ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਤਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਕਰਤਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲੇ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਸਨ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਿਡਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸਦੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਯੋਗ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਆਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦਿਲੋਂ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੀ ਤੂੰ ਸੁਖੀ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੂਰ ਰਿਹਾ?” “ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼, ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਘਨਾਂ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ?” “ਕੀ ਤੂੰ, ਜੋ ਸਰਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬੱਚੇ, ਗਾਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਮਰੀਜ਼, ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ?” “ਕੀ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਜੋ ਤੇਰੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਹਾਰ ਗਿਆ?” “ਕੀ ਤੂੰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਖਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ?” “ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕਰਕੇ ਖਾਲੀ ਜਾਂ ਅਧੂਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੇਰਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ! ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਜਲਦੀ ਆ ਗਿਆ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ, ਆ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾ ਲੈ।” ਫਿਰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਗਰ ਦੀ ਖਾਲ ਵਿਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਰ ਪੰਖ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਰੰਗ-ਰੋਗਣ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵਾਂਸਰੀ ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਦੇ ਮੇਲੇ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ, ਬਛੜਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤਨ ਗਾਂਦਾ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ, ਉਹ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, “ਅੱਜ ਯਸ਼ੋਦਾ ਅਤੇ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਹਾਂ ਸਰਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਹਾਂ।” ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ, ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਤਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਧਨ, ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।” “ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਪਿਆਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਸਿਰਫ ‘ਮੇਰਾ’ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਜਾਂ ਘਰ।” “ਜੋ ਲੋਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਰੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” “ਜੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ‘ਮੇਰਾ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਆਤਮਾ ਜਿੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਪਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਉਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸੰਸਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ।” “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਜਾਣ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।” “ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਹੈ; ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।” “ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਅਰਥ ਸੱਤ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ; ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਵੀ, ਜੋ ਉਸ ਤੱਤ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?” “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਰਾਰੀ ਦੇ ਕੋਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਨੌਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਸਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਛੇ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” “ਤੇਰੇ ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹਰਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਮਤਕਾਰ ਹਨ।” “ਮੁਰਾਰੀ ਦਾ ਇਹ ਵਿਹਾਰ—ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ, ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ, ਘਾਹਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ, ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਲੱਛ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੁਪਣ, ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਬਿਤਾਇਆ।” ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਸੀ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਵੱਸ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕਿਆ।” ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਦਿਲ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਖੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬੋਲਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਪੁੱਛਦਾ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਲੋਚ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ, ਆਪਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਨੇੜਤਾ, ਪਿਆਰ, ਰਥੀ ਬਣਣ ਤੇ ਹੋਰ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੰਝੂ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਅਰਜੁਨ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਹਰੀ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਸਾਕਾ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ; ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਉਹ ਤਾਕਤ ਖਿੱਚ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।” “ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਸੁੰਨੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਤੋਂ ਵੰਝਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਰੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।” “ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਸਨ; ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।” “ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਖਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਦਿੱਤਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੈਣਿਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਮਾਇਆ ਵਲੋਂ ਬਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਯਜਨ ਲਈ ਦਾਨ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤਾ।” “ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮ, ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ; ਉਹ ਰਾਜੇ ਤੇਰੇ ਯਜਨ ਲਈ ਦਾਨ ਲਿਆ ਕੇ ਆਏ।” “ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਤੇ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਜੂਆਰੀਆਂ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਸੂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ ਗਏ ਜਦ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰ ਗਏ—ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ।” “ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਵਲੋਂ ਆਏ ਕਲੇਸ਼ਾਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ, ਸਾਡੀ ਘੱਟ-ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੇ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਮੁੱਕ ਗਏ—ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸੀ।” “ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸਮੇਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਇਸੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪਾਇਆ।” “ਉੱਥੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਦੋ ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸਨ, ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਹੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਹ ਤਾਕਤ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਹਾਂ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ।” “ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਾਕਾ, ਮੈਂ ਇਕਲਾ ਹੀ, ਇਕ ਰਥ ਤੇ, ਕੁਰੂ ਫੌਜ ਦੇ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ ਵੀਰਤਾ ਦਿਖਾਈ; ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਧਨ ਤੇ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਸਤਕਾਂ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਕਟ ਲੈ ਆਇਆ।” “ਉਹ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਰਥੀ ਸੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਦਾ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕਰਦਾ, ਭੀਸ਼ਮ, ਕਰਣ, ਗੁਰੂ, ਸ਼ਲਯ ਆਦਿਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ—ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਸ ਕਰ ਲਿਆ।