ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଅପି ଦେଵର୍ଷିଣାଽଽଦିଷ୍ଟଃ ସ କାଲୋଽଯମୁପସ୍ଥିତଃ । ଯଦାଽଽତ୍ମନୋଽଙ୍‌ଗମାକ୍ରୀଡଂ ଭଗଵାନ୍ ଉତ୍ସିସୃକ୍ଷତି

ଦେବଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିବା ସମୟ କି ଏବେ ଆସିଗଲା? ଯେଉଁବେଳେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଲୀଳା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?

ଯସ୍ମାନ୍ନଃ ସମ୍ପଦୋ ରାଜ୍ଯଂ ଦାରାଃ ପ୍ରାଣାଃ କୁଲଂ ପ୍ରଜାଃ । ଆସନ୍ ସପତ୍ନଵିଜଯୋ ଲୋକାଶ୍ଚ ଯଦନୁଗ୍ରହାତ୍

ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଆମେ ଧନ, ରାଜ୍ୟ, ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, ପ୍ରାଣ, ପରିବାର, ପ୍ରଜା, ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଜୟ ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଲାଭ କରିଥିଲୁ ।

ପଶ୍ଯୋତ୍ପାତାନ୍ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଦିଵ୍ଯାନ୍ ଭୌମାନ୍ ସଦୈହିକାନ୍ । ଦାରୁଣାନ୍ଶଂସତୋଽଦୂରାଦ୍ ଭଯଂ ନୋ ବୁଦ୍ଧିମୋହନମ୍

ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖ, ଦିବ୍ୟ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦେହରେ — ଏମିତି ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଓ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ, ଆମକୁ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଭରିଦେଉଛି ।

ଊର୍ଵକ୍ଷିବାହଵୋ ମହ୍ଯଂ ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯଙ୍‌ଗ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଵେପଥୁଶ୍ଚାପି ହୃଦଯେ ଆରାତ୍ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ଵିପ୍ରିଯମ୍

ମୋ ଉରୁ, ଆଖି ଓ ବାହୁ ବାରମ୍ବାର କମ୍ପିଯାଉଛି, ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି; ନିଶ୍ଚୟ କିଛି ଅଶୁଭ ଘଟିବାକୁ ଯାଉଛି ।

ଶିଵୈଷୋଦ୍ଯନ୍ତଂ ଆଦିତ୍ଯଂ ଅଭିରୌତି ଅନଲାନନା । ମାମଙ୍‌ଗ ସାରମେଯୋଽଯଂ ଅଭିରେଭତ୍ଯଭୀରୁଵତ୍

ଅଗ୍ନିମୁଖୀ ମହିଳା ଶିଆଳ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି କୁହୁଁ କରୁଛି; ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି କୁକୁର ମୋତେ ଭୟଭୀତ ମାନେ ଭାବରେ ଭଉଁ କରୁଛି ।

ଶସ୍ତାଃ କୁର୍ଵନ୍ତି ମାଂ ସଵ୍ଯଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ପଶଵୋଽପରେ । ଵାହାଂଶ୍ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଲକ୍ଷଯେ ରୁଦତୋ ମମ

ପଶୁମାନେ ମୋ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ରୁହୁଛନ୍ତି ଦେଖୁଛି ।

ମୃତ୍ଯୁଦୂତଃ କପୋତୋଽଯଂ ଉଲୂକଃ କମ୍ପଯନ୍ ମନଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଲୂକଶ୍ଚ କୁହ୍ଵାନୈଃ ଅନିଦ୍ରୌ ଶୂନ୍ଯମିଚ୍ଛତଃ

ଏହି ପାଉଁଖି — ମୃତ୍ୟୁର ଦୂତ, ଏବଂ ଉଲୁକ — ମୋ ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରୁଛି; ରାତିରେ ଉଲୁକ ଚିତ୍କାର କରୁଛି, ଏହା ନିଦ୍ରାହୀନତା ଓ ଶୂନ୍ୟତାର ସୂଚନା ।

ଧୂମ୍ରା ଦିଶଃ ପରିଧଯଃ କମ୍ପତେ ଭୂଃ ସହାଦ୍ରିଭିଃ । ନିର୍ଘାତଶ୍ଚ ମହାଂସ୍ତାତ ସାକଂ ଚ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁଭିଃ

ଦିଗବଳୟ ଧୂଆଁରେ ଢାକିଯାଇଛି, ପାହାଡ଼ ସହିତ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଛି, ହେ ପ୍ରିୟ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ ସହିତ ବିଜୁଳି ଚମକୁଛି ।

ଵାଯୁର୍ଵାତି ଖରସ୍ପର୍ଶୋ ରଜସା ଵିସୃଜଂସ୍ତମଃ । ଅସୃଗ୍ ଵର୍ଷନ୍ତି ଜଲଦା ବୀଭତ୍ସଂ ଇଵ ସର୍ଵତଃ

ପବନ ତୀବ୍ର ଓ କଠିନ ହୋଇ ବହୁଛି, ଧୂଳି ଓ ଅନ୍ଧାର ଛଡ଼ାଉଛି; ମେଘମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ।

ସୂର୍ଯଂ ହତପ୍ରଭଂ ପଶ୍ଯ ଗ୍ରହମର୍ଦଂ ମିଥୋ ଦିଵି । ସସଙ୍‌କୁଲୈର୍ଭୂତଗଣୈଃ ଜ୍ଵଲିତେ ଇଵ ରୋଦସୀ

ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଇଛି, ଗ୍ରହମାନେ ଆକାଶରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଧକ୍କା ଦେଉଛନ୍ତି; ଦୁଇ ଦିଗ ଅଜଣା ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ଭରିଯାଇଛି, ଆକାଶ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଛି ।

ନଦ୍ଯୋ ନଦାଶ୍ଚ କ୍ଷୁଭିତାଃ ସରାଂସି ଚ ମନାଂସି ଚ । ନ ଜ୍ଵଲତ୍ଯଗ୍ନିରାଜ୍ଯେନ କାଲୋଽଯଂ କିଂ ଵିଧାସ୍ଯତି

ନଦୀ ଓ ନଦୀକୁଳ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଯାଇଛି, ଝିଲିକ ଓ ମନମନ୍ତିରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯାଉଛି। ଘିଅ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଭଲରେ ଜଳୁନାହିଁ। ଏହି ସମୟ କଣ ନେଇଆସିବ କି ଜଣେଇପାରିବି?

ନ ପିବନ୍ତି ସ୍ତନଂ ଵତ୍ସା ନ ଦୁହ୍ଯନ୍ତି ଚ ମାତରଃ । ରୁଦନ୍ତ୍ଯଶ୍ରୁମୁଖା ଗାଵୋ ନ ହୃଷ୍ଯନ୍ତି ଋଷଭା ଵ୍ରଜେ

ବଛାମାନେ ମାଆ ଦୁଧ ଚୁଷୁନାହାନ୍ତି, ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଧ ଦେଉନାହାନ୍ତି। ଗାଁମାନେ ଅଶ୍ରୁଭରା ମୁହଁରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ଓ ଝିଅ ଗୋଡ଼ାମାନେ ଖୁସି ହେଉନାହାନ୍ତି।

ଦୈଵତାନି ରୁଦନ୍ତୀଵ ସ୍ଵିଦ୍ଯନ୍ତି ହ୍ଯୁଚ୍ଚଲନ୍ତି ଚ । ଇମେ ଜନପଦା ଗ୍ରାମାଃ ପୁରୋଦ୍ଯାନାକରାଶ୍ରମାଃ । ଭ୍ରଷ୍ଟଶ୍ରିଯୋ ନିରାନନ୍ଦାଃ କିମଘଂ ଦର୍ଶଯନ୍ତି ନଃ

ଦେବତାମାନେ ମନେହେଉଛି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ଘମୁଛନ୍ତି ଓ କମ୍ପିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଗ୍ରାମ, ସହର, ବଗିଚା, ଝିଲିକ ଓ ଆଶ୍ରମମାନେ ତାଙ୍କର ଶୋଭା ଓ ଆନନ୍ଦ ହରାଇଦେଇଛନ୍ତି। କଣ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆସିବାକୁ ଯାଉଛି ଆମ ପାଖରେ?

ମନ୍ଯ ଏତୈର୍ମହୋତ୍ପାତୈଃ ନୂନଂ ଭଗଵତଃ ପଦୈଃ । ଅନନ୍ଯପୁରୁଷଶ୍ରୀଭିଃ ହୀନା ଭୂର୍ହତସୌଭଗା

ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହି ବଡ଼ ବଡ଼ ଅପଶକୁନର ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ଭୂମି ଭଗବାନଙ୍କର ପଦ ଓ ତାଙ୍କ ଅନନ୍ୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ହରାଇ ଦେଇଛି, ଏବଂ ତାହାର ସମୃଦ୍ଧି ହରାଇଯାଇଛି।

ଇତି ଚିନ୍ତଯତସ୍ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟାରିଷ୍ଟେନ ଚେତସା । ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗମଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯଦୁପୁର୍ଯାଃ କପିଧ୍ଵଜଃ

ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅପଶକୁନ ଦେଖି ଚିତ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ସମୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦୁପୁରରୁ ବାନରଧ୍ୱଜ ଫେରିଆସିଲେ।

ତଂ ପାଦଯୋଃ ନିପତିତଂ ଅଯଥାପୂର୍ଵମାତୁରମ୍ । ଅଧୋଵଦନଂ ଅବ୍ବିନ୍ଦୂନ୍ ସୃଜନ୍ତଂ ନଯନାବ୍ଜଯୋଃ

ସେ ତାଙ୍କୁ ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିଥିବା, ପୂର୍ବପରି ନୁହେଁ, ଦୁଃଖିତ, ମୁହଁ ନମାଇଥିବା, ଚକ୍ଷୁର ପଦ୍ମରୁ ଅଶ୍ରୁ ବୁନ୍ଦ ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖିଲେ।

ଵିଲୋକ୍ଯ ଉଦ୍ଵିଗ୍ନହୃଦଯୋ ଵିଚ୍ଛାଯଂ ଅନୁଜଂ ନୃପଃ । ପୃଚ୍ଛତି ସ୍ମ ସୁହୃତ୍ ମଧ୍ଯେ ସଂସ୍ମରନ୍ ନାରଦେରିତମ୍

ଭାଇଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟ ଓ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଦେଖି, ରାଜା ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଚାରିଲେ, ଏବଂ ନାରଦଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇଲେ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ । କଚ୍ଚିଦାନର୍ତପୁର୍ଯାଂ ନଃ ସ୍ଵଜନାଃ ସୁଖମାସତେ । ମଧୁଭୋଜଦଶାର୍ହାର୍ହ ସାତ୍ଵତାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣଯଃ

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: ଆମେ ଯେଉଁ ଅନର୍ତ୍ତପୁରରେ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧୁ, ଭୋଜ, ଦଶାର୍ହ, ଆହୁକ, ସାତ୍ୱତ, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି?

ଶୂରୋ ମାତାମହଃ କଚ୍ଚିତ୍ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯାସ୍ତେ ଵାଥ ମାରିଷଃ । ମାତୁଲଃ ସାନୁଜଃ କଚ୍ଚିତ୍ କୁଶଲ୍ଯାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ

ଶୂର, ଆମ ମାମାଘରର ବଡ଼, ସେ ଓ ତାଙ୍କର ଜଣେଇ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ଆମ ମାମା ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ନିରାପଦ ଅଛନ୍ତି କି—ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି?

ସପ୍ତ ସ୍ଵସାରସ୍ତତ୍ପତ୍ନ୍ଯୋ ମାତୁଲାନ୍ଯଃ ସହାତ୍ମଜାଃ । ଆସତେ ସସ୍ନୁଷାଃ କ୍ଷେମଂ ଦେଵକୀପ୍ରମୁଖାଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସାତ ଭଉଣୀ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେ, ଅନ୍ୟ ମାମାମାନେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବୋଉମାନେ, ଦେବକୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସମସ୍ତେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି?

କଚ୍ଚିତ୍ ରାଜାଽଽହୁକୋ ଜୀଵତି ଅସତ୍ପୁତ୍ରୋଽସ୍ଯ ଚାନୁଜଃ । ହୃଦୀକଃ ସସୁତୋଽକ୍ରୂରୋ ଜଯନ୍ତଗଦସାରଣାଃ

ରାଜା ଆହୁକ ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି କି, ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଓ ଭାଇ ମଧ୍ୟ? ହୃଦୀକ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଅକୃର, ଜୟନ୍ତ, ଗଦା ଓ ସାରଣ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି?

ଆସତେ କୁଶଲଂ କଚ୍ଚିତ୍ ଯେ ଚ ଶତ୍ରୁଜିଦାଦଯଃ । କଚ୍ଚିଦାସ୍ତେ ସୁଖଂ ରାମୋ ଭଗଵାନ୍ ସାତ୍ଵତାଂ ପ୍ରଭୁଃ

ଶତୃଜିତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନ ବଳରାମ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି?

ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ସର୍ଵଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ସୁଖମାସ୍ତେ ମହାରଥଃ । ଗମ୍ଭୀରରଯୋଽନିରୁଦ୍ଧୋ ଵର୍ଧତେ ଭଗଵାନୁତ

ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କର ମହାରଥୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ଗଭୀର ଭାବରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଛନ୍ତି କି?

ସୁଷେଣଶ୍ଚାରୁଦେଷ୍ଣଶ୍ଚ ସାମ୍ବୋ ଜାମ୍ବଵତୀସୁତଃ । ଅନ୍ଯେ ଚ କାର୍ଷ୍ଣିପ୍ରଵରାଃ ସପୁତ୍ରା ଋଷଭାଦଯଃ

ସୁଷେଣ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅ ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଷ୍ଣିମାନେ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ରିଷଭ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି?

ତଥୈଵାନୁଚରାଃ ଶୌରେଃ ଶ୍ରୁତଦେଵୋଦ୍ଧଵାଦଯଃ । ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦଶୀର୍ଷଣ୍ଯା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସାତ୍ଵତର୍ଷଭାଃ

ଏଭଳି ଶୌରିଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ—ଶ୍ରୁତଦେବ, ଉଦ୍ଧବ, ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ, ଶୀର୍ଷଣ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ୍ୱତମାନେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି?

ଅପି ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯାସତେ ସର୍ଵେ ରାମକୃଷ୍ଣ ଭୁଜାଶ୍ରଯାଃ । ଅପି ସ୍ମରନ୍ତି କୁଶଲଂ ଅସ୍ମାକଂ ବଦ୍ଧସୌହୃଦାଃ

ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭୁଜାରେ ଭରସା କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ନିରାପଦ ଅଛନ୍ତି କି? ଯେଉଁମାନେ ଆମ ସହିତ ଗଢ଼ିଥିବା ମିତ୍ରତା ରଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମ ମଙ୍ଗଳ ମନେ ପକାନ୍ତି କି?

ଭଗଵାନପି ଗୋଵିନ୍ଦୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ । କଚ୍ଚିତ୍ପୁରେ ସୁଧର୍ମାଯାଂ ସୁଖମାସ୍ତେ ସୁହୃଦ୍‌ଵୃତଃ

ଭଗବାନ ଗୋବିନ୍ଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା, ସୁଧର୍ମା ନଗରରେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି?

ମଙ୍‌ଗଲାଯ ଚ ଲୋକାନାଂ କ୍ଷେମାଯ ଚ ଭଵାଯ ଚ । ଆସ୍ତେ ଯଦୁକୁଲାମ୍ଭୋଧୌ ଆଦ୍ଯୋଽନନ୍ତସଖଃ ପୁମାନ୍

ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ, ନିରାପତ୍ତା ଓ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ, ଆଦିପୁରୁଷ, ଅନନ୍ତ ବନ୍ଧୁ, ମହାପୁରୁଷ, ଯଦୁବଂଶ ସମୁଦ୍ରରେ ଅଛନ୍ତି କି?

ଯଦ୍ବାହୁଦଣ୍ଡଗୁପ୍ତାଯାଂ ସ୍ଵପୁର୍ଯାଂ ଯଦଵୋଽର୍ଚିତାଃ । କ୍ରୀଡନ୍ତି ପରମାନନ୍ଦଂ ମହାପୌରୁଷିକା ଇଵ

ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ନିଜ ସହରରେ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ସମ୍ମାନ ପାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ସେମାନେ ବଡ଼ ବୀରମାନେ ଯେପରି ହସ୍ତମୁକ୍ତ ହୋଇ ରହନ୍ତି, ସେପରି।