ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଧର୍ମରାଜେନ ସର୍ଵଂ ତତ୍ ସମଵର୍ଣଯତ୍ । ଯଥାନୁଭୂତଂ କ୍ରମଶୋ ଵିନା ଯଦୁକୁଲକ୍ଷଯମ୍

ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସେ ନିଜ ଅନୁଭବ ଅନୁଯାୟୀ ସବୁ କଥା କ୍ରମକ୍ରମେ କହିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଯଦୁବଂଶର ବିନାଶ ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ ନାହିଁ।

ନନ୍ଵପ୍ରିଯଂ ଦୁର୍ଵିଷହଂ ନୃଣାଂ ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ନାଵେଦଯତ୍ ସକରୁଣୋ ଦୁଃଖିତାନ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମକ୍ଷମଃ

ଯଦିଓ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦ ଓ ଅସହ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଦୟାଳୁ ହୋଇ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି, ଏହି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।

କଞ୍ଚିତ୍ କାଲମଥ ଅଵାତ୍ସୀତ୍ ସତ୍କୃତୋ ଦେଵଵତ୍ସୁଖମ୍ । ଭ୍ରାତୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ଶ୍ରେଯସ୍କୃତ୍ ସର୍ଵେଷାଂ ସୁଖମାଵହନ୍

ତା’ପରେ ସେ କିଛି ଦିନ ଭାଇଙ୍କଠାରେ ଦେବତା ପରି ସମ୍ମାନ ଓ ସୁଖରେ ରହିଲେ, ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ଭଲ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୁଖରେ ଅନେକ ଉପକାର କଲେ।

ଅବିଭ୍ରଦର୍ଯମା ଦଣ୍ଡଂ ଯଥାଵତ୍ ଅଘକାରିଷୁ । ଯାଵଦ୍ ଦଧାର ଶୂଦ୍ରତ୍ଵଂ ଶାପାତ୍ ଵର୍ଷଶତଂ ଯମଃ

ଅର୍ୟମା ନୀତିଅନୁସାରେ ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲେ, ଯମ ଏକ ଶାପରେ ଶତବର୍ଷ ଶୂଦ୍ର ରୂପେ ରହିଥିଲେ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଲବ୍ଧରାଜ୍ଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୌତ୍ରଂ କୁଲନ୍ଧରମ୍ । ଭ୍ରାତୃଭିର୍ଲୋକପାଲାଭୈଃ ମୁମୁଦେ ପରଯା ଶ୍ରିଯା

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇ, ନାତିକୁ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଦେଖି, ଭାଇମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଲୋକପାଳ ସମାନ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଅତ୍ୟଧିକ ଧନ-ଏଶ୍ୱର୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

ଏଵଂ ଗୃହେଷୁ ସକ୍ତାନାଂ ପ୍ରମତ୍ତାନାଂ ତଦୀହଯା । ଅତ୍ଯକ୍ରାମତ୍ ଅଵିଜ୍ଞାତଃ କାଲଃ ପରମଦୁସ୍ତରଃ

ଏଭଳି ଘରକୁ ଆସକ୍ତ ଓ ଅବିବେକୀ ଲୋକମାନେ ନିଜ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ କିପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ କାଳ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଯାଉଛି।

ଵିଦୁରସ୍ତତ୍ ଅଭିପ୍ରେତ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଅଭାଷତ । ରାଜନ୍ ନିର୍ଗମ୍ଯତାଂ ଶୀଘ୍ରଂ ପଶ୍ଯେଦଂ ଭଯମାଗତମ୍

ଏହା ଦେଖି ଵିଦୁର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ରାଜା, ଶୀଘ୍ର ଚାଲନ୍ତୁ, ଦେଖନ୍ତୁ, କିପରି ଭୟ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି।'

ପ୍ରତିକ୍ରିଯା ନ ଯସ୍ଯେହ କୁତଶ୍ଚିତ୍ କର୍ହିଚିତ୍ ପ୍ରଭୋ । ସ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ କାଲଃ ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ସମାଗତଃ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ କେବେ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ, କୌଣସି ସମୟରେ କିମ୍ବା କୌଣସିଠାରୁ ନୁହେଁ। ଏହି କାଳ ନିଜେ ଭଗବାନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

ଯେନ ଚୈଵାଭିପନ୍ନୋଽଯଂ ପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରିଯତମୈରପି । ଜନଃ ସଦ୍ଯୋ ଵିଯୁଜ୍ଯେତ କିମୁତାନ୍ଯୈଃ ଧନାଦିଭିଃ

ଯିଏ ଆମର ପ୍ରାଣ ଓ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଲୋକମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଆପ୍ଲୁତ କରିଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ହଠାତ୍ ଅଲଗା ହୋଇଯାନ୍ତି, ତେବେ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ତ କଥା ହେଉଛି।

ପିତୃଭ୍ରାତୃସୁହୃତ୍ପୁତ୍ରା ହତାସ୍ତେ ଵିଗତଂ ଵଯଃ । ଆତ୍ମା ଚ ଜରଯା ଗ୍ରସ୍ତଃ ପରଗେହମୁପାସସେ

ପିତା, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ, ପୁଅମାନେ — ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ଯୌବନ ଚାଲିଯାଇଛି; ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଦେହକୁ ଖୋଇଯାଇଛ; ଏବଂ ଅନ୍ୟର ଘରରେ ରହୁଛ।

ଅହୋ ମହୀଯସୀ ଜନ୍ତୋଃ ଜୀଵିତାଶା ଯଯା ଭଵାନ୍ । ଭୀମାପଵର୍ଜିତଂ ପିଣ୍ଡଂ ଆଦତ୍ତେ ଗୃହପାଲଵତ୍

ହାଁ, ଜୀବର ଜୀବନ ଆଶା କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ! ଏହି ଆଶା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଭୀମଙ୍କ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଭୋଜନକୁ ଗୃହପାଳକ ପରି ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି।

ଅଗ୍ନିର୍ନିସୃଷ୍ଟୋ ଦତ୍ତଶ୍ଚ ଗରୋ ଦାରାଶ୍ଚ ଦୂଷିତାଃ । ହୃତଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଧନଂ ଯେଷାଂ ତଦ୍ଦତ୍ତୈରସୁଭିଃ କିଯତ୍

ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଅଗ୍ନି ଲଗାଯାଇଛି, ଦାନ ଦିଆଯାଇଛି, ବିଷ ଦିଆଯାଇଛି, ଜନାନୀମାନେ ଅପମାନିତ, ଜମି ଓ ଧନ ହରାଯାଇଛି — ସେମାନେ ଏପରି ଜୀବନ ପାଇଁ କେତେ ଅନ୍ତର ଦେଇଥିଲେ?

ତସ୍ଯାପି ତଵ ଦେହୋଽଯଂ କୃପଣସ୍ଯ ଜିଜୀଵିଷୋଃ । ପରୈତ୍ଯନିଚ୍ଛତୋ ଜୀର୍ଣୋ ଜରଯା ଵାସସୀ ଇଵ

ହେ ଦୁଃଖୀ, ଜୀବିତ ରହିବା ଆଶାରେ ତୁମର ଏହି ଦେହ ଚାହୁଁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଜରା ଦ୍ୱାରା ଝିଣ୍ଡା ପୋଷାକ ପରି ଛାଡ଼ିଯିବ।

ଗତସ୍ଵାର୍ଥମିମଂ ଦେହଂ ଵିରକ୍ତୋ ମୁକ୍ତବନ୍ଧନଃ । ଅଵିଜ୍ଞାତଗତିଃ ଜହ୍ଯାତ୍ ସ ଵୈ ଧୀର ଉଦାହୃତଃ

ଯିଏ ଏହି ଦେହରେ କୌଣସି କାମ ନ ଦେଖି, ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏହାକୁ ଏହାର ଗତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିନଥିବା ବେଳେ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେଉଁଠି ଲୋକକୁ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ କୁହାଯାଏ।

ଯଃ ସ୍ଵକାତ୍ପରତୋ ଵେହ ଜାତନିର୍ଵେଦ ଆତ୍ମଵାନ୍ । ହୃଦି କୃତ୍ଵା ହରିଂ ଗେହାତ୍ ପ୍ରଵ୍ରଜେତ୍ ସ ନରୋତ୍ତମଃ

ଯିଏ ନିଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ବିରକ୍ତ ହୋଇ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ହୃଦୟରେ ହରିଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି, ଘର ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେଉଁଠି ପୁରୁଷ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଅଥୋଦୀଚୀଂ ଦିଶଂ ଯାତୁ ସ୍ଵୈରଜ୍ଞାତ ଗତିର୍ଭଵାନ୍ । ଇତୋଽର୍ଵାକ୍ ପ୍ରାଯଶଃ କାଲଃ ପୁଂସାଂ ଗୁଣଵିକର୍ଷଣଃ

ଏହିପରି, ତୁମେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଅ, ତୁମର ଗତି କେହି ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଠାରୁ ପରେ ସାଧାରଣତଃ କାଳ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଗୁଣର ଆକର୍ଷଣରେ ଆଣି ନେଇଯାଏ।

ଏଵଂ ରାଜା ଵିଦୁରେଣାନୁଜେନ ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁର୍ବୋଧିତ ଆଜମୀଢଃ । ଛିତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵେଷୁ ସ୍ନେହପାଶାନ୍ଦ୍ରଢିମ୍ନୋ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ଭ୍ରାତୃସନ୍ଦର୍ଶିତାଧ୍ଵା

ଏଭଳି ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନୀ ଭାଉଣ୍ଡ ଵିଦୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହୋଇ, ନିଜ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତି ଗଢ଼ିଆ ମମତାର ବନ୍ଧନ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଭାଉଣ୍ଡ ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ବିଦାୟ ନେଲେ।

ପତିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ସୁବଲସ୍ଯ ପୁତ୍ରୀ ପତିଵ୍ରତା ଚାନୁଜଗାମ ସାଧ୍ଵୀ । ହିମାଲଯଂ ନ୍ଯସ୍ତଦଣ୍ଡପ୍ରହର୍ଷଂ ମନସ୍ଵିନାମିଵ ସତ୍ସମ୍ପ୍ରହାରଃ

ସୁବଳଙ୍କ ଝିଅ, ନିଜ ପତି ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଶୁଭିଳା ଗାନ୍ଧାରୀ, ପତି ବିଦାୟ ନେଉଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରିଲେ। ସେ ନିଜର ଅଧିକାରର ଛଡ଼ି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ମନେ ମହାନ ଲୋକମାନେ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

ଅଜାତଶତ୍ରୁଃ କୃତମୈତ୍ରୋ ହୁତାଗ୍ନିଃ ଵିପ୍ରାନ୍ ନତ୍ଵା ତିଲଗୋଭୂମିରୁକ୍ମୈଃ । ଗୃହଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଗୁରୁଵନ୍ଦନାଯ ନ ଚାପଶ୍ଯତ୍ ପିତରୌ ସୌବଲୀଂ ଚ

ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ତିଳ, ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପରେ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ନ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତା କିମ୍ବା ସୁବଳଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ।

ତତ୍ର ସଞ୍ଜଯମାସୀନଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୋଦ୍ଵିଗ୍ନମାନସଃ । ଗାଵଲ୍ଗଣେ କ୍ଵ ନସ୍ତାତୋ ଵୃଦ୍ଧୋ ହୀନଶ୍ଚ ନେତ୍ରଯୋଃ

ସେଠାରେ ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଅନ୍ତରେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଗାଭାଲ୍ଗଣ, ଆମ ପୁରୁଣା ବାପା, ଯିଏ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ ହରାଇଛନ୍ତି, ସେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?'

ଅମ୍ବା ଚ ହତପୁତ୍ରାଽଽର୍ତା ପିତୃଵ୍ଯଃ କ୍ଵ ଗତଃ ସୁହୃତ୍ । ଅପି ମଯ୍ଯକୃତପ୍ରଜ୍ଞେ ହତବନ୍ଧୁଃ ସ ଭାର୍ଯଯା । ଆଶଂସମାନଃ ଶମଲଂ ଗଙ୍‌ଗାଯାଂ ଦୁଃଖିତୋଽପତତ୍

'ମାଆଁ, ଯିଏ ପୁଅମାନେ ମରିଯିବାର ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛନ୍ତି, ସେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? ଆମ ପିସା, ଯିଏ ଆମର ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ସେ କେଉଁଠି ଗଲେ? ଶାୟଦ, ମୋତେ ଅବିବେକୀ ଭାବି, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ହାରାଇ, ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଆଶା କରି।' ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ।

ପିତର୍ଯୁପରତେ ପାଣ୍ଡୌ ସର୍ଵାନ୍ନଃ ସୁହୃଦଃ ଶିଶୂନ୍ । ଅରକ୍ଷତାଂ ଵ୍ଯସନତଃ ପିତୃଵ୍ଯୌ କ୍ଵ ଗତାଵିତଃ

'ଆମ ବାପା ପାଣ୍ଡୁ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଆମ ପିସାମାନେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ ଓ ଶିଶୁମାନେଙ୍କୁ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏବେ ସେଇ ରକ୍ଷକମାନେ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ?'

ସୂତ ଉଵାଚ । କୃପଯା ସ୍ନେହଵୈକ୍ଲଵ୍ଯାତ୍ ସୂତୋ ଵିରହକର୍ଶିତଃ । ଆତ୍ମେଶ୍ଵରମଚକ୍ଷାଣୋ ନ ପ୍ରତ୍ଯାହାତିପୀଡିତଃ

ସୂତ କହିଲେ: ଦୟା ଓ ବିୟୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ, ସୂତ ବିରହରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ନିଜ ମନରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏତେ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ ଯେ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଵିମୃଜ୍ଯାଶ୍ରୂଣି ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା । ଅଜାତଶତ୍ରୁଂ ପ୍ରତ୍ଯୂଚେ ପ୍ରଭୋଃ ପାଦାଵନୁସ୍ମରନ୍

ନିଜ ହାତରେ ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଜି, ମନକୁ ଧାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇ, ସଞ୍ଜୟ ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଠାକୁରଙ୍କର ପାଦ ସ୍ମରଣ କରି।

ସଞ୍ଜଯ ଉଵାଚ । ନାହଂ ଵେଦ ଵ୍ଯଵସିତଂ ପିତ୍ରୋର୍ଵଃ କୁଲନନ୍ଦନ । ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ଵା ମହାବାହୋ ମୁଷିତୋଽସ୍ମି ମହାତ୍ମଭିଃ

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: 'ହେ ବଂଶର ଗୌରବ, ମୁଁ ତୁମ ପିତାମାତା କିମ୍ବା ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଣ ହେଲା ଜାଣେନି। ହେ ବଳଶାଳୀ, ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ମୋତେ ଅନ୍ଧାରେ ରଖିଦେଲେ।'

ଅଥାଜଗାମ ଭଗଵାନ୍ ନାରଦଃ ସହତୁମ୍ବୁରୁଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯାଭିଵାଦ୍ଯାହ ସାନୁଜୋଽଭ୍ଯର୍ଚଯନ୍ ମୁନିମ୍

ଏହି ସମୟରେ, ପୂଜ୍ୟ ମହାର୍ଷି ନାରଦ ତୁମ୍ବୁରୁ ସହିତ ଆସିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ତାଙ୍କର ଭାଉଣ୍ଡମାନେ ଉଠି ଉପସ୍ଥାନ କରି, ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଓ ପୂଜା କଲେ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ । ନାହଂ ଵେଦ ଗତିଂ ପିତ୍ରୋଃ ଭଗଵନ୍ କ୍ଵ ଗତାଵିତଃ । ଅମ୍ବା ଵା ହତପୁତ୍ରାର୍ତା କ୍ଵ ଗତା ଚ ତପସ୍ଵିନୀ

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: 'ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ଜାଣେନି ମୋର ପିତାମାତା କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ, କିମ୍ବା ମୋର ମାଆଁ, ଯିଏ ପୁଅମାନେ ମରିଯିବାର ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ସେ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ।'

କର୍ଣଧାର ଇଵାପାରେ ଭଗଵାନ୍ ପାରଦର୍ଶକଃ । ଅଥାବଭାଷେ ଭଗଵାନ୍ ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ

ଏବେ, ଯେପରି ନାଉକାର ମାଲିକ ଦୁର୍ଦ୍ଦୁର୍ଗମ ସମୁଦ୍ର ଅଟକାଇ ଦେଖାଏ, ସେପରି ପୂଜ୍ୟ ମୁନି ନାରଦ କଥା କହିଲେ।

ଯଥା ଗାଵୋ ନସି ପ୍ରୋତାଃ ତନ୍ତ୍ଯାଂ ବଦ୍ଧାଃ ସ୍ଵଦାମଭିଃ । ଵାକ୍ତନ୍ତ୍ଯାଂ ନାମଭିର୍ବଦ୍ଧା ଵହନ୍ତି ବଲିମୀଶିତୁଃ

ଯେପରି ଗାଈମାନେ ନିଜ ଦୋରିରେ ଖୁଟିକୁ ବାନ୍ଧି ରଖାଯାନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନାମ ଓ ଶବ୍ଦର ଦୋରିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇ, ଠାକୁରଙ୍କ ପାଇଁ ବଳି ଉଠାନ୍ତି।