ଇତି ରାଜ୍ଞ ଉପାଦିଶ୍ଯ ଵିପ୍ରା ଜାତକକୋଵିଦାଃ । ଲବ୍ଧାପଚିତଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵକାନ୍ ଗୃହାନ୍
ଏପରି ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସ ଏଷ ଲୋକେ ଵିଖ୍ଯାତଃ ପରୀକ୍ଷିଦିତି ଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ପୂର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟମନୁଧ୍ଯାଯନ୍ ପରୀକ୍ଷେତ ନରେଷ୍ଵିହ
ସେ ଏହି ଲୋକରେ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କାରଣ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା କଥାକୁ ମନେ ରଖି ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବେ।
ସ ରାଜପୁତ୍ରୋ ଵଵୃଧେ ଆଶୁ ଶୁକ୍ଲ ଇଵୋଡୁପଃ । ଆପୂର୍ଯମାଣଃ ପିତୃଭିଃ କାଷ୍ଠାଭିରିଵ ସୋଽନ୍ଵହମ୍
ସେ ରାଜପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶୀଘ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ପିତାମାନେ ପ୍ରତିଦିନ କାଠି ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେପରି ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ପୋଷିଲେ।
ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣୋଽଶ୍ଵମେଧେନ ଜ୍ଞାତିଦ୍ରୋହଜିହାସଯା । ରାଜା ଲବ୍ଧଧନୋ ଦଧ୍ଯୌ ଅନ୍ଯତ୍ର କରଦଣ୍ଡଯୋଃ
ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, ରାଜା ଧନ ଲାଭ କରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଭାବିଲେ, କର ବା ଦଣ୍ଡ ଛାଡ଼ି।
ତଦଭିପ୍ରେତମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଭ୍ରାତରୋଽଚ୍ଯୁତଚୋଦିତାଃ । ଧନଂ ପ୍ରହୀଣମାଜହ୍ରୁଃ ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ଭୂରିଶଃ
ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଭାଇମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ବହୁତ ଧନ ଆଣିଲେ।
ତେନ ସମ୍ଭୃତସମ୍ଭାରୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଵାଜିମେଧୈଃ ତ୍ରିଭିର୍ଭୀତୋ ଯଜ୍ଞୈଃ ସମଯଜତ୍ ହରିମ୍
ଏଭଳି ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଓ ଭୟଭିତ ଭାବେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ଆହୂତୋ ଭଗଵାନ୍ ରାଜ୍ଞା ଯାଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୈର୍ନୃପମ୍ । ଉଵାସ କତିଚିତ୍ ମାସାନ୍ ସୁହୃଦାଂ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
ରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ଭଗବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରାଇ, ମିତ୍ରମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରୁ କିଛି ମାସ ରହିଲେ।
ତତୋ ରାଜ୍ଞାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ କୃଷ୍ଣଯା ସହବନ୍ଧୁଭିଃ । ଯଯୌ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସାର୍ଜୁନୋ ଯଦୁଭିର୍ଵୃତଃ
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, କୃଷ୍ଣ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଏତତ୍କୌମାରଜଂ କର୍ମ ହରେରାତ୍ମାହିମୋକ୍ଷଣମ୍ । ମୃତ୍ଯୋଃ ପୌଗଣ୍ଡକେ ବାଲା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଚୁର୍ଵିସ୍ମିତା ଵ୍ରଜେ
ହରିଙ୍କ ଏହି ଶିଶୁବେଳର କାର୍ଯ୍ୟ, ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା, ବ୍ରଜର ଛୁଆମାନେ ତାଙ୍କର ପୌଗଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କଥାହେଉଥିଲେ।
( ମିଶ୍ର ) ନୈତଦ୍ ଵିଚିତ୍ରଂ ମନୁଜାର୍ଭମାଯିନଃ ପରାଵରାଣାଂ ପରମସ୍ଯ ଵେଧସଃ । ଅଘୋଽପି ଯତ୍ସ୍ପର୍ଶନଧୌତପାତକଃ ପ୍ରାପାତ୍ମସାମ୍ଯଂ ତ୍ଵସତାଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଲୀଳା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଅଘାସୁରଙ୍କ ପାପ ଧୋଇଗଲା ଓ ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଆତ୍ମସାମ୍ୟ ପାଇଲେ।
( ଵଂଶସ୍ଥା ) ସକୃଦ୍ଯଦଙ୍ଗପ୍ରତିମାନ୍ତରାହିତା ମନୋମଯୀ ଭାଗଵତୀଂ ଦଦୌ ଗତିମ୍ । ସ ଏଵ ନିତ୍ଯାତ୍ମସୁଖାନୁଭୂତ୍ଯଭି ଵ୍ଯୁଦସ୍ତମାଯୋଽନ୍ତର୍ଗତୋ ହି କିଂ ପୁନଃ
ଯିଏ କେବଳ ଏକଥର ଭଗବାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ମନରେ ଧାରଣ କଲେ, ସେ ଭକ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଇଲେ। ତେବେ ଯିଏ ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେତେ ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ପାଇବେ!
ଶ୍ରୀସୂତ ଉଵାଚ । ( ଇଂଦ୍ରଵଜ୍ରା ) ଇତ୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜା ଯାଦଵଦେଵଦତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵରାତୁଶ୍ଚରିତଂ ଵିଚିତ୍ରମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭୂଯୋଽପି ତଦେଵ ପୁଣ୍ଯଂ ଵୈଯାସକିଂ ଯନ୍ନିଗୃହୀତଚେତାଃ
ଶୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏପରିଭାବେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ମନ ଏହି ପୁଣ୍ୟ କଥାରେ ଲଗାଇ, ପୁନିଥରେ ବ୍ୟାସପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ । ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ବ୍ରହ୍ମନ୍ କାଲାନ୍ତରକୃତଂ ତତ୍କାଲୀନଂ କଥଂ ଭଵେତ୍ । ଯତ୍କୌମାରେ ହରିକୃତଂ ଜଗୁଃ ପୌଗଣ୍ଡକେଽର୍ଭକାଃ
ରାଜା ପଚାରିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହା କାଳ ଭିନ୍ନରେ ହୋଇଥିଲା, ହରିଙ୍କ ଶିଶୁବେଳର କାର୍ଯ୍ୟ, ସେହି କଥା କିପରି ପୌଗଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥାରେ ଛୁଆମାନେ ଗାଇଥିଲେ?
ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ମେ ମହାଯୋଗିନ୍ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ଗୁରୋ । ନୂନମେତଦ୍ଧରେରେଵ ମାଯା ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା
ହେ ମହାଯୋଗୀ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ସମ୍ପର୍କରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ । ନିଶ୍ଚୟ, ଏହା ହରିଙ୍କର ମାୟା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ ।
ଵଯଂ ଧନ୍ଯତମା ଲୋକେ ଗୁରୋଽପି କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧଵଃ । ଯତ୍ ପିବାମୋ ମୁହୁସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ ପୁଣ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣକଥାମୃତମ୍
ହେ ଗୁରୁଦେବ, ଆମେ ଏହି ସଂସାରରେ ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ, ଯଦିଓ ଆମେ କେବଳ ନାମମାତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟ; କାରଣ, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥାମୃତ ପାନ କରୁଛୁ ।
ଶ୍ରୀସୂତ ଉଵାଚ । ( ଇଂଦ୍ରଵଂଶା ) ଇତ୍ଥଂ ସ୍ମ ପୃଷ୍ଟଃ ସ ତୁ ବାଦରାଯଣିଃ ତତ୍ସ୍ମାରିତାନନ୍ତହୃତାଖିଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ ପୁନର୍ଲବ୍ଧବହିର୍ଦୃଶିଃ ଶନୈଃ ପ୍ରତ୍ଯାହ ତଂ ଭାଗଵତୋତ୍ତମୋତ୍ତମ
ଶ୍ରୀ ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବା ପରେ, ବାଦରାୟଣଙ୍କ ପୁଅ ଯିଏ ଅନନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଲୀନ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ମନେପକାଇଲେ; ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ବାହ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ପୁନି ପାଇ, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗବତକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଇତି ଚୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋଽହଂ ଇହାସ୍ମି ଵଃ । ଲୀଲାଵତାରକର୍ମାଣି କୀର୍ତିତାନୀହ ସର୍ଵଶଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଲୀଳା ଅବତାର ଓ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିସାରିଛି ।
ପତିତଃ ସ୍ଖଲିତଶ୍ଚାର୍ତଃ କ୍ଷୁତ୍ତ୍ଵା ଵା ଵିଵଶୋ ବ୍ରୁଵନ୍ । ହରଯେ ନମ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚୈଃ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାତକାତ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ତଳିପଡ଼ିଛି, ଠୋକର ଖାଇଛି, ଦୁଃଖିତ, କିମ୍ବା ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ, ଯେଉଁଠି ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ।
(ଉପେଂଦ୍ରଵଜ୍ରା) ସଙ୍କୀର୍ତ୍ଯମାନୋ ଭଗଵାନ୍ ଅନନ୍ତଃ ଶ୍ରୁତାନୁଭାଵୋ ଵ୍ଯସନଂ ହି ପୁଂସାମ୍ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୁନୋତ୍ଯଶେଷଂ ଯଥା ତମୋଽର୍କୋଽଭ୍ରମିଵାତିଵାତଃ
ଯେତେବେଳେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଗାଇଯାଏ, ଯାହାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ସେ ଲୋକଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଯେପରି ରବି ଓ ତୀବ୍ର ପବନ ଅନ୍ଧକାର ଓ ମେଘକୁ ହଟାଏ ।
(ମିଶ୍ର-୧୨) ମୃଷା ଗିରସ୍ତା ହ୍ଯସତୀରସତ୍କଥା ନ କଥ୍ଯତେ ଯଦ୍ଭଗଵାନଧୋକ୍ଷଜଃ । ତଦେଵ ସତ୍ଯଂ ତଦୁହୈଵ ମଙ୍ଗଲଂ ତଦେଵ ପୁଣ୍ଯଂ ଭଗଵଦ୍ଗୁଣୋଦଯମ୍
ଯେଉଁ କଥାରେ ପ୍ରଭୁ ଅଧୋକ୍ଷଜଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଶବ୍ଦ ଓ କଥା ସବୁ ଅସାର ଓ ମିଥ୍ୟା; କେବଳ ସେଇ କଥା ସତ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପବିତ୍ର, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଗୁଣ ଉଦୟ ହୁଏ ।
ତଦେଵ ରମ୍ଯଂ ରୁଚିରଂ ନଵଂ ନଵଂ ତଦେଵ ଶଶ୍ଵନ୍ମନସୋ ମହୋତ୍ସଵମ୍ । ତଦେଵ ଶୋକାର୍ଣଵଶୋଷଣଂ ନୃଣାଂ ଯଦୁତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକଯଶୋଽନୁଗୀଯତେ
କେବଳ ସେଇ କଥା ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଆକର୍ଷକ, ସଦା ନୂତନ ଓ ତରୁଣ; କେବଳ ସେଇ କଥା ମନର ଅବିରତ ଉତ୍ସବ; କେବଳ ସେଇ କଥା ଲୋକଙ୍କର ଶୋକ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରେ—ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତମ କୀର୍ତ୍ତି ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଯଶ ଗାଯାଏ ।
ନ ଯଦ୍ଵଚଶ୍ଚିତ୍ରପଦଂ ହରେର୍ଯଶୋ ଜଗତ୍ପଵିତ୍ରଂ ପ୍ରଗୃଣୀତ କର୍ହିଚିତ୍ । ତଦ୍ ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷତୀର୍ଥଂ ନ ତୁ ହଂସସେଵିତଂ ଯତ୍ରାଚ୍ଯୁତସ୍ତତ୍ର ହି ସାଧଵୋଽମଲାଃ
ଯେଉଁ ଉଚ୍ଚ ଭାଷା କିମ୍ବା ଶବ୍ଦ ହରିଙ୍କର ଯଶ, ଯାହା ସଂସାରକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଉଚ୍ଚାରଣ କରେନାହିଁ, ସେଉଁଠି ତାହା କାଉଁଠି ପାନିଘାଟି ପରି, ହଂସମାନେ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଅଚ୍ୟୁତ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ତଦ୍ଵାଗ୍ଵିସର୍ଗୋ ଜନତାଘସଂପ୍ଲଵୋ ଯସ୍ମିନ୍ ପ୍ରତିଶ୍ଲୋକମବଦ୍ଧଵତ୍ଯପି । ନାମାନ୍ଯନନ୍ତସ୍ଯ ଯଶୋଽଙ୍କିତାନି ଯତ୍ ଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ତି ଗାଯନ୍ତି ଗୃଣନ୍ତି ସାଧଵଃ
ଯେଉଁ କବିତା କିମ୍ବା ଶବ୍ଦର ରଚନା, ଯଦିଓ ଛନ୍ଦରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ଯେଉଁଠି ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ନାମ ଓ ଯଶ ଅନ୍କିତ ଅଛି, ସେ ଲୋକଙ୍କର ପାପକୁ ଦୂର କରେ; ସାଧୁମାନେ ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି ।
ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯମପ୍ଯଚ୍ଯୁତ ଭାଵଵର୍ଜିତଂ ନ ଶୋଭତେ ଜ୍ଞାନମଲଂ ନିରଞ୍ଜନମ୍ । କୁତଃ ପୁନଃ ଶଶ୍ଵଦଭଦ୍ରମୀଶ୍ଵରେ ନ ହ୍ଯର୍ପିତଂ କର୍ମ ଯଦପ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍
ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ବିନା ନିଷ୍କାମ କର୍ମ କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ ନୁହେଁ; ତେଣୁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ନହେଲେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ କର୍ମ ମଧ୍ୟ କେବେ ଶାଶ୍ୱତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇପାରେନି ।
ଯଶଃଶ୍ରିଯାମେଵ ପରିଶ୍ରମଃ ପରୋ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରତପଃଶ୍ରୁତାଦିଷୁ । ଅଵିସ୍ମୃତିଃ ଶ୍ରୀଧରପାଦପଦ୍ମଯୋଃ ଗୁଣାନୁଵାଦଶ୍ରଵଣାଦରାଦିଭିର୍ହରେଃ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ, ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମ, ତପସ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନ, କିମ୍ବା ଯଶ ଓ ଶ୍ରୀ ପାଇଁ, ସେଉଁଠି ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀଧରଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ଅବିସ୍ମୃତି ରହିଥାଏ, ଯାହା ହରିଙ୍କର ଗୁଣ ଶୁଣିବା, କୀର୍ତ୍ତନ କରିବା ଓ ଆଦର ସହିତ ହୁଏ ।
(ମିଶ୍ର-୧୧,୧୨) ଅଵିସ୍ମୃତିଃ କୃଷ୍ଣପଦାରଵିନ୍ଦଯୋଃ କ୍ଷିଣୋତ୍ଯଭଦ୍ରାଣି ଚ ଶଂ ତନୋତି ଚ । ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧିଂ ପରମାତ୍ମଭକ୍ତିଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵିଜ୍ଞାନଵିରାଗଯୁକ୍ତମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦାରବିନ୍ଦର ଅବିସ୍ମୃତି ସମସ୍ତ ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କରେ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହା ମନକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ପରମାତ୍ମା ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଜ୍ଞାନ, ଅନୁଭୂତି ଓ ବିରାଗ୍ୟ ସହିତ ଦେଇଥାଏ ।
(ଇଂଦ୍ରଵଜ୍ରା) ଯୂଯଂ ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯା ବତ ଭୂରିଭାଗା ଯଚ୍ଛଶ୍ଵଦାତ୍ମନ୍ଯଖିଲାତ୍ମଭୂତମ୍ । ନାରାଯଣଂ ଦେଵମଦେଵମୀଶଂ ଅଜସ୍ରଭାଵା ଭଜତାଵିଵେଶ୍ଯ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣମାନେ ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ଆପଣମାନେ ସଦା ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି ଭଜନ କରୁଛନ୍ତି ।
(ମିଶ୍ର-୧୧,୧୨) ଅହଂ ଚ ସଂସ୍ମାରିତ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ପୁରା ମେ ପରମର୍ଷିଵକ୍ତ୍ରାତ୍ । ପ୍ରାଯୋପଵେଶେ ନୃପତେଃ ପରୀକ୍ଷିତଃ ସଦସ୍ଯୃଷୀଣାଂ ମହତାଂ ଚ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତାମ୍
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ପୁନି ସ୍ମରଣ କରିଛି, ଯାହାକି ପୁରୁଣାକାଳରେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ଯେତେବେଳେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଉପବାସ କରୁଥିଲେ, ମହାନ ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।
(ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ଵିପ୍ରାଃ କଥନୀଯୋରୁକର୍ମଣଃ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସର୍ଵାଶୁଭଵିନାଶନମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ଏପରି ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ବାସୁଦେବଙ୍କର ମହିମା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅଶୁଭକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଆପଣମାନେଠାରେ କହିସାରିଛି ।
ଯ ଏତତ୍ଶ୍ରାଵଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଯାମକ୍ଷଣମନନ୍ଯଧୀଃ । ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନ୍ ଯୋଽନୁଶ୍ରୃଣୁଯାତ୍ ପୁନାତ୍ଯାତ୍ମାନମେଵ ସଃ
ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ନିତ୍ୟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଅନନ୍ୟ ଚିତ୍ତ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରେ ।