ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭੀਸ਼ਮ, ਕਰਨ, ਦ੍ਰੋਣ, ਸ਼ਲਯ, ਸੌਂਧਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨ੍ਰਿਸਿੰਹ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਾ ਸਕੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਸਰਹੀਣ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਰਥ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਉਤਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਥੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਮੈਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਆਸ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਪੁੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਚੰਚਲ, ਮਿੱਠੇ, ਮੋਹਕ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—'ਹੇ ਪਾਰਥ! ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਮਿੱਤਰ! ਕੁਰੁਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ!'—ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹੇ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਮਨ ਵੀ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਸੋਣਾ, ਬੈਠਣਾ, ਚੱਲਣਾ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ, ਖਾਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹਨ, ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਜਾਂ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਪਿਓ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸਨੇਹ ਕਾਰਨ ਸਹਿ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਜਿਹੜੀ ਚੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਹ ਧਨੁਸ਼, ਉਹ ਤੀਰ, ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਤੇ ਮੈਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ—ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਾਂਗ ਅਸਰਹੀਣ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਨ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯਾਦਵ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਗਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਰੁਣੀ ਮਦਰਾ ਪੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹੋ ਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੜ ਪਏ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਹੀ ਬਚੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਥਾਹ ਕੌਤਕਾਂ ਦਾ ਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਆਪੋ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਛੋਟੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ੋਰਾਵਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਇਆ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ, ਜੋ ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਮੌਕੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕਹੇ ਗਏ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਗਾੜ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਰਜੁਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਭਗਤੀ ਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਯਾਦ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ, ਭਾਗ, ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੁਇਤਾ ਦੇ ਸਭ ਸੰਦੇਹ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਭਾਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਹੋਇਆ ਹੋ ਗਿਆ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਿਦਾਇ ਤੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੁੰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਵੀ, ਜਦ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਿਦਾਇ ਦੀ ਸੁਣਿਆ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਕੰਟਾ ਦੂਜੇ ਕੰਟੇ ਨਾਲ ਕੱਢ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਪਰਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਨਟ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੱਛੀ ਆਦਿਕ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਮੁਕੁੰਦ, ਭਾਗਵਾਨ, ਆਪਣੀ ਮੰਗਲਮਈ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਗਏ, ਓਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਲੀ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਜਾਗਰੂਕ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਲੀ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ, ਘਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਲਾਲਚ, ਝੂਠ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਵਿਦਾਇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਸ਼ੂਰਸੈਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਚਿਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਆਗਨਿ ਪਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧ, ਸਾਥੀ ਤੇ ਸੰਪਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਮਮਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲੀਨਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਫਿਰ ਇਕਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਉਪਵਾਸ, ਜਟਾ ਤੇ ਨੰਗਾ ਸਿਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੂਰਖ, ਪਾਗਲ ਜਾਂ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਏ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਣਸੁਣਿਆ ਵਾਂਗ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਰੀ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਚਲ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾ, ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਲੀ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਧਰਮਕ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ, ਅਤਮਾ ਦੇ ਪਰਮ ਲੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਡੋਲ ਭਗਤੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਲੱਭ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਪਰ ਕੇਵਲ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨਾਲ ਚੇਤਨਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲੌਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵਿਦਾਇ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਕਥਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਪੁੰਨ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰਾ ਦੀ ਧੀ ਇਰਾਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮੇਜਯ ਆਦਿਕ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਵਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਉਸ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਸੀ, ਤੇ ਗਾਂ ਤੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਲੱਤ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।