ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଯତ୍ର ଧର୍ମସୁତୋ ରାଜା ଗଦାପାଣିର୍ଵୃକୋଦରଃ । କୃଷ୍ଣୋଽସ୍ତ୍ରୀ ଗାଣ୍ଡିଵଂ ଚାପଂ ସୁହୃତ୍ କୃଷ୍ଣଃ ତତୋ ଵିପତ୍

ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମର ପୁଅ ରାଜା, ଭୀମ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, କୃଷ୍ଣ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଧରିଛନ୍ତି, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ତୁମେ ମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗ, ସେଠାରେ କିପରି ବିପଦ ଆସିପାରିବ?

ନ ହ୍ଯସ୍ଯ କର୍ହିଚିତ୍ ରାଜନ୍ ପୁମାନ୍ ଵେଦ ଵିଧିତ୍ସିତମ୍ । ଯତ୍ ଵିଜିଜ୍ଞାସଯା ଯୁକ୍ତା ମୁହ୍ଯନ୍ତି କଵଯୋଽପି ହି

ହେ ରାଜା, କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାକୁ କେବେ ଜାଣିପାରେନି। ଯେଉଁମାନେ ଜିଜ୍ଞାସାରେ ଲିନ, ସେମାନେ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି।

ତସ୍ମାତ୍ ଇଦଂ ଦୈଵତଂତ୍ରଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ । ତସ୍ଯାନୁଵିହିତୋଽନାଥା ନାଥ ପାହି ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଭୋ

ତେଣୁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାକୁ ଦେବତାଙ୍କ ଚିତ୍ତରେ ହୋଇଥିବା ବୋଲି ବୁଝ। ଏପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଥିବାରୁ, ନାଥହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ନାଥ ଭାବେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।

ଏଷ ଵୈ ଭଗଵାନ୍ ସାକ୍ଷାତ୍ ଆଦ୍ଯୋ ନାରାଯଣଃ ପୁମାନ୍ । ମୋହଯନ୍ ମାଯଯା ଲୋକଂ ଗୂଢଶ୍ଚରତି ଵୃଷ୍ଣିଷୁ

ଏହି ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ, ପ୍ରଥମ ନାରାୟଣ, ଯିଏ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସଂସାରକୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବିଚରଣ କରୁଛନ୍ତି।

ଅସ୍ଯାନୁଭାଵଂ ଭଗଵାନ୍ ଵେଦ ଗୁହ୍ଯତମଂ ଶିଵଃ । ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦଃ ସାକ୍ଷାତ୍ ଭଗଵାନ୍ କପିଲୋ ନୃପ

ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଭଗବାନ୍ ଶିବ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ଏବଂ ଭଗବାନ୍ କପିଳ ଜାଣନ୍ତି, ହେ ରାଜା।

ଯଂ ମନ୍ଯସେ ମାତୁଲେଯଂ ପ୍ରିଯଂ ମିତ୍ରଂ ସୁହୃତ୍ତମମ୍ । ଅକରୋଃ ସଚିଵଂ ଦୂତଂ ସୌହୃଦାଦଥ ସାରଥିମ୍

ଯାହାକୁ ତୁମେ ମାମାଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ସହଯୋଗୀ ଭାବିଛ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଦୂତ ଓ ସାରଥି କରିଥିଲ, ସେ ତାଙ୍କୁ।

ସର୍ଵାତ୍ମନଃ ସମଦୃଶୋ ହ୍ଯଦ୍ଵଯସ୍ଯାନହଙ୍କୃତେଃ । ତତ୍କୃତଂ ମତିଵୈଷମ୍ଯଂ ନିରଵଦ୍ଯସ୍ଯ ନ କ୍ଵଚିତ୍

ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମଦୃଷ୍ଟି, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କର କୃତ ମନର ଭିନ୍ନତାରେ କେବେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।

ତଥାପ୍ଯେକାନ୍ତଭକ୍ତେଷୁ ପଶ୍ଯ ଭୂପାନୁକମ୍ପିତମ୍ । ଯତ୍ ମେ ଅସୂନ୍ ତ୍ଯଜତଃ ସାକ୍ଷାତ୍ କୃଷ୍ଣୋ ଦର୍ଶନମାଗତଃ

ତଥାପି ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର କୃପା ଦେଖ, ହେ ରାଜା—ମୁଁ ମୋ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ୁଛି, ସେଇ ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ସ୍ୱୟଂ ମୋ ସମ୍ନାଗରେ ଆସିଛନ୍ତି।

ଭକ୍ତ୍ଯାଵେଶ୍ଯ ମନୋ ଯସ୍ମିନ୍ ଵାଚା ଯନ୍ନାମ କୀର୍ତଯନ୍ । ତ୍ଯଜନ୍ କଲେଵରଂ ଯୋଗୀ ମୁଚ୍ଯତେ କାମକର୍ମଭିଃ

ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ମନକୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କରନ୍ତି ଏବଂ ମୁଁହରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହ ଛାଡ଼ିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଓ କର୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।

(ଵଂଶସ୍ଥ) ସ ଦେଵଦେଵୋ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରତୀକ୍ଷତାଂ କଲେଵରଂ ଯାଵଦିଦଂ ହିନୋମ୍ଯହମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନହାସାରୁଣଲୋଚନୋଲ୍ଲସନ୍ ମୁଖାମ୍ବୁଜୋ ଧ୍ଯାନପଥଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ

ସେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବ, ଭଗବାନ, ମୋ ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ହସୁଥିବା ମୁଁହ, ଲାଲ ଆଖି, ଅଦ୍ଭୁତ କମଳମୁଖ ଓ ଚାରିଟିଏ ହାତ ସହିତ ସେ ମୋର ଧ୍ୟାନରେ ସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

ସୂତ ଉଵାଚ । (ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ତତ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ଶଯାନଂ ଶରପଞ୍ଜରେ । ଅପୃଚ୍ଛତ୍ ଵିଵିଧାନ୍ ଧର୍ମାନ୍ ଋଷୀଣାଂ ଚାନୁଶ୍ରୃଣ୍ଵତାମ୍

ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶରରେ ଶୋଇଥିବାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଏହା ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣୁଥିଲେ।

ପୁରୁଷସ୍ଵଭାଵଵିହିତାନ୍ ଯଥାଵର୍ଣଂ ଯଥାଶ୍ରମମ୍ । ଵୈରାଗ୍ଯରାଗୋପାଧିଭ୍ଯାଂ ଆମ୍ନାତୋଭଯଲକ୍ଷଣାନ୍

ସେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଵଭାବ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଏବଂ ନିଷ୍କାମତା ଓ ଆସକ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ, ଯାହା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେସବୁ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।

ଦାନଧର୍ମାନ୍ ରାଜଧର୍ମାନ୍ ମୋକ୍ଷଧର୍ମାନ୍ ଵିଭାଗଶଃ । ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମାନ୍ ଭଗଵଦ୍ଧର୍ମାନ୍ ସମାସଵ୍ଯାସ ଯୋଗତଃ

ସେ ଦାନ ଧର୍ମ, ରାଜଧର୍ମ, ମୋକ୍ଷ ଧର୍ମ, ଜନନୀମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତି ଧର୍ମ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିଭାଗ ଓ ଯୋଗ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସାରାଂଶ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ପଚାରିଲେ।

ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ସହୋପାଯାନ୍ ଯଥା ମୁନେ । ନାନାଖ୍ଯାନେତିହାସେଷୁ ଵର୍ଣଯାମାସ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍

ଯେଉଁ ମୁନି ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ସେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଉପାୟ, ବିଭିନ୍ନ କଥା ଓ ଇତିହାସରେ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେସବୁ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।

ଧର୍ମଂ ପ୍ରଵଦତସ୍ତସ୍ଯ ସ କାଲଃ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତଃ । ଯୋ ଯୋଗିନଃ ଛନ୍ଦମୃତ୍ଯୋଃ ଵାଞ୍ଛିତସ୍ତୁ ଉତ୍ତରାଯଣଃ

ସେ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହୁଥିବାବେଳେ, ସେଇ ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଗଲା—ଯାହା ଚାହୁଁଥିବା ଯୋଗୀମାନେ ଇଚ୍ଛାମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏହା ଉତ୍ତରାୟଣ ସମୟ।

(ଵଂଶସ୍ଥ) ତଦୋପସଂହୃତ୍ଯ ଗିରଃ ସହସ୍ରଣୀଃ ଵିମୁକ୍ତସଙ୍ଗଂ ମନ ଆଦିପୂରୁଷେ । କୃଷ୍ଣେ ଲସତ୍ପୀତପଟେ ଚତୁର୍ଭୁଜେ ପୁରଃ ସ୍ଥିତେଽମୀଲିତ ଦୃଗ୍ ଵ୍ଯଧାରଯତ୍

ତାପରେ, ହଜାର ଧାରା ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ଅଟକାଇ, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ମନକୁ ଆଦିପୁରୁଷ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କଲେ—ଯିଏ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାରିଟିଏ ହାତ ଥିବା, ଆଗରେ ଦଢ଼ିଆ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣ। ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଅମିଳିତ ରଖିଲେ।

ଵିଶୁଦ୍ଧଯା ଧାରଣଯା ହତାଶୁଭଃ ତଦୀକ୍ଷଯୈଵାଶୁ ଗତାଯୁଧଶ୍ରମଃ । ନିଵୃତ୍ତ ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯ ଵୃତ୍ତି ଵିଭ୍ରମଃ ତୁଷ୍ଟାଵ ଜନ୍ଯଂ ଵିସୃଜନ୍ ଜନାର୍ଦନମ୍

ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା, କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଲାନ୍ତି ମିଟିଗଲା, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର କ୍ରିୟା ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିବାବେଳେ ସେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଶ୍ରୀଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ । (ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରା) ଇତି ମତିରୁପକଲ୍ପିତା ଵିତୃଷ୍ଣା ଭଗଵତି ସାତ୍ଵତପୁଙ୍ଗଵେ ଵିଭୂମ୍ନି । ସ୍ଵସୁଖମୁପଗତେ କ୍ଵଚିତ୍ ଵିହର୍ତୁଂ ପ୍ରକୃତିମୁପେଯୁଷି ଯଦ୍ଭଵପ୍ରଵାହଃ

ଶ୍ରୀଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ଏହିପରି ଭାବରେ ମୋର ମନ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି। ସେ ନିଜ ଆନନ୍ଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ କେବେ କେବେ ପ୍ରକୃତିରେ ବିହାର କରନ୍ତି, ଯାହାରୁ ଜନ୍ମର ସ୍ରୋତ ଆସେ।

ତ୍ରିଭୁଵନକମନଂ ତମାଲଵର୍ଣଂ ରଵିକରଗୌରଵରାମ୍ବରଂ ଦଧାନେ । ଵପୁରଲକକୁଲାଵୃତ ଆନନାବ୍ଜଂ ଵିଜଯସଖେ ରତିରସ୍ତୁ ମେଽନଵଦ୍ଯା

ତିନି ଜଗତର ଆନନ୍ଦ, ତମାଳ ଗଛ ଭଳି କଳା ଦେହ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି କେଶରେ ଘେରା ମୁଁହରେ କମଳ ଭଳି ଚେହେରା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସଖା—ମୋର ନିର୍ମଳ ପ୍ରେମ ସେଉଁଠି ଅଟୁଟ ରହୁ।

ଯୁଧି ତୁରଗରଜୋ ଵିଧୂମ୍ର ଵିଷ୍ଵକ୍ କଚଲୁଲିତଶ୍ରମଵାରି ଅଲଙ୍କୃତାସ୍ଯେ । ମମ ନିଶିତଶରୈର୍ଵିଭିଦ୍ଯମାନ ତ୍ଵଚି ଵିଲସତ୍କଵଚେଽସ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ଆତ୍ମା

ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୋଡ଼ା ଧୂଳିରେ ମୁଁହ ଧୂସର ହୋଇ, ଘମରେ ମୁଁହ ଭିଜା, ମୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ତାଙ୍କ ଚର୍ମ ଫାଟି, ଅଭିଜ୍ଞ କବଚ ଚମକୁଥିବା—ଏହି କୃଷ୍ଣ, ମୋର ଆତ୍ମା, ସଦା ମୋ ସହିତ ରହୁ।

ସପଦି ସଖିଵଚୋ ନିଶମ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ନିଜପରଯୋର୍ବଲଯୋ ରଥଂ ନିଵେଶ୍ଯ । ସ୍ଥିତଵତି ପରସୈନିକାଯୁରକ୍ଷ୍ଣା ହୃତଵତି ପାର୍ଥସଖେ ରତିର୍ମମାସ୍ତୁ

ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ସଖାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ନିଜେ ରଥକୁ ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ରଖିଲେ; ଶତ୍ରୁ ସେନାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ପାର୍ଥଙ୍କ ସଖା ଯିଏ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ମୋର ପ୍ରେମ ଅଟୁଟ ରହୁ।

ଵ୍ଯଵହିତ ପୃତନାମୁଖଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵଜନଵଧାତ୍ ଵିମୁଖସ୍ଯ ଦୋଷବୁଦ୍ଧ୍ଯା । କୁମତିମ ଅହରତ୍ ଆତ୍ମଵିଦ୍ଯଯା ଯଃ ଚଶ୍ଚରଣରତିଃ ପରମସ୍ଯ ତସ୍ଯ ମେଽସ୍ତୁ

ସେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦେଖି, ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ମାରିବାର ଦୋଷ ଭାବରେ ମୁହଁ ଫେରାଇଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭ୍ରମକୁ ଦୂର କଲେ—ସେ ପରମ ପଦପଦ୍ମରେ ମୋର ପ୍ରେମ ଅଟୁଟ ରହୁ।

ସ୍ଵନିଗମମପହାଯ ମତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଋତମଧି କର୍ତୁମଵପ୍ଲୁତୋ ରଥସ୍ଥଃ । ଧୃତରଥ ଚରଣୋଽଭ୍ଯଯାତ୍ ଚଲଦ୍ଗୁଃ ହରିରିଵ ହନ୍ତୁମିଭଂ ଗତୋତ୍ତରୀଯଃ

ନିଜ ନିୟମ ଛାଡ଼ି, ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ, ସେ ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ, ଉପର ଚାଦର ଖସିଗଲା, ହାତରେ କୋଡ଼ା ନେଇ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ହରି ହାତୀକୁ ମାରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ।

ଶିତଵିଶିଖହତୋ ଵିଶୀର୍ଣଦଂଶଃ କ୍ଷତଜପରିପ୍ଲୁତ ଆତତାଯିନୋ ମେ । ପ୍ରସଭଂ ଅଭିସସାର ମଦ୍ଵଧାର୍ଥଂ ସ ଭଵତୁ ମେ ଭଗଵାନ୍ ଗତିର୍ମୁକୁନ୍ଦଃ

ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ, ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଦେହ, ଶତ୍ରୁ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ—ସେଇ ମୁକୁନ୍ଦ ଭଗବାନ୍ ମୋର ଶରଣ ହେଉନ୍।

ଵିଜଯରଥକୁଟୁମ୍ବ ଆତ୍ତତୋତ୍ରେ ଧୃତହଯରଶ୍ମିନି ତତ୍ ଶ୍ରିଯେକ୍ଷଣୀଯେ । ଭଗଵତି ରତିରସ୍ତୁ ମେ ମୁମୂର୍ଷୋଃ ଯମିହ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ହତା ଗତାଃ ସ୍ଵରୂପମ୍

ବିଜୟରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ହାତରେ ରଶି ଓ କୋଡ଼ା ଧରିଥିବା, ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପାଇଥିଲେ—ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମୋର ଭକ୍ତି ସେଉଁଠି ଅଟୁଟ ରହୁ।

ଲଲିତ ଗତି ଵିଲାସ ଵଲ୍ଗୁହାସ ପ୍ରଣଯ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲ୍ପିତୋରୁମାନାଃ । କୃତମନୁକୃତଵତ୍ଯ ଉନ୍ମଦାନ୍ଧାଃ ପ୍ରକୃତିମଗନ୍ କିଲ ଯସ୍ଯ ଗୋପଵଧ୍ଵଃ

ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଲାଜବତୀ ଚାଳ, ମନୋହର ହସ, ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ଚାଉଁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଭଣ୍ଡ ରୁଷା, ତାଙ୍କର ଖେଳ ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ, ମତିଭ୍ରମ ଓ ଅନ୍ଧତାରେ ତାଙ୍କର ମହିମାରେ ଏମିତି ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।

ମୁନିଗଣ ନୃପଵର୍ଯସଙ୍କୁଲେଽନ୍ତଃ ସଦସି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜସୂଯ ଏଷାମ୍ । ଅର୍ହଣଂ ଉପପେଦ ଈକ୍ଷଣୀଯୋ ମମ ଦୃଶିଗୋଚର ଏଷ ଆଵିରାତ୍ମା

ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ, ଯେଉଁଠି ରାଜାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଏକମାତ୍ର ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ । ମୋ ଦୃଷ୍ଟିସାମ୍ନାରେ ସେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇଲେ ।

ତମିମମହମଜଂ ଶରୀରଭାଜାଂ ହୃଦି ହୃଦି ଧିଷ୍ଠିତମାତ୍ମ କଲ୍ପିତାନାମ୍ । ପ୍ରତିଦୃଶମିଵ ନୈକଧାର୍କମେକଂ ସମଧିଗତୋଽସ୍ମି ଵିଧୂତ ଭେଦମୋହଃ

ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା, ମନେ ମନେ ଯେପରି ଭାବିବାଯାଏ, ସେ ଏକା ଭଗବାନ୍କୁ ଜଣାଇପାରିଛି । ଯେପରି ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନେକ ପାଣିରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ ମୋର ଭିନ୍ନତାର ମୋହ ଦୂର ହୋଇଗଲା ।

ସୂତ ଉଵାଚ । (ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) କୃଷ୍ଣ ଏଵଂ ଭଗଵତି ମନୋଵାକ୍ ଦୃଷ୍ଟିଵୃତ୍ତିଭିଃ । ଆତ୍ମନି ଆତ୍ମାନମାଵେଶ୍ଯ ସୋଽନ୍ତଃଶ୍ଵାସ ଉପାରମତ୍

ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏଭଳି ଭାବରେ ଭୀଷ୍ମ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମନ, କଥା ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପରମାତ୍ମାରେ ଏକତା କରି, ଶ୍ୱାସକୁ ଅନ୍ତରେ ଧରି ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲେ ।