ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଅସ୍ତ୍ରତେଜଃ ସ୍ଵଗଦଯା ନୀହାରମିଵ ଗୋପତିଃ । ଵିଧମନ୍ତଂ ସନ୍ନିକର୍ଷେ ପର୍ଯୈକ୍ଷତ କ ଇତ୍ଯସୌ

ସେ ନିଜ ଗଦାଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ରର ତାପକୁ ମେଘ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିବା ଗୋପାଳଙ୍କ ପରି ଦୂର କରିଦେଲେ, ଏବଂ ଶିଶୁଟି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖୁଥିଲେ—'ଏହେ କିଏ?'

ଵିଧୂଯ ତଦମେଯାତ୍ମା ଭଗଵାନ୍ ଧର୍ମଗୁବ୍ ଵିଭୁଃ । ମିଷତୋ ଦଶମାସସ୍ଯ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ହରିଃ

ସେ ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଭଗବାନ, ସେ ଆପଦକୁ ଦୂର କରି, ଦଶମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାବେଳେ, ଶିଶୁଟିର ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତଃ ସର୍ଵଗୁଣୋଦର୍କେ ସାନୁକୂଲ ଗ୍ରହୋଦଯେ । ଜଜ୍ଞେ ଵଂଶଧରଃ ପାଣ୍ଡୋଃ ଭୂଯଃ ପାଣ୍ଡୁରିଵୌଜସା

ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଗୁଣ ଉଦୟ ହେବା ସହିତ ଗ୍ରହମାନେ ଅନୁକୂଳ ହେଲେ, ପାଣ୍ଡୁବଂଶର ଧାରକ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ।

ତସ୍ଯ ପ୍ରୀତମନା ରାଜା ଵିପ୍ରୈର୍ଧୌମ୍ଯ କୃପାଦିଭିଃ । ଜାତକଂ କାରଯାମାସ ଵାଚଯିତ୍ଵା ଚ ମଙ୍‌ଗଲମ୍

ରାଜା ଅତି ଖୁସି ହୋଇ, ଧୌମ୍ୟ, କୃପା ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁର ଜନ୍ମକୁଣ୍ଡଳୀ ଦେଖାଇଲେ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ।

ହିରଣ୍ଯଂ ଗାଂ ମହୀଂ ଗ୍ରାମାନ୍ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵାନ୍ ନୃପତିର୍ଵରାନ୍ । ପ୍ରାଦାତ୍ସ୍ଵନ୍ନଂ ଚ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜାତୀର୍ଥେ ସ ତୀର୍ଥଵିତ୍

ତୀର୍ଥବିଦ୍ ରାଜା ଜନ୍ମତୀର୍ଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ସୁନା, ଗାଈ, ଜମି, ଗ୍ରାମ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କଲେ।

ତମୂଚୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତୁଷ୍ଟା ରାଜାନଂ ପ୍ରଶ୍ରଯାନ୍ଵିତମ୍ । ଏଷ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଜାତନ୍ତୌ ପୁରୂଣାଂ ପୌରଵର୍ଷଭ

ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିନୟୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ହେ ପୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ବଂଶରେ ଏହି ଶିଶୁ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ଅତିଶୟ।'

ଦୈଵେନାପ୍ରତିଘାତେନ ଶୁକ୍ଲେ ସଂସ୍ଥାମୁପେଯୁଷି । ରାତୋ ଵୋଽନୁଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା

'ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଦୈବବାନୀରେ, ଶୁଭ ଶିର ଉପରେ ଆସି ଶେଷ ହେବାବେଳେ, ସମର୍ଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ଏହି ଶିଶୁ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି।'

ତସ୍ମାନ୍ନାମ୍ନା ଵିଷ୍ଣୁରାତ ଇତି ଲୋକେ ବୃହଚ୍ଛ୍ରଵାଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସନ୍ଦେହୋ ମହାଭାଗଵତୋ ମହାନ୍

'ସେହିପାଇଁ, ଏହି ଶିଶୁ ବିଷ୍ଣୁରାତ ନାମରେ ସାରା ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସେ ମହାଭକ୍ତ ଓ ମହାନ ଆତ୍ମା ହେବେ।'

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ । ଅପ୍ଯେଷ ଵଂଶ୍ଯାନ୍ ରାଜର୍ଷୀନ୍ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକାନ୍ ମହାତ୍ମନଃ । ଅନୁଵର୍ତିତା ସ୍ଵିଦ୍ଯଶସା ସାଧୁଵାଦେନ ସତ୍ତମାଃ

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ—'ଏହି ଶିଶୁ ଆମ ବଂଶର ପବିତ୍ର ରାଜା ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନାମରେ ପବିତ୍ର ଓ ମହାନ, ସଦ୍ବ୍ୟବହାର ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରିବେ କି?'

ବ୍ରାହ୍ମଣା ଊଚୁଃ । ପାର୍ଥ ପ୍ରଜାଵିତା ସାକ୍ଷାତ୍ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରିଵ ମାନଵଃ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ଯଥା

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—'ହେ ପୃଥାପୁତ୍ର, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ସତ୍ୟବାନ ହେବେ, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ପରି।'

ଏଷ ଦାତା ଶରଣ୍ଯଶ୍ଚ ଯଥା ହ୍ଯୌଶୀନରଃ ଶିବିଃ । ଯଶୋ ଵିତନିତା ସ୍ଵାନାଂ ଦୌଷ୍ଯନ୍ତିରିଵ ଯଜ୍ଵନାମ୍

'ସେ ଦାନଶୀଳ ଓ ଆଶ୍ରୟଦାତା ହେବେ, ଯେପରି ଔଶୀନର ଶିବି; ତାଙ୍କ ବଂଶର ମହିମା ସାରା ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୌଷ୍ୟନ୍ତିଙ୍କ ପରି ପ୍ରସାରିତ କରିବେ।'

ଧନ୍ଵିନାମଗ୍ରଣୀରେଷ ତୁଲ୍ଯଶ୍ଚାର୍ଜୁନଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ । ହୁତାଶ ଇଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷଃ ସମୁଦ୍ର ଇଵ ଦୁସ୍ତରଃ

'ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମାନ; ଅଗ୍ନି ପରି ଅଜୟ୍ୟ, ସମୁଦ୍ର ପରି ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ କଠିନ।'

ମୃଗେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ନିଷେଵ୍ଯୋ ହିମଵାନିଵ । ତିତିକ୍ଷୁର୍ଵସୁଧେଵାସୌ ସହିଷ୍ଣୁଃ ପିତରାଵିଵ

'ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି ପ୍ରବଳ, ହିମାଳୟ ପରି ଦୃଢ଼, ଭୂମି ପରି ସହନଶୀଳ, ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ପରି ସହିଷ୍ଣୁ।'

ପିତାମହସମଃ ସାମ୍ଯେ ପ୍ରସାଦେ ଗିରିଶୋପମଃ । ଆଶ୍ରଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଯଥା ଦେଵୋ ରମାଶ୍ରଯଃ

'ସମତାରେ ପିତାମହଙ୍କ ସମାନ, କୃପାରେ ଶିବଙ୍କ ପରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ, ଯେପରି ଦେବତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ।'

ସର୍ଵସଦ୍ଗୁଣମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଏଷ କୃଷ୍ଣମନୁଵ୍ରତଃ । ରନ୍ତିଦେଵ ଇଵୋଦାରୋ ଯଯାତିରିଵ ଧାର୍ମିକଃ

ଏହି ପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ରନ୍ତିଦେବଙ୍କ ପରି ଦାନଶୀଳ ଓ ଯୟାତିଙ୍କ ପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।

ଧୃତ୍ଯା ବଲିସମଃ କୃଷ୍ଣେ ପ୍ରହ୍ରାଦ ଇଵ ସଦ୍ଗ୍ରହଃ । ଆହର୍ତୈଷୋଽଶ୍ଵମେଧାନାଂ ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ପର୍ଯୁପାସକଃ

ଧୃତିରେ ସେ ବଳିଙ୍କ ପରି, କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପରି ଅଟୁଟ। ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରିବେ।

ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଜନଯିତା ଶାସ୍ତା ଚୋତ୍ପଥଗାମିନାମ୍ । ନିଗ୍ରହୀତା କଲେରେଷ ଭୁଵୋ ଧର୍ମସ୍ଯ କାରଣାତ୍

ସେ ରାଜା ଋଷିମାନେଙ୍କର ପିତା ହେବେ, ଓ ଯେମାନେ ମାର୍ଗ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଶାସନ କରିବେ। ଧର୍ମ ପାଇଁ ସେ ଏହି ଭୂମିରେ କଳିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ।

ତକ୍ଷକାଦାତ୍ମନୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଦ୍ଵିଜପୁତ୍ରୋପସର୍ଜିତାତ୍ । ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତ ଉପଶ୍ରୁତ୍ଯ ମୁକ୍ତସଙ୍‌ଗଃ ପଦଂ ହରେଃ

ତକ୍ଷକ ନାଗ ଦ୍ୱାରା, ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ସେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ହରିଙ୍କ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

ଜିଜ୍ଞାସିତାତ୍ମ ଯାଥାର୍ଥ୍ଯୋ ମୁନେର୍ଵ୍ଯାସସୁତାଦସୌ । ହିତ୍ଵେଦଂ ନୃପ ଗଙ୍‌ଗାଯାଂ ଯାସ୍ଯତ୍ଯଦ୍ଧା ଅକୁତୋଭଯମ୍

ଆତ୍ମାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିବେ। ଏହି ଦେହ ଛାଡ଼ି ଗଙ୍ଗା ତଟରେ, ରାଜା, ସେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ସିଧା ଗତି ଲାଭ କରିବେ।

ଇତି ରାଜ୍ଞ ଉପାଦିଶ୍ଯ ଵିପ୍ରା ଜାତକକୋଵିଦାଃ । ଲବ୍ଧାପଚିତଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵକାନ୍ ଗୃହାନ୍

ଏପରି ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।

ସ ଏଷ ଲୋକେ ଵିଖ୍ଯାତଃ ପରୀକ୍ଷିଦିତି ଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ପୂର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟମନୁଧ୍ଯାଯନ୍ ପରୀକ୍ଷେତ ନରେଷ୍ଵିହ

ସେ ଏହି ଲୋକରେ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କାରଣ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା କଥାକୁ ମନେ ରଖି ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବେ।

ସ ରାଜପୁତ୍ରୋ ଵଵୃଧେ ଆଶୁ ଶୁକ୍ଲ ଇଵୋଡୁପଃ । ଆପୂର୍ଯମାଣଃ ପିତୃଭିଃ କାଷ୍ଠାଭିରିଵ ସୋଽନ୍ଵହମ୍

ସେ ରାଜପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶୀଘ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ପିତାମାନେ ପ୍ରତିଦିନ କାଠି ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେପରି ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ପୋଷିଲେ।

ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣୋଽଶ୍ଵମେଧେନ ଜ୍ଞାତିଦ୍ରୋହଜିହାସଯା । ରାଜା ଲବ୍ଧଧନୋ ଦଧ୍ଯୌ ଅନ୍ଯତ୍ର କରଦଣ୍ଡଯୋଃ

ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, ରାଜା ଧନ ଲାଭ କରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଭାବିଲେ, କର ବା ଦଣ୍ଡ ଛାଡ଼ି।

ତଦଭିପ୍ରେତମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଭ୍ରାତରୋଽଚ୍ଯୁତଚୋଦିତାଃ । ଧନଂ ପ୍ରହୀଣମାଜହ୍ରୁଃ ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ଭୂରିଶଃ

ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଭାଇମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ବହୁତ ଧନ ଆଣିଲେ।

ତେନ ସମ୍ଭୃତସମ୍ଭାରୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଵାଜିମେଧୈଃ ତ୍ରିଭିର୍ଭୀତୋ ଯଜ୍ଞୈଃ ସମଯଜତ୍ ହରିମ୍

ଏଭଳି ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଓ ଭୟଭିତ ଭାବେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।

ଆହୂତୋ ଭଗଵାନ୍ ରାଜ୍ଞା ଯାଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୈର୍ନୃପମ୍ । ଉଵାସ କତିଚିତ୍ ମାସାନ୍ ସୁହୃଦାଂ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା

ରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ଭଗବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରାଇ, ମିତ୍ରମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରୁ କିଛି ମାସ ରହିଲେ।

ତତୋ ରାଜ୍ଞାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ କୃଷ୍ଣଯା ସହବନ୍ଧୁଭିଃ । ଯଯୌ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସାର୍ଜୁନୋ ଯଦୁଭିର୍ଵୃତଃ

ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, କୃଷ୍ଣ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ।

ଏତତ୍କୌମାରଜଂ କର୍ମ ହରେରାତ୍ମାହିମୋକ୍ଷଣମ୍ । ମୃତ୍ଯୋଃ ପୌଗଣ୍ଡକେ ବାଲା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଚୁର୍ଵିସ୍ମିତା ଵ୍ରଜେ

ହରିଙ୍କ ଏହି ଶିଶୁବେଳର କାର୍ଯ୍ୟ, ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା, ବ୍ରଜର ଛୁଆମାନେ ତାଙ୍କର ପୌଗଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କଥାହେଉଥିଲେ।

( ମିଶ୍ର ) ନୈତଦ୍ ଵିଚିତ୍ରଂ ମନୁଜାର୍ଭମାଯିନଃ ପରାଵରାଣାଂ ପରମସ୍ଯ ଵେଧସଃ । ଅଘୋଽପି ଯତ୍ସ୍ପର୍ଶନଧୌତପାତକଃ ପ୍ରାପାତ୍ମସାମ୍ଯଂ ତ୍ଵସତାଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍

ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଲୀଳା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଅଘାସୁରଙ୍କ ପାପ ଧୋଇଗଲା ଓ ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଆତ୍ମସାମ୍ୟ ପାଇଲେ।