ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰਤ, ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦ-ਰੂਪ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ। ਉਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨ, ਪਾਲਨ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ 'ਪੁੱਤਰ' ਆਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਰੂਪ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ ਵਿੱਚ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਸੂਤ! ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਰਸ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਦੱਸੋ।" "ਜਦੋਂ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵੈਸ਼ਨਵ ਮਾਇਆ ਦੀ ਭ੍ਰਮਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ?" "ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਕਲਿ-ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵ ਆਸੁਰ-ਸਵਭਾਵੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਦੁੱਖੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ੁਧੀ ਦਾ ਉਪਾਏ ਕੀ ਹੈ?" "ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਭਲਾ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਪੱਥਰ ਦੁਨੀਆਵੀ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਲਪ-ਵ੍ਰਿਖਸ਼ ਸਵਰਗਿਕ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਗੁਰੂ ਵੈਕੁੰਠ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।" ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੁਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਉਪਜਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ! ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਭਗਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।" "ਕਾਲ-ਸਰਪ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਲਿ-ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੀਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ।" "ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਭਾਗਵਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਇਕ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਭਰਾ ਘੜਾ ਲੈ ਆਏ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ: 'ਸਾਨੂੰ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦਿਓ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਾਂ।'" "ਜਦੋਂ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣਾ ਸੀ; ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਕਥਾਵਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ, ਕੱਚ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਤਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਬ੍ਰਹਮਰਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਸਿਆ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹਨ।" "ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤਕੜੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਉਪਾਏ ਤੋਲੇ।" "ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਭਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਚੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।" "ਉਹ ਭਾਗਵਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹੀ ਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਲਿ-ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਦਯਾਲੂ ਸਨਕ ਆਦਿ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।" "ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ-ਸੰਬੰਧ ਵਾਲੇ ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਦਾ ਢੰਗ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ।" ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਨਾਰਦ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਦਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜ-ਯज्ञ ਵਿੱਚ ਉਪਸਥਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਬੰਧ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਦੱਸ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।" "ਇਕ ਵਾਰੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਸੰਗਤ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਉੱਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਮਨ ਕਿਉਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ?" "ਹੁਣ ਤੂੰ ਖਾਲੀ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਇਕ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਅਸਕਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ—ਕਾਰਣ ਦੱਸ।" ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਿਆ, ਸੋਚਿਆ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਕਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕਾਸ਼ੀ, ਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵੀ ਗਿਆ।" "ਹਰੀ-ਖੇਤਰ, ਕੁਰੁ-ਖੇਤਰ, ਸ੍ਰੀਰੰਗ, ਸੇਤੁਬੰਧ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਆ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਿਆ।" "ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵਾਲਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਕਲਿ-ਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪੀ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ।" "ਸਚ, ਤਪ, ਸ਼ੁਧਤਾ, ਦਯਾ, ਤੇ ਦਾਨ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਦੁਖੀ ਜੀਵ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਭਰਨ ਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਲਈ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਲੋਕ ਮੰਦੇ, ਅਕਲ ਘੱਟ, ਅਭਾਗੇ ਤੇ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਘੱਟ ਹਨ, ਵਿਅੰਗਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਤੇ ਵੈਰਾਗੀਆਂ ਵੀ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।" "ਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਲੇ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਧੀਆਂ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਵੀ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।" "ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਿਧ, ਨਾ ਗਿਆਨੀ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ; ਕਲਿ-ਯੁਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਹਨ।" "ਪਿੰਡਾਂ 'ਤੇ ਡਾਕੂ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਦੁਜਾ-ਜਨ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਲਿ-ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਾਮੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਿ-ਯੁਗ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭਟਕਿਆ; ਮੈਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੇ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੋਈ ਸੀ।" "ਉਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਵੇਖੀ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਓ: ਉੱਥੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਥੱਕਿਆ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ।" "ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਬੂੜੇ ਮਰਦ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਬੇਹੋਸ਼, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਂਦੀ ਸੀ।" "ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਖਵਾਲੇ ਲਈ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀ ਸੀ; ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਠੰਡੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।