( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਯਾਃ ਪਸ਼ੁਸਂਸ੍ਥਾਯਾਃ ਸੌਤ੍ਰਾਮਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਨਾਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨਨ੍ ਹਿ ਦੁष੍ਯਤਿ
ਵਧੀਆ ਲੋਕੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਜਾਂ ਸੌਤ੍ਰਾਮਣੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ, ਤਕਦੀਰ ਵਾਲਾ ਵੀ ਜੇ ਖਾਣਾ ਖਾਏ ਤਾਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਤਿ ਤੇ ਭਗਵਦ੍ ਯਾਚ੍ਞਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤੋऽਪਿ ਨ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁਃ । ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਸ਼ਾ ਭੂਰਿਕਰ੍ਮਾਣੋ ਬਾਲਿਸ਼ਾ ਵृਦ੍ਧਮਾਨਿਨਃ
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਛੋਟੀ ਆਸਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਰੀਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁਝੇ ਹੋਏ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਗਰਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ਃ ਕਾਲਃ ਪृਥਗ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਮਂਤ੍ਰਤਂਤ੍ਰਰ੍ਤ੍ਵਿਜੋऽਗ੍ਨਯਃ । ਦੇਵਤਾ ਯਜਮਾਨਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰਤੁਰ੍ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਯਨ੍ਮਯਃ
ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਗਰੀ, ਮੰਤਰ, ਤਰੀਕਾ, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਅੱਗ, ਦੇਵਤੇ, ਯਜਮਾਨ, ਯਜਨਾ ਤੇ ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਧੋਕ੍ਸ਼ਜਮ੍ । ਮਨੁष੍ਯਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਦੁष੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨ ਮੇਨਿਰੇ
ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਭਗਵਾਨ, ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਅਕਲ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਰਤਿਆ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ।
ਨ ਤੇ ਯਦੋਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਨ ਨੇਤਿ ਚ ਪਰਨ੍ਤਪ । ਗੋਪਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤ੍ਯ ਤਥੋਚੁਃ ਕृष੍ਣਰਾਮਯੋਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ' ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਤੇ 'ਨਾ ਦਿਓ' ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਗੋਪ, ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਆਏ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦੱਸਿਆ।
ਤਦੁਪਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਪੁਨਰ੍ਗੋਪਾਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਯਁਲੌਕਿਕੀਂ ਗਤਿਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਭਗਵਾਨ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਮ ਜਗਤ ਦੀ ਰੀਤ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਪਏ।
ਮਾਂ ਜ੍ਞਾਪਯਤ ਪਤ੍ਨੀਭ੍ਯਃ ਸਸਙ੍ਕਰ੍षਣਮਾਗਤਮ੍ । ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਾਮਮਨ੍ਨਂ ਵਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਮਯ੍ਯੁषਿਤਾ ਧਿਯਾ
ਮੇਰੇ ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਉਹ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖਾਣਾ ਦੇਣਗੀਆਂ।
ਗਤ੍ਵਾਥ ਪਤ੍ਨੀਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸੀਨਾਃ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ । ਨਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਸਤੀਰ੍ਗੋਪਾਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਾ ਇਦਮਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਗੋਪ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਨਮੋ ਵੋ ਵਿਪ੍ਰਪਤ੍ਨੀਭ੍ਯੋ ਨਿਬੋਧਤ ਵਚਾਂਸਿ ਨਃ । ਇਤੋऽਵਿਦੂਰੇ ਚਰਤਾ ਕृष੍ਣੇਨੇਹੇषਿਤਾ ਵਯਮ੍
ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ। ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇੱਥੋਂ ਨੇੜੇ, ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ, ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
ਗਾਸ਼੍ਚਾਰਯਨ੍ ਸ ਗੋਪਾਲੈਃ ਸਰਾਮੋ ਦੂਰਮਾਗਤਃ । ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਸਾਨੁਗਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍
ਉਹ, ਰਾਮ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ, ਦੂਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਭੁੱਖੇ ਹਨ, ਖਾਣਾ ਦੇ ਦਿਓ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਚ੍ਯੁਤਂ ਉਪਾਯਾਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੋਤ੍ਸੁਕਾਃ । ਤਤ੍ਕਥਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਨਸੋ ਬਭੂਵੁਰ੍ਜਾਤਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਃ
ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ਬਹੁਗੁਣਂ ਅਨ੍ਨਮਾਦਾਯ ਭਾਜਨੈਃ । ਅਭਿਸਸ੍ਰੁਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਮਿਵ ਨਿਮ੍ਨਗਾਃ
ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਖਾਣੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵਲ, ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ, ਦੌੜ ਪਈਆਂ।
ਨਿषਿਧ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪਤਿਭਿਃ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਰ੍ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ ਸੁਤੈਃ । ਭਗਵਤਿ ਉਤ੍ਤਮਸ਼੍ਲੋਕੇ ਦੀਰ੍ਘਸ਼੍ਰੁਤ ਧृਤਾਸ਼ਯਾਃ
ਪਤੀ, ਭਰਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕੀ ਗਈਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉੱਤਮ ਸ਼ਲੋਕ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹੀਆਂ।
ਯਮੁਨੋਪਵਨੇऽਸ਼ੋਕ ਨਵਪਲ੍ਲਵਮਣ੍ਡਿਤੇ । ਵਿਚਰਨ੍ਤਂ ਵृਤਂ ਗੋਪੈਃ ਸਾਗ੍ਰਜਂ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਨਵੇਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਗੋਪਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਘੁੰਮਦਾ ਵੇਖਿਆ।
( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਹਿਰਣ੍ਯਪਰਿਧਿਂ ਵਨਮਾਲ੍ਯਬਰ੍ਹ ਧਾਤੁਪ੍ਰਵਾਲਨਟਵੇषਮਨਵ੍ਰਤਾਂਸੇ । ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਹਸ੍ਤਮਿਤਰੇਣ ਧੁਨਾਨਮਬ੍ਜਂ ਕਰ੍ਣੋਤ੍ਪਲਾਲਕ ਕਪੋਲਮੁਖਾਬ੍ਜਹਾਸਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਆਮ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨਾਚਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਮੋਤੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਕਵਲ, ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਗਲ ਤੇ ਚਿਹਰਾ, ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਾਯਃਸ਼੍ਰੁਤਪ੍ਰਿਯਤਮੋਦਯਕਰ੍ਣਪੂਰੈਃ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਮਗ੍ਨਮਨਸਃ ਤਂ ਅਥਾਕ੍ਸ਼ਿਰਂਧ੍ਰੈਃ । ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯ ਸੁਚਿਰਂ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਤਾਪਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਂ ਯਥਾਭਿਮਤਯੋ ਵਿਜਹੁਰ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਉਹ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਵਿਚ ਵਸਿਆ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹਿਆ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਾਸ੍ਤਥਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਸਰ੍ਵਾਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਆਤ੍ਮਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਵਿਜ੍ਞਾਯਾਖਿਲਦृਗ੍ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਹਸਿਤਾਨਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਆਸਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਈਆਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵੋ ਮਹਾਭਾਗਾ ਆਸ੍ਯਤਾਂ ਕਰਵਾਮ ਕਿਮ੍ । ਯਨ੍ਨੋ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਉਪਪਨ੍ਨਮਿਦਂ ਹਿ ਵਃ
ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਆਓ, ਬੈਠੋ। ਦੱਸੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ।
ਨਨ੍ਵਦ੍ਧਾ ਮਯਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ । ਅਹੈਤੁਕ੍ਯਵ੍ਯਵਹਿਤਾਂ ਭਕ੍ਤਿਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਿਯੇ ਯਥਾ
ਅਸਲ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਿਆਣੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ, ਪੂਰੀ ਨਿਭੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਬੁਦ੍ਧਿਮਨਃਸ੍ਵਾਤ੍ਮ ਦਾਰਾਪਤ੍ਯਧਨਾਦਯਃ । ਯਤ੍ਸਮ੍ਪਰ੍ਕਾਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਾ ਆਸਨ੍ ਤਤਃ ਕੋ ਨ੍ਵਪਰਃ ਪ੍ਰਿਯਃ
ਜਿੰਦ, ਅਕਲ, ਮਨ, ਆਪਣਾ ਆਪ, ਪਤਨੀ, ਬੱਚੇ, ਧਨ ਆਦਿ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਦ੍ ਯਾਤ ਦੇਵਯਜਨਂ ਪਤਯੋ ਵੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ । ਸ੍ਵਸਤ੍ਰਂ ਪਾਰਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁष੍ਮਾਭਿਰ੍ਗृਹਮੇਧਿਨਃ
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ, ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪਤਨੀਆਂ, ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਜਾਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਘਰਵਾਲੇ, ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨਗੇ।
ਸ਼੍ਰੀਪਤ੍ਨ੍ਯ ਊਚੁਃ । ( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਮੈਵਂ ਵਿਭੋऽਰ੍ਹਤਿ ਭਵਾਨ੍ਗਦਿਤੁਂ ਨृਸ਼ਂਸਂ ਸਤ੍ਯਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਨਿਗਮਂ ਤਵ ਪਾਦਮੂਲਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਯਂ ਤੁਲਸਿਦਾਮ ਪਦਾਵਸृष੍ਟਂ ਕੇਸ਼ੈਰ੍ਨਿਵੋਢੁਮਤਿਲਙ੍ਘ੍ਯ ਸਮਸ੍ਤਬਨ੍ਧੂਨ੍
ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਕਠੋਰ ਨਾ ਕਹੋ। ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਆਏ ਹਾਂ।
ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਨੋ ਨ ਪਤਯਃ ਪਿਤਰੌ ਸੁਤਾ ਵਾ ਨ ਭ੍ਰਾਤृਬਨ੍ਧੁਸੁਹृਦਃ ਕੁਤ ਏਵ ਚਾਨ੍ਯੇ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਪਦਯੋਃ ਪਤਿਤਾਤ੍ਮਨਾਂ ਨੋ ਨਾਨ੍ਯਾ ਭਵੇਦ੍ ਗਤਿਰਰਿਨ੍ਦਮ ਤਦ੍ ਵਿਧੇਹਿ
ਹੁਣ ਨਾ ਸਾਡੇ ਪਤੀ, ਨਾ ਮਾਪੇ, ਨਾ ਬੱਚੇ, ਨਾ ਭਰਾ, ਨਾ ਦੋਸਤ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਾਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਕਿਰਪਾ ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ - ਪਤਯੋ ਨਾਭ੍ਯਸੂਯੇਰਨ੍ ਪਿਤृਭ੍ਰਾਤृਸੁਤਾਦਯਃ । ਲੋਕਾਸ਼੍ਚ ਵੋ ਮਯੋਪੇਤਾ ਦੇਵਾ ਅਪ੍ਯਨੁਮਨ੍ਵਤੇ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ, ਮਾਪੇ, ਭਰਾ, ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੁੱਸਣ ਨਾ; ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਨ ਪ੍ਰੀਤਯੇऽਨੁਰਾਗਾਯ ਹ੍ਯਙ੍ਗਸਙ੍ਗੋ ਨृਣਾਮਿਹ । ਤਨ੍ਮਨੋ ਮਯਿ ਯੁਞ੍ਜਾਨਾ ਅਚਿਰਾਨ੍ ਮਾਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਮਿਲਾਪ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਲਗਾਵਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾ ਕੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਜਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਾ ਯਜ੍ਞਵਾਟਂ ਪੁਨਰ੍ਗਤਾਃ । ਤੇ ਚਾਨਸੂਯਵਃ ਸ੍ਵਾਭਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਸਤ੍ਰਮਪਾਰਯਨ੍
ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੰਝ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਮੁੜ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੁਣ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਤ੍ਰੈਕਾ ਵਿਧृਤਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਹृਦੋਪਗੁਹ੍ਯ ਵਿਜਹੌ ਦੇਹਂ ਕਰ੍ਮਾਨੁਬਨ੍ਧਨਮ੍
ਉਥੇ, ਇੱਕ ਔਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਰੋਕੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬੰਧੀ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੀ।
ਭਗਵਾਨਪਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਤੇਨੈਵਾਨ੍ਨੇਨ ਗੋਪਕਾਨ੍ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੇਨਾਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਬੁਭੁਜੇ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਭਗਵਾਨ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ, ਉਸੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਗੋਆਲੇਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖਵਾਇਆ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਖਾਧਾ।
ਏਵਂ ਲੀਲਾਨਰਵਪੁਃ ਨृਲੋਕਮਨੁਸ਼ੀਲਯਨ੍ । ਰੇਮੇ ਗੋਗੋਪਗੋਪੀਨਾਂ ਰਮਯਨ੍ਰੂਪਵਾਕ੍ਕृਤੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਲਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ, ਗੋਆਲੇਆਂ ਤੇ ਗੋਆਲਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਅਥਾਨੁਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਅਨ੍ਵਤਪ੍ਯਨ੍ ਕृਤਾਗਸਃ । ਯਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਯੋਰ੍ਯਾਚ੍ਞਾਂ ਅਹਨ੍ਮ ਨृਵਿਡਮ੍ਬਯੋਃ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਬੇਨਤੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਹਾਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ 'ਤੇ ਪਛਤਾਇਆ।