ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਰਾਜਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਜੋਖੀ ਲੀਲਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਛੀ ਛੋਟੀ ਮਾਛੀ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੀ ਰਸਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ, ਜੋ ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੰਵਲ-ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਰਜੁਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੁਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਰਜੁਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲੋਂ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਗਿਆਨ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਸਮੇਂ, ਭਾਗ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ, ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਦਵੈਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਹ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਿਦਾਇ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਚੀ ਪਥ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੇ ਵੀ, ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਿਦਾਇ ਦੀ ਸੁਣਾਈ ਦੇਣ 'ਤੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ, ਉਹ ਅਜਨਮੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਕੰਡਾ ਦੂਜੇ ਕੰਡੇ ਨਾਲ ਕੱਢ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਮਾਛੀ ਆਦਿ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ, ਉਹ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੁਕੁੰਦ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਲੀ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਲੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ, ਘਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ—ਲਾਲਚ, ਝੂਠ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਲਈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨਿ ਪਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧ, ਸਾਥੀ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਮਮਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਭ ਬੰਧਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲੀਨਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਇਕਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਛਾਲਾ, ਉਪਵਾਸ, ਜਟਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਿਰ, ਉਹ ਮੂੜ, ਪਾਗਲ ਜਾਂ ਭੂਤ-ਪ੍ਰਤਿ ਜਿਹਾ ਦਿੱਸਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਿਅਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਬਹਿਰਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਥ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾ, ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਲੀ, ਅਧਰਮ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਕਰਤਵਾਂ ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਲਕੜ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕੰਵਲ-ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੁਧ ਬੁਧੀ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ੁਧ ਆਤਮਾ ਲਈ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਲਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚੇਤਨਾ-ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਆਸਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਵੈਰਾਗਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਮੰਗਲਮਈ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਪਾਂਡੁ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਾਇ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਮਹਾਨ ਭਗਤ, ਮਾਹਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਹਰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਉੱਤਮ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰਾ ਦੀ ਧੀ ਇਰਾਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮੇਜਯ ਆਦਿ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਉਹਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾ-ਵਿਜੈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਭੇਸ ਵਿਚ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸ਼ੂਦਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਾਂ ਤੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੱਤ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਫੜਿਆ? ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਲੈ ਕੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਲੱਤ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੌਣ ਸੀ? ਜੇ ਇਹ ਕਥਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਿਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਅਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕੰਵਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਰਸ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਗੱਲਾਂ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਿਆਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮ੍ਰਿਦੁਵਾਨ, ਨਾਸਵਾਨ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਮੌਤ ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਾਮਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਮੌਤ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਕੋਈ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਆਉ, ਹਰਿ ਦੀ ਲੀਲਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਜਾਵੇ! ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਮੰਦ, ਮੂੜ੍ਹ ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਰਾਤਾਂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਵਿਅਰਥ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ, ਕੁਰੁ-ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵਸਦਿਆਂ, ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕਲੀ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਰਥ ਤੇ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ ਤੇ ਸਿੰਘ-ਧਵਜ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ—ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਪੈਦਲ—ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਦਰਾਸ਼ਵ, ਕੇਤੁਮਾਲ, ਭਾਰਤ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ, ਕਿਮਪੁਰੁਸ਼ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਿਕ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕਲੀ ਦੇ ਆਗਮਨ 'ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।