ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪਿਆਰੇ, ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਚੌਕੜੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਡੰਘੇ ਥੰਮ੍ਹੇ ਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਝੂਟ ਰਹੀ ਸੀ, ਧੂੜ-ਧੁੰਦ ਪਸਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਬੱਦਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਹੂ ਵਰਗਾ ਵੜਾ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਗ੍ਰਹ ਵੀ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਸਮਾਨ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਭਰ ਗਏ। ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਗਏ। ਅੱਗ, ਘੀ ਪਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਕੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਛੋਟੇ ਵੱਛੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਥਣਾਂ ਤੋਂ ਦੂਧ ਨਹੀਂ ਪੀ ਰਹੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਢਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਤੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਸੀਨਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ, ਬਾਗ, ਝੀਲਾਂ, ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ—all their splendour and joy seem lost. ਇਹ ਸਭ ਦਰਦਨਾਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਕਿਸੇ ਵਿਪਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ ਅਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਆਕਤੀਆਂ ਤੋਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਨ, ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਂਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਾਂਦਰ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ, ਯਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਦੁਖੀ, ਮੁੱਖ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕਵਲ ਤੋਂ ਅੰਸੂ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਿਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਅਨਰਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਬੰਧੀ—ਮਧੂ, ਭੋਜ, ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ, ਆਹੁਕ, ਸਤਵਤ, ਅੰਧਕ, ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ—ਸਭ ਖੈਰ-ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡਾ ਨਾਨਾ ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡਾ ਮਾਮਾ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ? ਕੀ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੋਰ ਮਾਮੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ, ਸਭ ਖੈਰ-ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਹਨ? ਕੀ ਰਾਜਾ ਆਹੁਕ, ਉਸ ਦਾ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਭਰਾ, ਹ੍ਰਿਦਿਕਾ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਕਰੂਰ, ਜਯੰਤ, ਗਦਾ, ਤੇ ਸਾਰਣ—all well? ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਆਦਿ, ਰਾਮ, ਸਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਥੀ—ਅਨਿਰੁੱਧ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਗਹਿਰੀ ਹੈ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼, ਸੰਬਾ (ਜੰਬਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ), ਹੋਰ ਕਾਰਸ਼ਣੀ, ਰਿਸ਼ਭ ਆਦਿ—all well? ਸ਼ੌਰੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ—ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ, ਉਦਧਵ, ਸੁਨੰਦ, ਨੰਦ, ਸ਼ੀਰਿਸ਼ਣਯ, ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਸਤਵਤ—ਸਭ ਖੈਰ-ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਹਨ? ਜੋ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਗੋਵਿੰਦਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਸਨੇਹੀ ਹੈ, ਸੁਧਰਮਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੈ? ਕੀ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ, ਆਦਿ-ਮਿੱਤਰ, ਅਨੰਤ, ਯਦਵੰਸ਼ੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ? ਯਦਵਾਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰਿਤ, ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਮਹਾਨ ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਸਤਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਚਰਨ-ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਅਸੀਮ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯਦਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਡਰ ਹਨ, ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਵੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਆਏ ਹਨ। ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਅਪਮਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਦੂਰ ਰਹੇ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ੁਭ ਵਸਤੂਆਂ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਕੁਝ ਦੇਣ ਜਾਂ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋਏ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ, ਸ਼ਰਨ-ਦਾਤਾ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬੱਚੇ, ਗਾਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਰੋਗੀ, ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ, ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਅਯੋਗ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਸਾਥੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹੋ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ ਜੋ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਸੀ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਜਾਂ ਅਸਮਰਥ ਕੰਮ ਕੀਤਾ? ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਲੀ ਤੇ ਵੰਚਿਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਸੋਚਦੇ ਹੋ? ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਤੁਸੀਂ ਇਤਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ, ਆਓ, ਚੰਗਾ ਖਾਓ।" ਫਿਰ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਧਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਗਰ ਦੀ ਖਾਲ ਦਿਖਾਈ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਮੋਰ ਪੰਖ, ਫੁੱਲ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਖਣਿਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵੰਸਰੀ ਤੇ ਸਿੰਗ ਦੇ ਉਤਸਵ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ, ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਗਾਂਦੇ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਅੱਜ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ—ਇਹ ਗੀਤ ਬੱਚੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ, ਐਸਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ—even among those who had never felt it before, even in their own offspring? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ, ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਹੋਰ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਧਨ, ਆਪ ਲਈ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਜੁੜਾਅ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਘਰ, ਆਦਿ, ਜੋ ਮੈ-ਪਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਉਤਨਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਲੋਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਸਰੀਰ ਉਤਨਾ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ। ਜੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ "ਮੇਰਾ" ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ, ਉਹ ਆਪ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਸਰੀਰ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜੀਉਣ ਦੀ ਆਸ ਫਿਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਹੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ।