਸੇਵਕ, ਮਿੱਤਰ, ਦੂਤ, ਯੁੱਧ ਦਾ ਭਾਗੀਦਾਰ, ਪਿੱਛੇ ਪੈਣ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਅੱਗੇ ਨਿਵਾਉਂਦਾ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਚੰਭਾ ਨੇੜੇ ਹੀ ਵਾਪਰਿਆ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਮ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਛੋੜੇ ਹੋਏ ਬੱਛੜੇ ਵਾਂਗ ਰੋਂਦੀ ਸੀ। ਧਰਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਸੁਜਾਤਾ, ਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਫਿੱਕੀ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਕਿਉਂ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਕੀ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਦੂਰਲੇ ਸੱਜਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਮਾਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ? ਜਾਂ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਚੁਰਾ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰ ਹੁਣ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ? ਕੀ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਨਿਰਦਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦੁਖੀ ਹਨ? ਜਾਂ ਵੈਦਿਕ ਬੋਲੀ ਦੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਵਿਗੜ ਗਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਘਰਾਨਿਆਂ ਦੀ, ਜੋ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ? ਕੀ ਤੂੰ ਕਲੀ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ? ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੋ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ, ਛਤ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ? ਜਾਂ, ਮਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਉਹ ਕਾਰਜ ਯਾਦ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਉਧਾਰ ਲੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੇਰੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਨੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨੇ, ਖੋਹ ਲਈ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਧਰਮ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਹ ਚਾਰ ਪੈਰ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਚ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਖ਼ਿਮਾ, ਵੈਰਾਗ, ਸੰਤੋਖ, ਸਾਫ਼-ਦਿਲੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਤਮ-ਸਯੰਯਮ, ਤਪ, ਸਮਤਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਇੰਦਰੀ-ਨਿਗ੍ਰਹ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ— ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਅਧਿਕਾਰ, ਵੀਰਤਾ, ਤੇਜ, ਤਾਕਤ, ਯਾਦ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਹੁਨਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਹਿੰਮਤ, ਮਰਿਆਦਾ— ਹੌਸਲਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਸਹਿਣ-ਸ਼ਕਤੀ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਬਲ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਗੰਭੀਰਤਾ, ਅਡੋਲਤਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਆਦਰ, ਅਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਦਾ ਅਭਾਵ— ਇਹ ਸਭ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਹਾਨਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਗੁਣ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਕਦੇ ਘਟਦੇ ਨਹੀਂ।