ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ସ ଵା ଅଯଂ ସଖ୍ଯନୁଗୀତ ସତ୍କଥୋ ଵେଦେଷୁ ଗୁହ୍ଯେଷୁ ଚ ଗୁହ୍ଯଵାଦିଭିଃ । ଯ ଏକ ଈଶୋ ଜଗଦାତ୍ମଲୀଲଯା ସୃଜତ୍ଯଵତ୍ଯତ୍ତି ନ ତତ୍ର ସଜ୍ଜତେ

ଯାହାଙ୍କ ସଖ୍ୟତା ଗୀତ ହୁଏ, ଯାହାଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥା ବେଦ ଓ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଗୁପ୍ତବିଦ୍ୟା ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେ ଏକମାତ୍ର ନାୟକ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆତ୍ମା, ଲୀଳାରେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହାରେ ଆସକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି।

ଯଦା ହ୍ଯଧର୍ମେଣ ତମୋଧିଯୋ ନୃପା ଜୀଵନ୍ତି ତତ୍ରୈଷ ହି ସତ୍ତ୍ଵତଃ କିଲ । ଧତ୍ତେ ଭଗଂ ସତ୍ଯମୃତଂ ଦଯାଂ ଯଶୋ ଭଵାଯ ରୂପାଣି ଦଧତ୍ ଯୁଗେ ଯୁଗେ

ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ଧକାର ମନବିଶିଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଅଧର୍ମରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସତ୍ତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ସେ ଭାଗ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଦୟା ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅନେକ ରୂପ ନେନ୍ତି।

ଅହୋ ଅଲଂ ଶ୍ଲାଘ୍ଯତମଂ ଯଦୋଃ କୁଲଂ ଅହୋ ଅଲଂ ପୁଣ୍ଯତମଂ ମଧୋର୍ଵନମ୍ । ଯଦେଷ ପୁଂସାଂ ଋଷଭଃ ଶ୍ରିଯଃ ପତିଃ ସ୍ଵଜନ୍ମନା ଚଙ୍କ୍ରମଣେନ ଚାଞ୍ଚତି

ହାଁ, ଯଦୁବଂଶ କେତେ ଗୌରବମୟ! ମଧୁବନ କେତେ ପବିତ୍ର! କାରଣ, ଏଠି ଏହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ପତି, ନିଜ ଜନ୍ମ ଓ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।

ଅହୋ ବତ ସ୍ଵର୍ଯଶସଃ ତିରସ୍କରୀ କୁଶସ୍ଥଲୀ ପୁଣ୍ଯଯଶସ୍କରୀ ଭୁଵଃ । ପଶ୍ଯନ୍ତି ନିତ୍ଯଂ ଯଦନୁଗ୍ରହେଷିତଂ ସ୍ମିତାଵଲୋକଂ ସ୍ଵପତିଂ ସ୍ମ ଯତ୍ପ୍ରଜାଃ

ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ସ୍ୱର୍ଗର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ମାଟିଦେଇଥିବା ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା କୁଶସ୍ଥଳୀ ଧନ୍ୟ, କାରଣ, ଏଠାର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସଦା ନିଜ ପତିଙ୍କ ହସିଥିବା ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

ନୂନଂ ଵ୍ରତସ୍ନାନହୁତାଦିନେଶ୍ଵରଃ ସମର୍ଚିତୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ଗୃହୀତପାଣିଭିଃ । ପିବଂତି ଯାଃ ସଖ୍ଯଧରାମୃତଂ ମୁହୁଃ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯଃ ସମ୍ମୁମୁହୁଃ ଯଦାଶଯାଃ

ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ମହିଳାମାନେ ନିୟମ, ସ୍ନାନ, ହୋମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜାଦି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ପୂଜିଛନ୍ତି, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି ବିବାହ କରିଛନ୍ତି। ବାରମ୍ବାର ପ୍ରେମମୟ କଥାର ଅମୃତ ଶୁଣି ଶୁଣି, ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।

ଯା ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କେନ ହୃତାଃ ସ୍ଵଯଂଵରେ ପ୍ରମଥ୍ଯ ଚୈଦ୍ଯଃ ପ୍ରମୁଖାନ୍ହି ଶୁଷ୍ମିଣଃ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନ ସାମ୍ବାମ୍ବ ସୁତାଦଯୋଽପରା ଯାଃ ଚାହୃତା ଭୌମଵଧେ ସହସ୍ରଶଃ

ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବରରେ ଶୂରତାର ମୂଲ୍ୟରେ ଜିତାଯାଇଥିଲେ, ଶିଶୁପାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରବଳ ରାଜାମାନେ ଦଳିତ ହୋଇଥିଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୌମାସୁରଙ୍କ ବଧରେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ହଜାରେ ହଜାର ଜଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲେ।

ଏତାଃ ପରଂ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵମପାସ୍ତପେଶଲଂ ନିରସ୍ତଶୌଚଂ ବତ ସାଧୁ କୁର୍ଵତେ । ଯାସାଂ ଗୃହାତ୍ ପୁଷ୍କରଲୋଚନଃ ପତିଃ ନ ଜାତୁ ଅପୈତ୍ଯାହୃତିଭିଃ ହୃଦି ସ୍ପୃଶନ୍

ଏହି ମହିଳାମାନେ ଯଦିଓ ସମସ୍ତ ଶିଷ୍ଟାଚାର ଓ ପବିତ୍ରତା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ସତୀତ୍ୱର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, କାରଣ ପଦ୍ମନୟନ ପତି କେବେ ତାଙ୍କ ଘର ଛାଡ଼ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ନିତ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି।

(ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଏଵଂଵିଧା ଗଦନ୍ତୀନାଂ ସ ଗିରଃ ପୁରଯୋଷିତାମ୍ । ନିରୀକ୍ଷଣେନ ଅଭିନନ୍ଦନ୍ ସସ୍ମିତେନ ଯଯୌ ହରିଃ

ଏଭଳି ଭାବରେ ସେହି ସହରର ମହିଳାମାନେ କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ, ହରି ହସିଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି, ତାଙ୍କର ମାର୍ଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।

ଅଜାତଶତ୍ରୁଃ ପୃତନାଂ ଗୋପୀଥାଯ ମଧୁଦ୍ଵିଷଃ । ପରେଭ୍ଯଃ ଶଙ୍କିତଃ ସ୍ନେହାତ୍ ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ ଚତୁରଙ୍‌ଗିଣୀମ୍

ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ମଧୁଶତ୍ରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ, ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣର ଆଶଙ୍କାରେ ଚାରି ଦଳର ସେନା ରଖିଥିଲେ।

ଅଥ ଦୂରାଗତାନ୍ ଶୌରିଃ କୌରଵାନ୍ ଵିରହାତୁରାନ୍ । ସନ୍ନିଵର୍ତ୍ଯ ଦୃଢଂ ସ୍ନିଗ୍ଧାନ୍ ପ୍ରାଯାତ୍ସ୍ଵନଗରୀଂ ପ୍ରିଯୈଃ

ତାପରେ ଶୌରି, ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ଓ ବିୟୋଗରେ ବିକଳ ହୋଇଥିବା କୌରବମାନେ ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଘରକୁ ଫେରାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରିୟମାନେ ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ।

କୁରୁଜାଙ୍ଗଲପାଞ୍ଚାଲାନ୍ ଶୂରସେନାନ୍ ସଯାମୁନାନ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ ସାରସ୍ଵତାନଥ

ସେ କୁରୁ, ଜାଙ୍ଗଳ, ପାଞ୍ଚାଳ, ଶୂରସେନ, ଯମୁନା ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଦେଶ, ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ସାରସ୍ୱତ ଦେଶ ଦେଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

ମରୁଧନ୍ଵମତିକ୍ରମ୍ଯ ସୌଵୀରାଭୀରଯୋଃ ପରାନ୍ । ଆନର୍ତାନ୍ ଭାର୍ଗଵୋପାଗାତ୍ ଶ୍ରାନ୍ତଵାହୋ ମନାଗ୍ଵିଭୁଃ

ମରୁଧନ୍ବ ମରୁଭୂମି ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ସୌବୀର ଓ ଆଭୀର ଦେଶକୁ ଗଲେ, ତାପରେ ଆନର୍ତ୍ତ ଦେଶକୁ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ସହିତ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ କିଛି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।

ତତ୍ର ତତ୍ର ହ ତତ୍ରତ୍ଯୈଃ ହରିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯତାର୍ହଣଃ । ସାଯଂ ଭେଜେ ଦିଶଂ ପଶ୍ଚାତ୍ ଗଵିଷ୍ଠୋ ଗାଂ ଗତସ୍ତଦା

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ, ହରି ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥିଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଦେଇ, ଗାଁ ଚାରାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗୋମାତାଙ୍କ ଦେଶକୁ ଗଲେ।

ଅନୁଜାନୀହି ନୌ ଭୂମନ୍ ତଵାନୁଚରକିଙ୍‌କରୌ । ଦର୍ଶନଂ ନୌ ଭଗଵତ ଋଷେରାସୀଦନୁଗ୍ରହାତ୍

ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଆମେ ତୁମର ଦାସ ଓ ସେବକ, ଆମକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ। ଋଷିଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଛୁ।

( ଵସଂତତିଲକା ) ଵାଣୀ ଗୁଣାନୁକଥନେ ଶ୍ରଵଣୌ କଥାଯାଂ ହସ୍ତୌ ଚ କର୍ମସୁ ମନସ୍ତଵ ପାଦଯୋର୍ନଃ । ସ୍ମୃତ୍ଯାଂ ଶିରସ୍ତଵ ନିଵାସଜଗତ୍ପ୍ରଣାମେ ଦୃଷ୍ଟିଃ ସତାଂ ଦର୍ଶନେଽସ୍ତୁ ଭଵତ୍ତନୂନାମ୍

ଆମ ମୁଁ ତୁମ ଗୁଣ କଥା କହିବାରେ, କାନ ତୁମ କଥା ଶୁଣିବାରେ, ହାତ ତୁମ ସେବାରେ, ମନ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ଲାଗିରହୁ। ମୁଣ୍ଡ ତୁମ ସ୍ମୃତିରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାରେ, ଦୃଷ୍ଟି ତୁମ ଦେହଧାରୀ ସନ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଲାଗିରହୁ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ । ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତ୍ଥଂ ସଙ୍‌କୀର୍ତିତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଭଗଵାନ୍ ଗୋକୁଲେଶ୍ଵରଃ । ଦାମ୍ନା ଚୋଲୂଖଲେ ବଦ୍ଧଃ ପ୍ରହସନ୍ନାହ ଗୁହ୍ଯକୌ

ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ଗୋକୁଳରେ ଯିଏ ଦାମରେ ଉଲୁଖଳକୁ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ, ସେ ଭଗବାନ ହସି ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଜ୍ଞାତଂ ମମ ପୁରୈଵୈତଦ୍ ଋଷିଣା କରୁଣାତ୍ମନା । ଯତ୍ ଶ୍ରୀମଦାନ୍ଧଯୋର୍ଵାଗ୍ଭିଃ ଵିଭ୍ରଂଶୋଽନୁଗ୍ରହଃ କୃତଃ

ଭଗବାନ କହିଲେ: ଏହା ମୋତେ ପୂର୍ବରୁ ମଧୁର ଋଷିଙ୍କ ଦୟାରେ ଜଣା ଥିଲା, ଯେ ଧନର ଅନ୍ଧତାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଦୁର୍ବାକ୍ୟ କହିଥିଲେ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତୁମ ପଦବି ହରାଇଲା ଓ ମୋର କୃପା ପାଇଲା।

ସାଧୂନାଂ ସମଚିତ୍ତାନାଂ ସୁତରାଂ ମତ୍କୃତାତ୍ମନାମ୍ । ଦର୍ଶନାନ୍ନୋ ଭଵେଦ୍ବନ୍ଧଃ ପୁଂସୋଽକ୍ଷ୍ଣୋଃ ସଵିତୁର୍ଯଥା

ଯେଉଁମାନେ ଶାନ୍ତ, ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ ଅର୍ପିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ଦର୍ଶନରେ କୌଣସି ବନ୍ଧନ ନାହିଁ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ବନ୍ଧି ଦେଉନାହିଁ।

ତଦ୍ଗଚ୍ଛତଂ ମତ୍ପରମୌ ନଲକୂବର ସାଦନମ୍ । ସଞ୍ଜାତୋ ମଯି ଭାଵୋ ଵାଂ ଈପ୍ସିତଃ ପରମୋଽଭଵଃ

ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଯାଅ, ନଳକୁବର, ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମୋ ପାଇଁ ଆଶା କରିଥିଲ, ସେ ଭାବ ତୁମ ହୃଦୟରେ ଉପଜିଛି।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତୌ ତୌ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ବଦ୍ଧୋଲୂଖଲମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଜଗ୍ମତୁର୍ଦିଶମୁତ୍ତରାମ୍

ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ, ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ, ବନ୍ଧା ଉଲୁଖଳକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଇତ୍ଥଂ ଭାଵେନ କଥିତୋ ଭଗଵାନ୍ ଭଗଵତ୍ତମଃ । ନ ଇତ୍ଥଂ ଭାଵେନ ହି ପରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଅର୍ହନ୍ତି ସୂରଯଃ

ଏଭଳି ଭାବରେ, ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହୁଏ; ଏଭଳି ଭକ୍ତି ବିନା, ମହାପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ନାସ୍ଯ କର୍ମଣି ଜନ୍ମାଦୌ ପରସ୍ଯ ଅନୁଵିଧୀଯତେ । କର୍ତୃତ୍ଵପ୍ରତିଷେଧାର୍ଥଂ ମାଯଯାରୋପିତଂ ହି ତତ୍

ତାଙ୍କର କର୍ମ, ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କ୍ରିୟା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନିୟମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ ନାହିଁ; ଏହା ସେମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆରୋପିତ।

ଅଯଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣଃ କଲ୍ପଃ ସଵିକଲ୍ପ ଉଦାହୃତଃ । ଵିଧିଃ ସାଧାରଣୋ ଯତ୍ର ସର୍ଗାଃ ପ୍ରାକୃତଵୈକୃତାଃ

ଏହି କଳ୍ପକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଳ୍ପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭେଦ ରହିଛି । ଏଠାରେ ସାଧାରଣ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ଉପସୃଷ୍ଟି ଦୁହେଁ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ।

ପରିମାଣଂ ଚ କାଲସ୍ଯ କଲ୍ପଲକ୍ଷଣ ଵିଗ୍ରହମ୍ । ଯଥା ପୁରସ୍ତାଦ୍ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ପାଦ୍ମଂ କଲ୍ପମଥୋ ଶ୍ରୃଣୁ

ମୁଁ ଏବେ କାଳର ମାପ, କଳ୍ପର ଚିହ୍ନ ଓ ଆକୃତି ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି । ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମୁଁ ପଦ୍ମ କଳ୍ପ ବିଷୟରେ କହିଥିଲି, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଶୁଣ ।

ଶୌନକ ଉଵାଚ । ଯଦାହ ନୋ ଭଵାନ୍ ସୂତ କ୍ଷତ୍ତା ଭାଗଵତୋତ୍ତମଃ । ଚଚାର ତୀର୍ଥାନି ଭୁଵଃ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ବଂଧୂନ୍ ସୁ-ଦୁସ୍ତ୍ଯଜାନ୍

ଶୌନକ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, ଆପଣ ଆମକୁ କହିଥିଲେ ଯେ, ବିଦୁର, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜର ପ୍ରିୟ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ପୃଥିବୀର ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ ।

କ୍ଷତ୍ତୁଃ କୌଶାରଵେଃ ତସ୍ଯ ସଂଵାଦୋଽଧ୍ଯାତ୍ମସଂଶ୍ରିତଃ । ଯଦ୍ଵା ସ ଭଗଵାନ୍ ତସ୍ମୈ ପୃଷ୍ଟଃ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଉଵାଚ ହ

ବିଦୁର, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଓ ମହାର୍ଷି କୌଶାରବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ନେଇ ସଂବାଦ ହୋଇଥିଲା, ବା ସେ ମହାପୁରୁଷ ପଚାରାଯିବା ପରେ ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ କହିଥିଲେ ।

ବ୍ରୂହି ନଃ ତଦ୍ ଇଦଂ ସୌମ୍ଯ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ବନ୍ଧୁତ୍ଯାଗ ନିମିତ୍ତଂ ଚ ଯଥୈଵ ଆଗତଵାନ୍ ପୁନଃ

ଦୟାଳୁ, ଆମକୁ କୃପାକରି କହନ୍ତୁ, ବିଦୁର କଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ କିଏଁକି ସେ ପରିବାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ଓ ପୁଣି କିପରି ଫେରିଆସିଥିଲେ ।

ସୂତ ଉଵାଚ । ରାଜ୍ଞା ପରୀକ୍ଷିତା ପୃଷ୍ଟୋ ଯଦ୍ ଅଵୋଚତ୍ ମହାମୁନିଃ । ତଦ୍ଵୋଽଭିଧାସ୍ଯେ ଶ୍ରୃଣୁତ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଶ୍ନାନୁସାରତଃ

ସୂତ କହିଲେ: ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ପଚାରିଥିବା ପରେ ମହାମୁନି ଯାହା ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ, ମୁଁ ଏବେ ତାହା ଆପଣମାନେଙ୍କୁ କହିବି । ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଣନ୍ତୁ ।

ରାଜୋଵାଚ। କସ୍ମିନ୍କର୍ମଣି ଦେଵସ୍ଯ ମଯୋଽହନ୍ଜଗଦୀଶିତୁଃ। ଯଥା ଚୋପଚିତା କୀର୍ତିଃ କୃଷ୍ଣେନାନେନ କଥ୍ଯତାମ୍

ରାଜା କହିଲେ: ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ମୋର ନାଥଙ୍କ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ିଗଲା? ଦୟାକରି ଏହା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ ।