ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਥੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧ, ਸਾਥੀ, ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੋਹ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬੰਧਨਤੋਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵਿਘਟਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਇਕਤਾ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਟਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਤੇ ਸਿਰ ਨੰਗਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਜਾਂ ਪਾਗਲ ਜਾਂ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਦਾ ਵੱਸ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਦਾਸੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਸੇ ਬਹਿਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੇ ਗਿਆ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਵੀ, ਪੱਕਾ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਕਲੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਦਾ ਦੋਸਤ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਤਮ ਲਕੜ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਲਿਆ। ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਨਾਰਾਏਣ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਵਾਸਨਾ ਜਾਂ ਮਲਿਨਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ, ਕੇਵਲ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਹੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਦੁਰਾ ਨੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਠਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨ ਜੋੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਵਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਸੀ, ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰਾ ਦੀ ਧੀ ਇਰਾਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮੇਜਯ ਆਦਿ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕਰਵਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਉਸ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੀ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਤੱਕ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿੱਤਣ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾ ਉਸ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਗਾਂ ਤੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਫੜਿਆ? ਇਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ੂਦਰ ਕੌਣ ਸੀ ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਜੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵਰਤਾਂਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਜੋ ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਗੱਲਾਂ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਉਮਰ ਹੀ ਗਵਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ? ਹੇ ਭਲੇ ਜੀ, ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਜੀਵ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੌਤ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸੰਤ ਸ਼ਾਮੀਕ ਨੇ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਈ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੌਤ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਆਓ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਏਂ! ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ, ਆਲਸੀ ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਰਾਤਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਤੇ ਦਿਨ ਵਿਅਰਥ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ, ਜੋ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕਲੀ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਰਥ 'ਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਘੋੜੇ ਜੋਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਝੰਡਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਜਿੱਤਣ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਦਰਾਸ਼ਵ, ਕੇਤੁਮਾਲ, ਭਾਰਤ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਅਜੀਬ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ। ਉਥੇ ਤੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਅਸ਼ਵਥਾਮਨ ਦੇ ਅੱਗ ਦੇ ਅਸਤਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ, ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਹਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਸੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ—ਕਦੇ ਰਥੀ, ਕਦੇ ਸਾਥੀ, ਕਦੇ ਦੂਤ, ਕਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੌਰਯ ਭਰੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ, ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਤੇ ਨਮਨ ਕਰ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅੱਗੇ ਨਮਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਮ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ ਘਟ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜੀ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਭਲੀਏ, ਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਮਲਿਨ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਹੈ—ਕੀ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਦੂਰਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲਈ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਮਾਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਅੰਗ ਲਈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੁਸਟ ਵਲੋਂ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੈਂ? ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਹੜਪ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰ ਹੁਣ ਵਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਕੀ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਕ੍ਰੂਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦੁਖੀ ਹਨ? ਜਾਂ ਵਾਣੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲੀ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾੜੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਲਈ ਜੋ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਕਰਕੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਤੂੰ ਕਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਏ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੈਂ? ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਖਾਣ, ਪੀਣ, ਰਹਿਣ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਉਜੜ ਗਈ ਹੈ? ਜਾਂ, ਹੇ ਮਾਂ, ਕੀ ਤੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ? ਕੀ ਤੇਰੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੇਂ ਨੇ ਖੋਹ ਲਈ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਧਰਮ, ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਹ ਚਾਰ ਪਾਵਾਂ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।