ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଅତ୍ଯୁଗ୍ରଭୂରିକର୍ମାଣୋ ନାସ୍ତିକା ରୌରଵା ଜନାଃ । ତେଽପି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତୀର୍ଥେଷୁ ତୀର୍ଥସାରସ୍ତତୋ ଗତଃ

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଧିକ କର୍ମ କରୁଥିବା, ଅନାସ୍ତିକ ଓ ନରକୀୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ରହୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥର ସାର ହରାଇଯାଇଛି ।

କାମକ୍ରୋଧ ମହାଲୋଭ ତୃଷ୍ଣାଵ୍ଯାକୁଲଚେତସଃ । ତେଽପି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତପସି ତପଃସାରସ୍ତତୋ ଗତଃ

ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତି, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ବ୍ୟାକୁଳ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ତପସ୍ୟାର ମୂଳ ଅର୍ଥ ହରାଇଯାଏ।

ମନସଶ୍ଚାଜଯାତ୍ ଲୋଭାଦ୍ ଦଂଭାତ୍ ପାଖଣ୍ଡସଂଶ୍ରଯାତ୍ । ଶାସ୍ତ୍ରାନ୍ ଅଭ୍ଯସନାଚ୍ଚୈଵ ଧ୍ଯାନଯୋଗଫଲଂ ଗତମ୍

ମନକୁ ଜିତିପାରିନଥିବା, ଲୋଭ, ଢୋଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟମାନ୍ୟତାରେ ଲିନ ହେବା, କିମ୍ବା କେବଳ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗର ଫଳ ମିଳେନାହିଁ।

ପଣ୍ଡିତାସ୍ତୁ କଲତ୍ରେଣ ରମନ୍ତେ ମହିଷା ଇଵ । ପୁତ୍ରସ୍ଯୋତ୍ପାଦନେ ଦକ୍ଷା ଅଦକ୍ଷା ମୁକ୍ତିସାଧନେ

ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସହ ମହିଷୀମାନେ ପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ପୁଅ ଜନ୍ମାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, କିନ୍ତୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାରେ ଅପାରଙ୍ଗତ।

ନ ହି ଵୈଷ୍ଣଵତା କୁତ୍ର ସଂପ୍ରଦାଯପୁରଃସରା । ଏଵଂ ପ୍ରଲଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵସ୍ତୁସାରଃ ସ୍ଥଲେ ସ୍ଥଲେ

ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଭାବର ଭକ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ, ଏଭଳି ଭାବେ ସତ୍ୟର ସାର୍ଥକତା ସବୁଠାରେ ହରାଇଯାଇଛି।

ଅଯଂ ତୁ ଯୁଗଧର୍ମୋ ହି ଵର୍ତତେ କସ୍ଯ ଦୂଷଣମ୍ । ଅତସ୍ତୁ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ସହତେ ନିକଟେ ସ୍ଥିତଃ

ଏହା ଏହି ଯୁଗର ଧର୍ମ, କାହାକୁ ଦୋଷ ଦେବି? ତେଣୁ ପଦ୍ମନେତ୍ର ଭଗବାନ ନିକଟରେ ରହି ସବୁ ସହିଯାଉଛନ୍ତି।

ସୂତ ଉଵାଚ - ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତା । ଭକ୍ତିରୂଚେ ଵଚୋ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ତଚ୍ଚ ଶୌନକ

ସୂତ କହିଲେ — ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ। ଭକ୍ତି ପୁନି କହିଲେ, 'ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ, ଶୌନକ।'

ଭକ୍ତିରୁଵାଚ - ସୁରର୍ଷେ ତ୍ଵଂ ହି ଧନ୍ଯୋଽସି ମଦ୍‌ଭାଗ୍ଯେନ ସମାଗତଃ । ସାଧୂନାଂ ଦର୍ଶନଂ ଲୋକେ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିକରଂ ପରମ୍

ଭକ୍ତି କହିଲେ — ଦେବମୁନି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ, ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଆସିଛ। ଏହି ଜଗତରେ ସାଧୁମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।

(ମାଲିନୀ) ଜଯତି ଜଯତି ମାଯାଂ ଯସ୍ଯ କାଯାଧଵସ୍ତେ ଵଚନରଚନମେକଂ କେଵଲଂ ଚାକଲଯ୍ଯ । ଧ୍ରୁଵପଦମପି ଯାତୋ ଯତ୍କୃପାତୋ ଧ୍ରୁଵୋଽଯଂ ସକଲକୁଶଲପାତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଂ ନତାସ୍ମି

ଜୟ ହେଉ, ଜୟ ହେଉ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ମାୟାର ଆଧାର, ଯିଏ କେବଳ ଏକ କଥା କହି ସମସ୍ତ ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଧ୍ରୁବ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ପାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଏ।

ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ - ଦ୍ଵିତୀଯୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଭକ୍ତେଃ କ୍ଲେଶନିଵୃତ୍ତଯେ ନାରଦସ୍ଯ ଉଦ୍ଯୋଗଃ ନାରଦ ଉଵାଚ - (ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଵୃଥା ଖେଦଯସେ ବାଲେ ଅହୋ ଚିନ୍ତାତୁରା କଥମ୍ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରଣାମ୍ଭୋଜଂ ସ୍ମର ଦୁଃଖଂ ଗମିଷ୍ଯତି

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ମହିମା — ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ। ଭକ୍ତିଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନାରଦଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ। ନାରଦ କହିଲେ — ଶିଶୁ, କାହିଁକି ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ? ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ସ୍ମରଣ କର, ତୁମର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ।

ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ପରିତ୍ରାତା ଯେନ କୌରଵକଶ୍ମଲାତ୍ । ପାଲିତା ଗୋପସୁନ୍ଦର୍ଯଃ ସ କୃଷ୍ଣଃ କ୍ଵାପି ନୋ ଗତଃ

ଯିଏ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କୌରବମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଗତିରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଇଥିଲେ, ସେ କୃଷ୍ଣ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ?

ତ୍ଵଂତୁ ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରିଯା ତସ୍ଯ ସତତଂ ପ୍ରାଣତୋଽଧିକା । ତ୍ଵଯାଽଽହୂତସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ ଯାତି ନୀଚଗୃହେଷ୍ଵପି

କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି, ତୁମେ ସେଠି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଡାକିଲେ ଭଗବାନ ନିମ୍ନ ଘରେ ମଧ୍ୟ ଆସନ୍ତି।

ସତ୍ଯାଦିତ୍ରିଯୁଗେ ବୋଧ ଵୈରାଗ୍ଯୌ ମୁକ୍ତିସାଧକୌ । କଲୌ ତୁ କେଵଲା ଭକ୍ତିଃ ବ୍ରହ୍ମସାଯୁଜ୍ଯକାରିଣୀ

ସତ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ, ବିରକ୍ତି ସହ କୃତ, ତ୍ରେତା ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ କଳିରେ କେବଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ ସାୟୁଜ୍ୟ ମିଳେ।

ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଚିଦ୍‌ରୂପଃ ସଦ୍‌ରୂପାଂ ତ୍ଵାଂ ସସର୍ଜ ହ । ପରମାନନ୍ଦଚିନ୍ମୂର୍ତି ସୁଂଦରୀଂ କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭାମ୍

ଏଭଳି ଭାବି, ଚେତନ୍ୟସ୍ୱରୂପ ପରମେଶ୍ୱର ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଶୁଭ୍ରା ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ବଦ୍ଧ୍ଵାଂଜଲିଂ ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ କିଂ କରୋମୀତି ଚୈକଦା । ତ୍ଵାଂ ତଦାଽଽଜ୍ଞାପଯତ୍ କୃଷ୍ଣୋ ମଦ୍‌ଭକ୍ତାନ୍ ପୋଷଯେତି ଚ

ତୁମେ ହାତ ଜୋଡି ଏକଦିନ ପଚାରିଥିଲ, 'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ସେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର।'

ଅଂଗୀକୃତଂ ତ୍ଵଯା ତଦ୍ଵୈ ପ୍ରସନ୍ନୋଽଭୂତ୍ ହରିସ୍ତଦା । ମୁକ୍ତିଂ ଦାସୀଂ ଦଦୌ ତୁଭ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯକୌ ଇମୌ

ତୁମେ ସେ ଆଦେଶ ଗ୍ରହଣ କଲ, ତେଣୁ ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତିକୁ ଦାସୀ ଭାବେ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଇ — ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ଦେଲେ।

ପୋଷଣଂ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ତ୍ଵଂ କରୋଷି ଚ । ଭୂମୌ ଭକ୍ତଵିପୋଷାଯ ଛାଯାରୂପଂ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍

ବୈକୁଣ୍ଠରେ ତୁମେ ନିଜ ରୂପରେ ପୋଷଣ କର, ପୃଥିବୀରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଛାୟାରୂପ ଧାରଣ କର।

ମୁକ୍ତିଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵିରକ୍ତିଂ ଚ ସହ କୃତ୍ଵା ଗତା ଭୁଵି । କୃତାଦି ଦ୍ଵାପରସ୍ଯାନ୍ତଂ ମହାନନ୍ଦେନ ସଂସ୍ଥିତା

ମୁକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ସହିତ ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲ, କୃତ ଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦ୍ୱାପର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲ।

କଲୌ ମୁକ୍ତିଃ କ୍ଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତା ପାଖଣ୍ଡାମଯପୀଡିତା । ତ୍ଵଦ୍ ଆଜ୍ଞଯା ଗତା ଶୀଘ୍ରଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ପୁନରେଵ ସା

କଳିଯୁଗରେ ମୁକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେଲା, ପାଖଣ୍ଡର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଲା; ତୁମ ଆଦେଶରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପୁନି ଚାଲିଗଲା।

ସ୍ମୃତା ତ୍ଵଯାପି ଚାତ୍ରୈଵ ମୁକ୍ତିରାଯାତି ଯାତି ଚ । ପୁତ୍ରୀକୃତ୍ଯ ତ୍ଵଯେମୌ ଚ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସ୍ଵସ୍ଯୈଵ ରକ୍ଷିତୌ

ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ସ୍ମରଣ କର, ମୋକ୍ଷ ଏଠାରେ ଆସେ ଓ ଯାଏ; ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ପୁଅ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ପାଖରେ ନିଜେ ରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି।

ଉପେକ୍ଷାତଃ କଲୌ ମନ୍ଦୌ ଵୃଦ୍ଧୌ ଜାତୌ ସୁତୌ ତଵ । ତଥାପି ଚିନ୍ତାଂ ମୁଞ୍ଚ ତ୍ଵଂ ଉପାଯଂ ଚିନ୍ତଯାମ୍ଯହମ୍

ତୁମର ଅବହେଳାରେ, କଳିଯୁଗରେ ତୁମ ଦୁଇ ପୁଅ ଦୁର୍ବଳ ଓ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ତଥାପି, ଚିନ୍ତା କରନି—ମୁଁ ଉପାୟ ଭାବିବି।

କଲିନା ସଦୃଶଃ କୋଽପି ଯୁଗୋ ନାସ୍ତି ଵରାନନେ । ତସ୍ମିନ୍ ତ୍ଵାଂ ସ୍ଥାପଯିଷ୍ଯାମି ଗେହେ ଗେହେ ଜନେ ଜନେ

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କଳିଯୁଗ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଯୁଗ ନାହିଁ; ସେଇ ଯୁଗରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସାଇଦେବି।

ଅନ୍ଯଧର୍ମାନ୍ ତିରସ୍କୃତ୍ଯ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମହୋତ୍ସଵାନ୍ । ତଦା ନାହଂ ହରେର୍ଦାସୋ ଲୋକେ ତ୍ଵାଂ ନ ପ୍ରଵର୍ତଯେ

ଅନ୍ୟ ଧର୍ମଗୁଡିକୁ ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ପର୍ବପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ହରିଙ୍କର ସେବା କରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମକୁ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚାର କରିବି ନାହିଁ।

ତ୍ଵଦ୍ ଅନ୍ଵିତାଶ୍ଚ ଯେ ଜୀଵା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କଲୌ ଇହ । ପାପିନୋଽପି ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ନିର୍ଭଯଂ କୃଷ୍ଣମନ୍ଦିରମ୍

ଏହି କଳିଯୁଗରେ ଯେମାନେ ତୁମ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବେ।

ଯେଷାଂ ଚିତ୍ତେ ଵସେଦ୍‌ଭକ୍ତିଃ ସର୍ଵଦା ପ୍ରେମରୂପିଣୀ । ନତେ ପଶ୍ଯନ୍ତି କୀନାଶଂ ସ୍ଵପ୍ନେଽପ୍ଯମଲମୂର୍ତଯଃ

ଯାହାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ସଦା ପ୍ରେମରୂପୀ ଭକ୍ତି ବସିଥାଏ, ଅଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ନ ପ୍ରେତୋ ନ ପିଶାଚୋ ଵା ରାକ୍ଷସୋ ଵାସୁରୋଽପି ଵା । ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତମନସ୍କାନାଂ ସ୍ପର୍ଶନେ ନ ପ୍ରଭୁର୍ଭଵେତ୍

ଭୂତ, ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ କିମ୍ବା ଅସୁର ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନେ ଭକ୍ତି ଅଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ଛୁଇଁଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ନ ତପୋଭିର୍ନ ଵେଦୈଶ୍ଚ ନ ଜ୍ଞାନେନାପି କର୍ମଣା । ହରିର୍ହି ସାଧ୍ଯତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରମାଣଂ ତତ୍ର ଗୋପିକାଃ

ତପସ୍ୟା, ବେଦ, ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହରିକୁ ପାଇଯିବାଯାଏ ନାହିଁ—କେବଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା; ଏଥିରେ ଗୋପୀମାନେ ପ୍ରମାଣ।

ନୃଣାଂ ଜନ୍ମସହସ୍ରେଣ ଭକ୍ତୌ ପ୍ରୀତିର୍ହି ଜାଯତେ । କଲୌ ଭକ୍ତିଃ କଲୌ ଭକ୍ତିଃ ଭକ୍ତ୍ଯା କୃଷ୍ଣଃ ପୁରଃ ସ୍ଥିତଃ

ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ ମାନବ ମନେ ଭକ୍ତିପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଜନ୍ମନେଇଥାଏ; କଳିଯୁଗରେ ଭକ୍ତି, ଭକ୍ତି—ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ଭକ୍ତିଦ୍ରୋଅକରା ଯେ ଚ ତେ ସୀଦନ୍ତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ । ଦୁର୍ଵାସା ଦୁଃଖମାପନ୍ନଃ ପୁରା ଭକ୍ତଵିନିନ୍ଦକଃ

ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିକୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତିନୋଟି ଲୋକରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି; ପୂର୍ବେ ଦୁର୍ବାସା ଏକ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିବାରୁ ଦୁଃଖ ପାଇଥିଲେ।