ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଅତ୍ରେମୌ ଗ୍ରାହକାଭାଵାତ୍ ନ ଜରାମପି ମୁଞ୍ଚତଃ । କିଞ୍ଚିତ୍ ଆତ୍ମସୁଖେନେହ ପ୍ରସୁପ୍ତିଃ ମନ୍ଯତେଽନଯୋଃ

ଏଠାରେ ଗ୍ରାହକ ନଥିବାରୁ, ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ; ଅଳ୍ପ ସ୍ୱସ୍ତିରେ ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଶାନ୍ତି ମନେ କରୁଛନ୍ତି ।

ଭକ୍ତିରୁଵାଚ - କଥଂ ପରୀକ୍ଷିତା ରାଜ୍ଞା ସ୍ଥାପିତୋ ହ୍ଯଶୁଚିଃ କଲିଃ । ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ କଲୌ ସର୍ଵସାରଃ କୁତ୍ର ଗତୋ ମହାନ୍

ଭକ୍ତି କହିଲେ — ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ କିପରି ଏହି ଅଶୁଚି କଳିକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ? କଳିଯୁଗ ଆସିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସାର କେଉଁଠି ଗଲା?

କରୁଣାପରେଣ ହରିଣାପି ଅଧର୍ମ କଥମୀକ୍ଷ୍ଯତେ । ଇମଂ ମେ ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଧି ତ୍ଵଦ୍ଵାଚା ସୁଖିତାସ୍ମ୍ଯହମ୍

ଦୟାମୟ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କିପରି ଅଧର୍ମ ଦେଖାଯାଏ? ଏହି ସନ୍ଦେହ ମୋର ଦୂର କର, ଆପଣଙ୍କ କଥାରେ ମୁଁ ସୁଖୀ ହେବି ।

ନାରଦ ଉଵାଚ - ଯଦି ପୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯା ବାଲେ ପ୍ରେମତଃ ଶ୍ରଵଣଂ କୁରୁ । ସର୍ଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ଭଦ୍ରେ କଶ୍ମଲଂ ତେ ଗମିଷ୍ଯତି

ନାରଦ କହିଲେ — ତୁମେ ପଚାରିଛ, ଝିଅ, ସ୍ନେହରେ ଶୁଣ । ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେବି, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ତୁମର ଭ୍ରମ ଦୂର ହେବ ।

ଯଦା ମୁକୁନ୍ଦୋ ଭଗଵାନ୍ କ୍ଷ୍ମାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପଦଂ ଗତଃ । ତଦ୍‌ଦିନାତ୍ କଲିରାଯାତଃ ସର୍ଵସାଧନବାଧକଃ

ଯେବେ ମୁକୁନ୍ଦ, ଭଗବାନ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ, ସେହି ଦିନରୁ କଳିଯୁଗ ଆସିଲା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ବାଧା ହେଲା ।

ଦୃଷ୍ଟୋ ଦିଗ୍ଵିଜଯେ ରାଜ୍ଞା ଦୀନଵତ୍ ଶରଣଂ ଗତଃ । ନ ମଯା ମାରଣୀଯୋଽଯଂ ସାରଂଗ ଇଵ ସରଭୁକ୍

ଦିଗ୍ବିଜୟ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ି, ଦୁଃଖିତ କଳି ଶରଣ ନେଲା; ମୁଁ ତାକୁ ମାରିଲିନି, ମଧୁ ଧରୁଥିବା ମଣିଷ ମଧୁମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ପରି ।

ଯତ୍ଫଲଂ ନାସ୍ତି ତପସା ନ ଯୋଗେନ ସମାଧିନା । ତତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ସମ୍ଯକ୍ କଲୌ କେଶଵକୀର୍ତନାତ୍

ଯେଉଁ ଫଳ ତପସ୍ୟା, ଯୋଗ ବା ଧ୍ୟାନରେ ମିଳେନାହିଁ, ସେଇ ଫଳ କଳିଯୁଗରେ କେଶବଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରିଲେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ମିଳେ ।

ଏକାକାରଂ କଲିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାରଵତ୍ସାରନୀରସମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁରାତଃ ସ୍ଥାପିତଵାନ୍ କଲିଜାନାଂ ସୁଖାଯ ଚ

କଳିଯୁଗକୁ ସମାନ ଓ ସାରହୀନ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁରାତ କଳିଜନମାନେର ସୁଖ ପାଇଁ ତାକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ ।

କୁକର୍ମାଚରନାତ୍ସାରଃ ସର୍ଵତୋ ନିର୍ଗତୋଽଧୁନା । ପଦାର୍ଥାଃ ସଂସ୍ଥିତା ଭୂମୌ ବୀଜହୀନାସ୍ତୁଷା ଯଥା

ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରୁ ସାର ଚାଲିଗଲା; ପୃଥିବୀରେ ବସ୍ତୁମାନେ ବିଉ ନଥିବା ତୁଷ ପରି ରହିଗଲା ।

ଵିପ୍ରୈର୍ଭାଗଵତୀ ଵାର୍ତା ଗେହେ ଗେହେ ଜନେ ଜନେ । କାରିତା କଣଲୋଭେନ କଥାସାରସ୍ତତୋ ଗତଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଘରେ ଘରେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭାଗବତ କଥା ଶୁଣାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣା ଲୋଭରେ କଥାର ସାର ହରାଇଗଲା ।

ଅତ୍ଯୁଗ୍ରଭୂରିକର୍ମାଣୋ ନାସ୍ତିକା ରୌରଵା ଜନାଃ । ତେଽପି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତୀର୍ଥେଷୁ ତୀର୍ଥସାରସ୍ତତୋ ଗତଃ

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଧିକ କର୍ମ କରୁଥିବା, ଅନାସ୍ତିକ ଓ ନରକୀୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ରହୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥର ସାର ହରାଇଯାଇଛି ।

କାମକ୍ରୋଧ ମହାଲୋଭ ତୃଷ୍ଣାଵ୍ଯାକୁଲଚେତସଃ । ତେଽପି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତପସି ତପଃସାରସ୍ତତୋ ଗତଃ

ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତି, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ବ୍ୟାକୁଳ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ତପସ୍ୟାର ମୂଳ ଅର୍ଥ ହରାଇଯାଏ।

ମନସଶ୍ଚାଜଯାତ୍ ଲୋଭାଦ୍ ଦଂଭାତ୍ ପାଖଣ୍ଡସଂଶ୍ରଯାତ୍ । ଶାସ୍ତ୍ରାନ୍ ଅଭ୍ଯସନାଚ୍ଚୈଵ ଧ୍ଯାନଯୋଗଫଲଂ ଗତମ୍

ମନକୁ ଜିତିପାରିନଥିବା, ଲୋଭ, ଢୋଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟମାନ୍ୟତାରେ ଲିନ ହେବା, କିମ୍ବା କେବଳ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗର ଫଳ ମିଳେନାହିଁ।

ପଣ୍ଡିତାସ୍ତୁ କଲତ୍ରେଣ ରମନ୍ତେ ମହିଷା ଇଵ । ପୁତ୍ରସ୍ଯୋତ୍ପାଦନେ ଦକ୍ଷା ଅଦକ୍ଷା ମୁକ୍ତିସାଧନେ

ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସହ ମହିଷୀମାନେ ପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ପୁଅ ଜନ୍ମାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, କିନ୍ତୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାରେ ଅପାରଙ୍ଗତ।

ନ ହି ଵୈଷ୍ଣଵତା କୁତ୍ର ସଂପ୍ରଦାଯପୁରଃସରା । ଏଵଂ ପ୍ରଲଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵସ୍ତୁସାରଃ ସ୍ଥଲେ ସ୍ଥଲେ

ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଭାବର ଭକ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ, ଏଭଳି ଭାବେ ସତ୍ୟର ସାର୍ଥକତା ସବୁଠାରେ ହରାଇଯାଇଛି।

ଅଯଂ ତୁ ଯୁଗଧର୍ମୋ ହି ଵର୍ତତେ କସ୍ଯ ଦୂଷଣମ୍ । ଅତସ୍ତୁ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ସହତେ ନିକଟେ ସ୍ଥିତଃ

ଏହା ଏହି ଯୁଗର ଧର୍ମ, କାହାକୁ ଦୋଷ ଦେବି? ତେଣୁ ପଦ୍ମନେତ୍ର ଭଗବାନ ନିକଟରେ ରହି ସବୁ ସହିଯାଉଛନ୍ତି।

ସୂତ ଉଵାଚ - ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତା । ଭକ୍ତିରୂଚେ ଵଚୋ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ତଚ୍ଚ ଶୌନକ

ସୂତ କହିଲେ — ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ। ଭକ୍ତି ପୁନି କହିଲେ, 'ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ, ଶୌନକ।'

ଭକ୍ତିରୁଵାଚ - ସୁରର୍ଷେ ତ୍ଵଂ ହି ଧନ୍ଯୋଽସି ମଦ୍‌ଭାଗ୍ଯେନ ସମାଗତଃ । ସାଧୂନାଂ ଦର୍ଶନଂ ଲୋକେ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିକରଂ ପରମ୍

ଭକ୍ତି କହିଲେ — ଦେବମୁନି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ, ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଆସିଛ। ଏହି ଜଗତରେ ସାଧୁମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।

(ମାଲିନୀ) ଜଯତି ଜଯତି ମାଯାଂ ଯସ୍ଯ କାଯାଧଵସ୍ତେ ଵଚନରଚନମେକଂ କେଵଲଂ ଚାକଲଯ୍ଯ । ଧ୍ରୁଵପଦମପି ଯାତୋ ଯତ୍କୃପାତୋ ଧ୍ରୁଵୋଽଯଂ ସକଲକୁଶଲପାତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଂ ନତାସ୍ମି

ଜୟ ହେଉ, ଜୟ ହେଉ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ମାୟାର ଆଧାର, ଯିଏ କେବଳ ଏକ କଥା କହି ସମସ୍ତ ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଧ୍ରୁବ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ପାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଏ।

ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ - ଦ୍ଵିତୀଯୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଭକ୍ତେଃ କ୍ଲେଶନିଵୃତ୍ତଯେ ନାରଦସ୍ଯ ଉଦ୍ଯୋଗଃ ନାରଦ ଉଵାଚ - (ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଵୃଥା ଖେଦଯସେ ବାଲେ ଅହୋ ଚିନ୍ତାତୁରା କଥମ୍ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରଣାମ୍ଭୋଜଂ ସ୍ମର ଦୁଃଖଂ ଗମିଷ୍ଯତି

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ମହିମା — ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ। ଭକ୍ତିଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନାରଦଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ। ନାରଦ କହିଲେ — ଶିଶୁ, କାହିଁକି ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ? ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ସ୍ମରଣ କର, ତୁମର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ।

ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ପରିତ୍ରାତା ଯେନ କୌରଵକଶ୍ମଲାତ୍ । ପାଲିତା ଗୋପସୁନ୍ଦର୍ଯଃ ସ କୃଷ୍ଣଃ କ୍ଵାପି ନୋ ଗତଃ

ଯିଏ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କୌରବମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଗତିରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଇଥିଲେ, ସେ କୃଷ୍ଣ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ?

ତ୍ଵଂତୁ ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରିଯା ତସ୍ଯ ସତତଂ ପ୍ରାଣତୋଽଧିକା । ତ୍ଵଯାଽଽହୂତସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ ଯାତି ନୀଚଗୃହେଷ୍ଵପି

କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି, ତୁମେ ସେଠି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଡାକିଲେ ଭଗବାନ ନିମ୍ନ ଘରେ ମଧ୍ୟ ଆସନ୍ତି।

ସତ୍ଯାଦିତ୍ରିଯୁଗେ ବୋଧ ଵୈରାଗ୍ଯୌ ମୁକ୍ତିସାଧକୌ । କଲୌ ତୁ କେଵଲା ଭକ୍ତିଃ ବ୍ରହ୍ମସାଯୁଜ୍ଯକାରିଣୀ

ସତ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ, ବିରକ୍ତି ସହ କୃତ, ତ୍ରେତା ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ କଳିରେ କେବଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ ସାୟୁଜ୍ୟ ମିଳେ।

ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଚିଦ୍‌ରୂପଃ ସଦ୍‌ରୂପାଂ ତ୍ଵାଂ ସସର୍ଜ ହ । ପରମାନନ୍ଦଚିନ୍ମୂର୍ତି ସୁଂଦରୀଂ କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭାମ୍

ଏଭଳି ଭାବି, ଚେତନ୍ୟସ୍ୱରୂପ ପରମେଶ୍ୱର ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଶୁଭ୍ରା ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ବଦ୍ଧ୍ଵାଂଜଲିଂ ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ କିଂ କରୋମୀତି ଚୈକଦା । ତ୍ଵାଂ ତଦାଽଽଜ୍ଞାପଯତ୍ କୃଷ୍ଣୋ ମଦ୍‌ଭକ୍ତାନ୍ ପୋଷଯେତି ଚ

ତୁମେ ହାତ ଜୋଡି ଏକଦିନ ପଚାରିଥିଲ, 'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ସେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର।'

ଅଂଗୀକୃତଂ ତ୍ଵଯା ତଦ୍ଵୈ ପ୍ରସନ୍ନୋଽଭୂତ୍ ହରିସ୍ତଦା । ମୁକ୍ତିଂ ଦାସୀଂ ଦଦୌ ତୁଭ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯକୌ ଇମୌ

ତୁମେ ସେ ଆଦେଶ ଗ୍ରହଣ କଲ, ତେଣୁ ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତିକୁ ଦାସୀ ଭାବେ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଇ — ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ଦେଲେ।

ପୋଷଣଂ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ତ୍ଵଂ କରୋଷି ଚ । ଭୂମୌ ଭକ୍ତଵିପୋଷାଯ ଛାଯାରୂପଂ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍

ବୈକୁଣ୍ଠରେ ତୁମେ ନିଜ ରୂପରେ ପୋଷଣ କର, ପୃଥିବୀରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଛାୟାରୂପ ଧାରଣ କର।

ମୁକ୍ତିଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵିରକ୍ତିଂ ଚ ସହ କୃତ୍ଵା ଗତା ଭୁଵି । କୃତାଦି ଦ୍ଵାପରସ୍ଯାନ୍ତଂ ମହାନନ୍ଦେନ ସଂସ୍ଥିତା

ମୁକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ସହିତ ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲ, କୃତ ଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦ୍ୱାପର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲ।

କଲୌ ମୁକ୍ତିଃ କ୍ଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତା ପାଖଣ୍ଡାମଯପୀଡିତା । ତ୍ଵଦ୍ ଆଜ୍ଞଯା ଗତା ଶୀଘ୍ରଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ପୁନରେଵ ସା

କଳିଯୁଗରେ ମୁକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେଲା, ପାଖଣ୍ଡର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଲା; ତୁମ ଆଦେଶରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପୁନି ଚାଲିଗଲା।