ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ତତ୍ର ଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁଃ ଦେଵମାନଵ ଵାଦିତାଃ । ଶଶଂସୁଃ ସାଧଵୋ ରାଜ୍ଞାଂ ଖାତ୍ପେତୁଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟଯଃ

ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେ ଡ଼଼ଙ୍ଗ ଓ ଡ଼଼ମାମା ବଜାଇଲେ, ସାଧୁମାନେ ଭଲ କଥା କହିଲେ, ଓ ଆକାଶରୁ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା ।

ତସ୍ଯ ନିର୍ହରଣାଦୀନି ସମ୍ପରେତସ୍ଯ ଭାର୍ଗଵ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ କାରଯିତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ଦୁଃଖିତୋଽଭଵତ୍

ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ, ତଥାପି ସେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ରହିଲେ ।

ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ମୁନଯୋ ହୃଷ୍ଟାଃ କୃଷ୍ଣଂ ତତ୍ ଗୁହ୍ଯନାମଭିଃ । ତତସ୍ତେ କୃଷ୍ଣହୃଦଯାଃ ସ୍ଵାଶ୍ରମାନ୍ପ୍ରଯଯୁଃ ପୁନଃ

ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ନାମରେ ସ୍ତୁତି କଲେ । ପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ ।

ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଗତ୍ଵା ସହକୃଷ୍ଣୋ ଗଜାହ୍ଵଯମ୍ । ପିତରଂ ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସ ଗାନ୍ଧାରୀଂ ଚ ତପସ୍ଵିନୀମ୍

ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ, ଗଜାହ୍ୱୟକୁ ଗଲେ ଓ ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ ଓ ତପସ୍ୱିନୀ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ।

ପିତ୍ରା ଚାନୁମତୋ ରାଜା ଵାସୁଦେଵାନୁମୋଦିତଃ । ଚକାର ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମେଣ ପିତୃପୈତାମହଂ ଵିଭୁଃ

ବାପାଙ୍କ ଅନୁମତି ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମତି ସହିତ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ନିଜ ବାପା ଓ ପୁରୁବ୍ୱ ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କଲେ ।

ପଯଃ ସ୍ତନାଭ୍ଯାଂ ସୁସ୍ରାଵ ନେତ୍ରଜୈଃ ସଲିଲୈଃ ଶିଵୈଃ । ତଦାଭିଷିଚ୍ଯମାନାଭ୍ଯାଂ ଵୀର ଵୀରସୁଵୋ ମୁହୁଃ

ସେ ମାଆଁ, ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଅଭିଷେକ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅଂଶ ଥରୁ ଦୁଧ ଓ ଚକ୍ଷୁଃ ଥରୁ ଶୁଭ ଲୁହ ଝରିଲା ।

ତାଂ ଶଶଂସୁର୍ଜନା ରାଜ୍ଞୀଂ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ପୁତ୍ର ଆର୍ତିହା । ପ୍ରତିଲବ୍ଧଶ୍ଚିରଂ ନଷ୍ଟୋ ରକ୍ଷିତା ମଣ୍ଡଲଂ ଭୁଵଃ

ଲୋକମାନେ ରାଣୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମ ପୁଅ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଫେରିଛନ୍ତି ଓ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ ।'

ଅଭ୍ଯର୍ଚିତସ୍ତ୍ଵଯା ନୂନଂ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଣତାର୍ତିହା । ଯଦନୁଧ୍ଯାଯିନୋ ଧୀରା ମୃତ୍ଯୁଂ ଜିଗ୍ଯୁଃ ସୁଦୁର୍ଜଯମ୍

ନିଶ୍ଚୟ, ରାଣୀ, ତୁମେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜିଛ, ଯିଏ ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁର୍ଜୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରନ୍ତି ।

ଲାଲ୍ଯମାନଂ ଜନୈରେଵଂ ଧ୍ରୁଵଂ ସଭ୍ରାତରଂ ନୃପଃ । ଆରୋପ୍ଯ କରିଣୀଂ ହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ତୂଯମାନୋଽଵିଶତ୍ପୁରମ୍

ଏଭଳି ଭାବରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେକୁ ଆଦର କରୁଥିଲେ । ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।

ତତ୍ର ତତ୍ରୋପସଙ୍‌କୢପ୍ତୈଃ ଲସନ୍ ମକରତୋରଣୈଃ । ସଵୃନ୍ଦୈଃ କଦଲୀସ୍ତମ୍ଭୈଃ ପୂଗପୋତୈଶ୍ଚ ତଦ୍ଵିଧୈଃ

ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଶୋଭାମୟ ମକର ତୋରଣ, କଦଳୀ ଗଛର ଗୁଛ ଓ ପୁଗ ଫଳର ଢେର ଭଲଭାବେ ଶଜ୍ଜିତ ଥିଲା ।

ଚୂତପଲ୍ଲଵଵାସଃସ୍ରଙ୍‌ ମୁକ୍ତାଦାମଵିଲମ୍ବିଭିଃ । ଉପସ୍କୃତଂ ପ୍ରତିଦ୍ଵାରଂ ଅପାଂ କୁମ୍ଭୈଃ ସଦୀପକୈଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରକୁ ଜଳ ଭରା କୁମ୍ଭ, ଦୀପ, ଆମ ପତ୍ରର ମାଳା ଓ ମୁକ୍ତା ମାଳା ଝୁଲିଥିବା ଦ୍ୱାର ଶୋଭାଯାଉଥିଲା ।

ପ୍ରାକାରୈଃ ଗୋପୁରାଗାରୈଃ ଶାତକୁମ୍ଭପରିଚ୍ଛଦୈଃ । ସର୍ଵତୋଽଲଙ୍‌କୃତଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଵିମାନଶିଖରଦ୍ଯୁଭିଃ

ସହରଟି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରାଚୀର, ଗୋପୁର ଓ ଘରମାନେ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ମହଳର ଶିଖର ଆଲୋକିତ ହୋଇଥିଲା ।

ମୃଷ୍ଟଚତ୍ଵରରଥ୍ଯାଟ୍ଟ ମାର୍ଗଂ ଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତମ୍ । ଲାଜାକ୍ଷତୈଃ ପୁଷ୍ପଫଲୈଃ ତଣ୍ଡୁଲୈର୍ବଲିଭିର୍ଯୁତମ୍

ଚକଚକିଆ ଚତ୍ୱର, ରାସ୍ତା ଓ ରଥପଥ ସବୁ ସଫା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପାଯାଇଥିଲା । ଏଠାଏଠି ଲାଜା, ଅକ୍ଷତ, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଚାଉଳ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

ଧ୍ରୁଵାଯ ପଥି ଦୃଷ୍ଟାଯ ତତ୍ର ତତ୍ର ପୁରସ୍ତ୍ରିଯଃ । ସିଦ୍ଧାର୍ଥାକ୍ଷତଦଧ୍ଯମ୍ବୁ ଦୂର୍ଵାପୁଷ୍ପଫଲାନି ଚ

ସେ ଧୃୱ ରାଜା ରାସ୍ତାରେ ଯିବା ବେଳେ, ସହରର ମହିଳାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସୁଭଗ ଚିହ୍ନ—ଚାଉଳ, ଅକ୍ଷତ, ଦହି, ପାଣି, ଦୂର୍ବା, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ନେଇ ଆସିଥିଲେ ।

ଉପଜହ୍ରୁଃ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜାନା ଵାତ୍ସଲ୍ଯାଦାଶିଷଃ ସତୀଃ । ଶୃଣ୍ଵନ୍ ତଦ୍ଵଲ୍ଗୁଗୀତାନି ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଭଵନଂ ପିତୁଃ

ସେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ରାଜପ୍ରସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଭଲମନେ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାମାନେ ସ୍ନେହରେ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ମିଠା ଶିଶୁଗୀତ ଶୁଣିବା ସହିତ।

ମହାମଣିଵ୍ରାତମଯେ ସ ତସ୍ମିନ୍ ଭଵନୋତ୍ତମେ । ଲାଲିତୋ ନିତରାଂ ପିତ୍ରା ନ୍ଯଵସଦ୍ ଦିଵି ଦେଵଵତ୍

ବଡ଼ ମଣିମାଳାରେ ଶୋଭିତ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜପ୍ରସାଦରେ, ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଆଦରରେ ପାଳିତ ହେଇ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ବସନ୍ତି, ସେପରି ରହିଲେ।

ପଯଃଫେନନିଭାଃ ଶଯ୍ଯା ଦାନ୍ତା ରୁକ୍ମପରିଚ୍ଛଦାଃ । ଆସନାନି ମହାର୍ହାଣି ଯତ୍ର ରୌକ୍ମା ଉପସ୍କରାଃ

ସେଠାରେ ଶଯ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଦୁଧର ଫେନ ପରି ଧଳା ଏବଂ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଆସନଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୃହସାମଗ୍ରୀ ସୁନାରେ ତିଆରି।

ଯତ୍ର ସ୍ଫଟିକକୁଡ୍ଯେଷୁ ମହାମାରକତେଷୁ ଚ । ମଣିପ୍ରଦୀପା ଆଭାନ୍ତି ଲଲନାରତ୍ନସଂଯୁତାଃ

ସେଠାରେ ହିରା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଦେଉଳ ଓ ବଡ଼ ପନ୍ନା ମଣିରେ, ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ମଣିରେ ଶୋଭିତ ମଣିଦୀପ ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲା।

ଉଦ୍ଯାନାନି ଚ ରମ୍ଯାଣି ଵିଚିତ୍ରୈରମରଦ୍ରୁମୈଃ । କୂଜଦ୍ଵିହଙ୍‌ଗମିଥୁନୈଃ ଗାଯନ୍ମତ୍ତମଧୁଵ୍ରତୈଃ

ସେଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଦମ୍ପତି ପକ୍ଷୀମାନେ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।

ଵାପ୍ଯୋ ଵୈଦୂର୍ଯସୋପାନାଃ ପଦ୍ମୋତ୍ପଲକୁମୁଦ୍ଵତୀଃ । ହଂସକାରଣ୍ଡଵକୁଲୈଃ ଜୁଷ୍ଟାଶ୍ଚକ୍ରାହ୍ଵସାରସୈଃ

ବେଦୁରୀୟ ପଥରର ସିଢ଼ି ଥିବା ପୋଖରୀଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପଦ୍ମ, ଉତ୍ପଳ ଓ କୁମୁଦ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିଲା, ହଂସ, କାଦମ୍ବ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ତାହାରେ ଖେଳୁଥିଲେ।

ଉତ୍ତାନପାଦୋ ରାଜର୍ଷିଃ ପ୍ରଭାଵଂ ତନଯସ୍ଯ ତମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦ୍ଭୁତତମଂ ପ୍ରପେଦେ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମ୍

ରାଜା ଉତ୍ତାନପାଦ, ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା ଶୁଣି ଓ ଦେଖି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

ଵୀକ୍ଷ୍ଯୋଢଵଯସଂ ତଂ ଚ ପ୍ରକୃତୀନାଂ ଚ ସମ୍ମତମ୍ । ଅନୁରକ୍ତପ୍ରଜଂ ରାଜା ଧ୍ରୁଵଂ ଚକ୍ରେ ଭୁଵଃ ପତିମ୍

ତାଙ୍କୁ ବୟସରେ ବଡ଼ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଭଲପାଇବା ଦେଖି, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଲେ, ରାଜା ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ରାଜା କରିଦେଲେ।

ଆତ୍ମାନଂ ଚ ପ୍ରଵଯସଂ ଆକଲଯ୍ଯ ଵିଶାମ୍ପତିଃ । ଵନଂ ଵିରକ୍ତଃ ପ୍ରାତିଷ୍ଠଦ୍ ଵିମୃଶନ୍ନାତ୍ମନୋ ଗତିମ୍

ନିଜର ବୟସ ହେବାକୁ ଅନୁଭବି, ସେଇ ରାଜା ବିରକ୍ତ ହୋଇ, ଆତ୍ମାର ଗତି ବିଚାର କରି, ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଶୌନକ ଉଵାଚ । (ଵଂଶସ୍ଥ) ହତ୍ଵା ସ୍ଵରିକ୍ଥସ୍ପୃଧ ଆତତାଯିନୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ । ସହାନୁଜୈଃ ପ୍ରତ୍ଯଵରୁଦ୍ଧଭୋଜନଃ କଥଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତଃ କିମକାରଷୀତ୍ତତଃ

ଶୌନକ ପଚାରିଲେ: ରାଜ୍ୟ ଓ ଧନର ଲୋଭରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଏବଂ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଭୋଜନ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲାପରେ, ସେ କଣ କଲେ? ପରେ କିପରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ?

ସୂତ ଉଵାଚ । ଵଂଶଂ କୁରୋର୍ଵଂଶଦଵାଗ୍ନିନିର୍ହୃତଂ ସଂରୋହଯିତ୍ଵା ଭଵଭାଵନୋ ହରିଃ । ନିଵେଶଯିତ୍ଵା ନିଜରାଜ୍ଯ ଈଶ୍ଵରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ପ୍ରୀତମନା ବଭୂଵ ହ

ସୂତ କହିଲେ: ହରି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, କୁରୁବଂଶ ନିଜ ପରିବାରର ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ ହେବା ପରେ, ତାହାକୁ ପୁନଃ ପୁନର୍ଜୀବିତ କଲେ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଖୁସି ହେଲେ।

ନିଶମ୍ଯ ଭୀଷ୍ମୋକ୍ତମଥାଚ୍ଯୁତୋକ୍ତଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତ ଵିଜ୍ଞାନ ଵିଧୂତ ଵିଭ୍ରମଃ । ଶଶାସ ଗାମିନ୍ଦ୍ର ଇଵାଜିତାଶ୍ରଯଃ ପରିଧ୍ଯୁପାନ୍ତାଂ ଅନୁଜାନୁଵର୍ତିତଃ

ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେଲାପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଜୟ ଭାଇମାନେ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଦେବମାନେ ସହିତ, ପୃଥିବୀର ଶାସନ କଲେ।

(ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) କାମଂ ଵଵର୍ଷ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସର୍ଵକାମଦୁଘା ମହୀ । ସିଷିଚୁଃ ସ୍ମ ଵ୍ରଜାନ୍ ଗାଵଃ ପଯସୋଧସ୍ଵତୀର୍ମୁଦା

ମେଘମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କଲେ, ମାଟି ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଦେଲା, ଗାଈମାନେ ଖୁସିରେ ଗାଁକୁ ଦୁଧରେ ଭିଜାଇଦେଲେ।

ନଦ୍ଯଃ ସମୁଦ୍ରା ଗିରଯଃ ସଵନସ୍ପତିଵୀରୁଧଃ । ଫଲନ୍ତ୍ଯୋଷଧଯଃ ସର୍ଵାଃ କାମଂ ଅନ୍ଵୃତୁ ତସ୍ଯ ଵୈ

ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ—ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଏବଂ ଗଛମାନେ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଫଳ ଦେଲେ।

ନାଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଃ କ୍ଲେଶା ଦୈଵଭୂତାତ୍ମହେତଵଃ । ଅଜାତଶତ୍ରୌ ଅଵଭଵନ୍ ଜନ୍ତୂନାଂ ରାଜ୍ଞି କର୍ହିଚିତ୍

ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ କେବେ କୌଣସି ରୋଗ, ବ୍ୟାଧି କିମ୍ବା ଦୁଃଖ—ଭାଗ୍ୟ, ପର, କିମ୍ବା ନିଜର ଦ୍ୱାରା—ପ୍ରଜାମାନେ ଭୋଗିଲେ ନାହିଁ।