ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ପୁଷ୍କରେ ମଥୁରାଯାଂ ଚ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଯତାତ୍ମଵାନ୍ । ଉପୋଷ୍ଯ ସଂହିତାମେତାଂ ପଠିତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଭଯାତ୍

ଯେଉଁଠି ପୁଷ୍କର, ମଥୁରା କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରକାରେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି ଉପବାସ ରହି, ଏହି ସଂହିତା ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ଦେଵତା ମୁନଯଃ ସିଦ୍ଧାଃ ପିତରୋ ମନଵୋ ନୃପାଃ । ଯଚ୍ଛନ୍ତି କାମାନ୍ ଗୃଣତଃ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତୋ ଯସ୍ଯ କୀର୍ତନାତ୍

ଯାହାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଇଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ, ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ପିତୃ, ମନୁ ଓ ରାଜାମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ଦ୍ଵିଜୋଽଧୀତ୍ଯାନୁଵିନ୍ଦତେ । ମଧୁକୁଲ୍ଯା ଘୃତକୁଲ୍ଯାଃ ପଯଃକୁଲ୍ଯାଶ୍ଚ ତତ୍ଫଲମ୍

ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମବେଦ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ଦୁଧର ଧାରା ପରି ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

ପୁରାଣସଂହିତାଂ ଏତାଂ ଅଧୀତ୍ଯ ପ୍ରଯତୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଭଗଵତା ଯତ୍ତୁ ତତ୍ପଦଂ ପରମଂ ଵ୍ରଜେତ୍

ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଏହି ପୁରାଣ ସଂହିତାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଭୁଂକର କହିଥିବା ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଵିପ୍ରୋଽଧୀତ୍ଯାପ୍ନୁଯାତ୍ ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ରାଜନ୍ଯୋଦଧିମେଖଲାମ୍ । ଵୈଶ୍ଯୋ ନିଧିପତିତ୍ଵଂ ଚ ଶୂଦ୍ରଃ ଶୁଧ୍ଯେତ ପାତକାତ୍

ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନ ପାଆନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ସମୁଦ୍ର ସମ୍ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ବୈଶ୍ୟ ଧନର ମାଲିକ ହୁଅନ୍ତି, ଶୂଦ୍ର ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।

(unknown) କଲିମଲସଂହତିକାଲନୋଽଖିଲେଶୋ ହରିରିତରତ୍ର ନ ଗୀଯତେ ହ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣମ୍ । ଇହ ତୁ ପୁନର୍ଭଗଵାନଶେଷମୂର୍ତିଃ ପରିପଠିତୋଽନୁପଦଂ କଥାପ୍ରସଙ୍‌ଗୈଃ

ଅନ୍ୟଠାରେ କଳିର ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଦହିଦେଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହରିଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଗାଇଯାଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ସେ ଅନନ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତି ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦରେ, କଥାର ଅବସରରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଏ।

(ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରା) ତମହମଜମନନ୍ତମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ଜଗଦୁଦଯସ୍ଥିତିସଂଯମାତ୍ମଶକ୍ତିମ୍ । ଦ୍ଯୁପତିଭିରଜଶକ୍ରଶଙ୍‌କରାଦ୍ଯୈଃ ଦୁରଵସିତସ୍ତଵମଚ୍ଯୁତଂ ନତୋଽସ୍ମି

ମୁଁ ଅଜନ୍ମା, ଅନନ୍ତ, ସ୍ୱରୂପତତ୍ତ୍ୱ, ଯାହାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ଲୟ କରେ, ଯାହାଙ୍କର ସ୍ତୁତିକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବୁଝିପାରନାହାନ୍ତି, ସେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

ଉପଚିତନଵଶକ୍ତିଭିଃ ସ୍ଵ ଆତ୍ମନି ଉପରଚିତସ୍ଥିରଜଙ୍‌ଗମାଲଯାଯ । ଭଗଵତ ଉପଲବ୍ଧିମାତ୍ରଧାମ୍ନେ ସୁରଋଷଭାଯ ନମଃ ସନାତନାଯ

ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଗଠନ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଧାମ କେବଳ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି, ସେ ସନାତନ ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

(ମାଲିନୀ) ସ୍ଵସୁଖନିଭୃତଚେତାସ୍ତଦ୍ଵ୍ଯୁଦସ୍ତାନ୍ଯଭାଵୋଽପି ଅଜିତରୁଚିରଲୀଲାକୃଷ୍ଟସାରସ୍ତଦୀଯମ୍ । ଵ୍ଯତନୁତ କୃପଯା ଯଃ ତତ୍ତ୍ଵଦୀପଂ ପୁରାଣଂ ତମଖିଲଵୃଜିନଘ୍ନଂ ଵ୍ଯାସସୂନୁଂ ନତୋଽସ୍ମି

ଯିଏ ନିଜ ସୁଖରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଭାବକୁ ଛାଡ଼ି, ଅଜୟ ଭଗବାନଙ୍କର ମଧୁର ଲୀଳାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ଓ କୃପାବଶତଃ ଏହି ପୁରାଣ, ସତ୍ୟର ଦୀପ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

ସୂତ ଉଵାଚ । ଵିଦୁରସ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଂ ମୈତ୍ରେଯାଦାତ୍ମନୋ ଗତିମ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵାଗାt ହାସ୍ତିନପୁରଂ ତଯାଵାପ୍ତଵିଵିତ୍ସିତଃ

ସୂତ କହିଲେ: ବିଦୁର, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମୈତ୍ରେୟଙ୍କଠାରୁ ଆତ୍ମାର ଗତି ବୁଝି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଫେରିଲେ।

ଯାଵତଃ କୃତଵାନ୍ ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ କ୍ଷତ୍ତା କୌଷାରଵାଗ୍ରତଃ । ଜାତୈକଭକ୍ତିଃ ଗୋଵିନ୍ଦେ ତେଭ୍ଯଶ୍ଚୋପରରାମ ହ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦୁର କୌଷାରବ ଋଷିଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ପରେ ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ବନ୍ଦ କଲେ।

ତଂ ବନ୍ଧୁମାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମପୁତ୍ରଃ ସହାନୁଜଃ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଯୁଯୁତ୍ସୁଶ୍ଚ ସୂତଃ ଶାରଦ୍ଵତଃ ପୃଥା

ସେ ବନ୍ଧୁ ବିଦୁର ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ସୂତ, କୃପ ଓ ପୃଥା,

ଗାନ୍ଧାରୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସୁଭଦ୍ରା ଚୋତ୍ତରା କୃପୀ । ଅନ୍ଯାଶ୍ଚ ଜାମଯଃ ପାଣ୍ଡୋଃ ଜ୍ଞାତଯଃ ସସୁତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ

ଗାନ୍ଧାରୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୁଭଦ୍ରା, ଉତ୍ତରା, କୃପୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ, ସହ ସନ୍ତାନ ଓ ଜନାନୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ,

ପ୍ରତ୍ଯୁଜ୍ଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରହର୍ଷେଣ ପ୍ରାଣଂ ତନ୍ଵ ଇଵାଗତମ୍ । ଅଭିସଙ୍‌ଗମ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ପରିଷ୍ଵଙ୍‌ଗାଭିଵାଦନୈଃ

ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠି, ମନେ ମନେ ଜଣେ ପ୍ରିୟଜନ ଫେରିଥିବା ପରି, ଯଥାଯଥିତ ଭାବେ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ, ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ନମସ୍କାର କଲେ।

ମୁମୁଚୁଃ ପ୍ରେମବାଷ୍ପୌଘଂ ଵିରହୌତ୍କଣ୍ଠ୍ଯ କାତରାଃ । ରାଜା ତମର୍ହଯାଂ ଚକ୍ରେ କୃତାସନ ପରିଗ୍ରହମ୍

ବିରହ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଭରିଯାଇ, ସେମାନେ ପ୍ରେମର ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ; ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଆସନ ଦେଇ ସ୍ବାଗତ କଲେ।

ତଂ ଭୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ଆସୀନଂ ସୁଖମାସନେ । ପ୍ରଶ୍ରଯାଵନତୋ ରାଜା ପ୍ରାହ ତେଷାଂ ଚ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତାମ୍

ସେ ଭୋଜନ କରି, ବିଶ୍ରାମ ନେଇ, ସୁଖରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବାବେଳେ, ରାଜା ନମ୍ରତା ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ କହିଲେ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ । ଅପି ସ୍ମରଥ ନୋ ଯୁଷ୍ମତ୍ ପକ୍ଷଚ୍ଛାଯାସମେଧିତାନ୍ । ଵିପଦ୍ଗଣାଦ୍ ଵିଷାଗ୍ନ୍ଯାଦେଃ ମୋଚିତା ଯତ୍ସମାତୃକାଃ

ୟୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: ଆପଣ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି? ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଛାୟା ତଳେ ବଢ଼ିଥିଲୁ, ଓ ଆମ ମା ସହ ଅନେକ ବିପଦ, ବିଷ, ଅଗ୍ନି ଆଦିରୁ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲୁ।

କଯା ଵୃତ୍ତ୍ଯା ଵର୍ତିତଂ ଵଃ ଚରଦ୍‌ଭିଃ କ୍ଷିତିମଣ୍ଡଲମ୍ । ତୀର୍ଥାନି କ୍ଷେତ୍ରମୁଖ୍ଯାନି ସେଵିତାନୀହ ଭୂତଲେ

ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବା ସମୟରେ କେମିତି ଜୀବିକା ଚାଲାଇଲେ? ଏଠାର ମୁଖ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଓ କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି କି?

ଭଵଦ୍ଵିଧା ଭାଗଵତାଃ ତୀର୍ଥଭୂତାଃ ସ୍ଵଯଂ ଵିଭୋ । ତୀର୍ଥୀକୁର୍ଵନ୍ତି ତୀର୍ଥାନି ସ୍ଵାନ୍ତଃସ୍ଥେନ ଗଦାଭୃତା

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ପରି ଭକ୍ତମାନେ ନିଜେ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ସମାନ। ସେମାନେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଗଦାଧାରୀଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ, ଯେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି, ସେଠିକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରିଦିଅନ୍ତି।

ଅପି ନଃ ସୁହୃଦସ୍ତାତ ବାନ୍ଧଵାଃ କୃଷ୍ଣଦେଵତାଃ । ଦୃଷ୍ଟାଃ ଶ୍ରୁତା ଵା ଯଦଵଃ ସ୍ଵପୁର୍ଯାଂ ସୁଖମାସତେ

ହେ ପ୍ରିୟ, ଆମର କୃଷ୍ଣଭକ୍ତ ବନ୍ଧୁ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ କେହି ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ସମ୍ବାଦ ମିଳିଛି? ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ନିଜ ସହରରେ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି?

ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଧର୍ମରାଜେନ ସର୍ଵଂ ତତ୍ ସମଵର୍ଣଯତ୍ । ଯଥାନୁଭୂତଂ କ୍ରମଶୋ ଵିନା ଯଦୁକୁଲକ୍ଷଯମ୍

ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସେ ନିଜ ଅନୁଭବ ଅନୁଯାୟୀ ସବୁ କଥା କ୍ରମକ୍ରମେ କହିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଯଦୁବଂଶର ବିନାଶ ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ ନାହିଁ।

ନନ୍ଵପ୍ରିଯଂ ଦୁର୍ଵିଷହଂ ନୃଣାଂ ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ନାଵେଦଯତ୍ ସକରୁଣୋ ଦୁଃଖିତାନ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମକ୍ଷମଃ

ଯଦିଓ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦ ଓ ଅସହ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଦୟାଳୁ ହୋଇ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି, ଏହି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।

କଞ୍ଚିତ୍ କାଲମଥ ଅଵାତ୍ସୀତ୍ ସତ୍କୃତୋ ଦେଵଵତ୍ସୁଖମ୍ । ଭ୍ରାତୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ଶ୍ରେଯସ୍କୃତ୍ ସର୍ଵେଷାଂ ସୁଖମାଵହନ୍

ତା’ପରେ ସେ କିଛି ଦିନ ଭାଇଙ୍କଠାରେ ଦେବତା ପରି ସମ୍ମାନ ଓ ସୁଖରେ ରହିଲେ, ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ଭଲ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୁଖରେ ଅନେକ ଉପକାର କଲେ।

ଅବିଭ୍ରଦର୍ଯମା ଦଣ୍ଡଂ ଯଥାଵତ୍ ଅଘକାରିଷୁ । ଯାଵଦ୍ ଦଧାର ଶୂଦ୍ରତ୍ଵଂ ଶାପାତ୍ ଵର୍ଷଶତଂ ଯମଃ

ଅର୍ୟମା ନୀତିଅନୁସାରେ ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲେ, ଯମ ଏକ ଶାପରେ ଶତବର୍ଷ ଶୂଦ୍ର ରୂପେ ରହିଥିଲେ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଲବ୍ଧରାଜ୍ଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୌତ୍ରଂ କୁଲନ୍ଧରମ୍ । ଭ୍ରାତୃଭିର୍ଲୋକପାଲାଭୈଃ ମୁମୁଦେ ପରଯା ଶ୍ରିଯା

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇ, ନାତିକୁ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଦେଖି, ଭାଇମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଲୋକପାଳ ସମାନ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଅତ୍ୟଧିକ ଧନ-ଏଶ୍ୱର୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

ଏଵଂ ଗୃହେଷୁ ସକ୍ତାନାଂ ପ୍ରମତ୍ତାନାଂ ତଦୀହଯା । ଅତ୍ଯକ୍ରାମତ୍ ଅଵିଜ୍ଞାତଃ କାଲଃ ପରମଦୁସ୍ତରଃ

ଏଭଳି ଘରକୁ ଆସକ୍ତ ଓ ଅବିବେକୀ ଲୋକମାନେ ନିଜ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ କିପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ କାଳ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଯାଉଛି।

ଵିଦୁରସ୍ତତ୍ ଅଭିପ୍ରେତ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଅଭାଷତ । ରାଜନ୍ ନିର୍ଗମ୍ଯତାଂ ଶୀଘ୍ରଂ ପଶ୍ଯେଦଂ ଭଯମାଗତମ୍

ଏହା ଦେଖି ଵିଦୁର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ରାଜା, ଶୀଘ୍ର ଚାଲନ୍ତୁ, ଦେଖନ୍ତୁ, କିପରି ଭୟ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି।'

ପ୍ରତିକ୍ରିଯା ନ ଯସ୍ଯେହ କୁତଶ୍ଚିତ୍ କର୍ହିଚିତ୍ ପ୍ରଭୋ । ସ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ କାଲଃ ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ସମାଗତଃ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ କେବେ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ, କୌଣସି ସମୟରେ କିମ୍ବା କୌଣସିଠାରୁ ନୁହେଁ। ଏହି କାଳ ନିଜେ ଭଗବାନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

ଯେନ ଚୈଵାଭିପନ୍ନୋଽଯଂ ପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରିଯତମୈରପି । ଜନଃ ସଦ୍ଯୋ ଵିଯୁଜ୍ଯେତ କିମୁତାନ୍ଯୈଃ ଧନାଦିଭିଃ

ଯିଏ ଆମର ପ୍ରାଣ ଓ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଲୋକମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଆପ୍ଲୁତ କରିଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ହଠାତ୍ ଅଲଗା ହୋଇଯାନ୍ତି, ତେବେ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ତ କଥା ହେଉଛି।