ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ନିଶମ୍ଯ ଭୀମଗଦିତଂ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜଃ । ଆଲୋକ୍ଯ ଵଦନଂ ସଖ୍ଯୁଃ ଇଦମାହ ହସନ୍ନିଵ

ଭୀମଙ୍କ କଥା ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଚାରିଭୁଜା ଭଗବାନ, ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ହସି ହସି ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ବ୍ରହ୍ମବଂଧୁର୍ନ ହନ୍ତଵ୍ଯ ଆତତାଯୀ ଵଧାର୍ହଣଃ । ମଯୈଵୋଭଯମାମ୍ନାତଂ ପରିପାହ୍ଯନୁଶାସନମ୍

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ, ଯଦିଓ ସେ ଆକ୍ରମଣକାରୀ, ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ମୃତ୍ୟୁର ଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷ ଶିଖାଇଛି—ମୋ ଆଦେଶ ରକ୍ଷା କର।

କୁରୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତଂ ସତ୍ଯଂ ଯତ୍ତତ୍ ସାଂତ୍ଵଯତା ପ୍ରିଯାମ୍ । ପ୍ରିଯଂ ଚ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯା ମହ୍ଯମେଵ ଚ

କୁରୁଙ୍କୁ ଯେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲ, ଯାହା ତୁମର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେବା ପାଇଁ କହିଥିଲ, ଏବଂ ଯାହା ଭୀମସେନଙ୍କ, ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ସେ ସବୁକୁ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କର।

ସୂତ ଉଵାଚ । ଅର୍ଜୁନଃ ସହସାଽଽଜ୍ଞାଯ ହରେର୍ହାର୍ଦମଥାସିନା । ମଣିଂ ଜହାର ମୂର୍ଧନ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ସହମୂର୍ଧଜମ୍

ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଅର୍ଜୁନ, ହରିଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ହଠାତ୍ ବୁଝି, ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ମଣି ଏବଂ ଚୁଲି ସହିତ କାଟି ନେଲେ।

ଵିମୁଚ୍ଯ ରଶନାବଦ୍ଧଂ ବାଲହତ୍ଯାହତପ୍ରଭମ୍ । ତେଜସା ମଣିନା ହୀନଂ ଶିବିରାନ୍ ନିରଯାପଯତ୍

ଘଂଟା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା, ଶିଶୁହତ୍ୟାର ପାପରେ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା, ଏବଂ ମଣିର ତେଜ ହରାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଶିବିରରୁ ବାହାରେ ନେଇଯାଇଲେ।

ଵପନଂ ଦ୍ରଵିଣାଦାନଂ ସ୍ଥାନାନ୍ ନିର୍ଯାପଣଂ ତଥା । ଏଷ ହି ବ୍ରହ୍ମବଂଧୂନାଂ ଵଧୋ ନାନ୍ଯୋଽସ୍ତି ଦୈହିକଃ

ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା, ଧନ ନେଇଯିବା, ଏବଂ ଘରୁ ବାହାର କରିଦେବା—ଏହିଠାରେ ନାମମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଶାରୀରିକ ଶାସ୍ତି ଏହିଠିକି; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦଣ୍ଡ ନାହିଁ।

ପୁତ୍ରଶୋକାତୁରାଃ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହ କୃଷ୍ଣଯା । ସ୍ଵାନାଂ ମୃତାନାଂ ଯତ୍କୃତ୍ଯଂ ଚକ୍ରୁର୍ନିର୍ହରଣାଦିକମ୍

ପୁଅର ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ସହିତ, ତାଙ୍କର ମୃତ ପ୍ରିୟଜନମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦରକାର, ଯଥା ଦେହକୁ ବାହାରେ ନେବା ଇତ୍ୟାଦି, ସେସବୁ କରିଥିଲେ।

ଅଥ ସପ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ । ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଯଦାତ୍ଥ ମାଂ ମହାଭାଗ ତଚ୍ଚିକୀର୍ଷିତମେଵ ମେ। ବ୍ରହ୍ମା ଭଵୋ ଲୋକପାଲାଃ ସ୍ଵର୍ଵାସଂ ମେଽଭିକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ

ଏହା ପରେ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମହାଭାଗ, ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ସେଇ କାମ କରିବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ମୋର ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରିବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।

ପ୍ରଜାଃ ପୁପୁଷତୁଃ ପ୍ରୀତୌ ଦମ୍ପତୀ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲୌ। ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୌ କୂଜିତଂ ତାସାଂ ନିର୍ଵୃତୌ କଲଭାଷିତୈଃ

ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉନ୍ନତି କରୁଥିଲେ, କାରଣ ଦମ୍ପତି ଦୁଇଜଣ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ ପ୍ରତି ଭଲପାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର କୁହୁକୁହା ଓ ମିଠା କଥା ଶୁଣି ଖୁସି ହେଉଥିଲେ।

ତାସାଂ ପତତ୍ରୈଃ ସୁସ୍ପର୍ଶୈଃ କୂଜିତୈର୍ମୁଗ୍ଧଚେଷ୍ଟିତୈଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମୈରଦୀନାନାଂ ପିତରୌ ମୁଦମାପତୁଃ

ସେମାନଙ୍କର ପାଖି ପାଖିର ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶ, କୁହୁକୁହା ଓ ମନୋହର ଚଳନ, ଏବଂ ଛୋଟମାନେ ଆସିଲେ, ଦୁଃଖ ନଥିବା ପିତାମାତା ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା।

ସ୍ନେହାନୁବଦ୍ଧହୃଦଯାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା। ଵିମୋହିତୌ ଦୀନଧିଯୌ ଶିଶୂନ୍ପୁପୁଷତୁଃ ପ୍ରଜାଃ

ସ୍ନେହରେ ହୃଦୟ ବନ୍ଧା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ମନରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଓ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପୋଷଣ କରୁଥିଲେ।

ଏକଦା ଜଗ୍ମତୁସ୍ତାସାମନ୍ନାର୍ଥଂ ତୌ କୁଟୁମ୍ବିନୌ। ପରିତଃ କାନନେ ତସ୍ମିନ୍ନର୍ଥିନୌ ଚେରତୁଶ୍ଚିରମ୍

ଏକଦିନ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଘରେ ଥିବା ଛୋଟମାନେ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ; ସେଇ କାନନରେ, ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଘୁରିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାନ୍ଲୁବ୍ଧକଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଯଦୃଚ୍ଛାତୋ ଵନେଚରଃ। ଜଗୃହେ ଜାଲମାତତ୍ଯ ଚରତଃ ସ୍ଵାଲଯାନ୍ତିକେ

ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏକ ଶିକାରୀ, ଯେଉଁଥିରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଜାଲ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଘଁସାଘଁସି ନିଡ଼ର ନିକଟରେ ଘୁରୁଥିବା ଛୋଟମାନେକୁ ଧରିଲେ।

କପୋତଶ୍ଚ କପୋତୀ ଚ ପ୍ରଜାପୋଷେ ସଦୋତ୍ସୁକୌ। ଗତୌ ପୋଷଣମାଦାଯ ସ୍ଵନୀଡମୁପଜଗ୍ମତୁଃ

ପିଲାମାନେ ପୋଷଣ କରିବାରେ ସଦା ଉତ୍ସୁକ, ସେ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ କପୋତ, ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ନିଜ ଘଁସାଘଁସି ନିଡ଼କୁ ଫେରିଲେ।

କପୋତୀ ସ୍ଵାତ୍ମଜାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ବାଲକାନ୍ଜାଲସଂଵୃତାନ୍। ତାନଭ୍ଯଧାଵତ୍କ୍ରୋଶନ୍ତୀ କ୍ରୋଶତୋ ଭୃଶଦୁଃଖିତା

କପୋତୀ ନିଜ ପିଲାମାନେକୁ ଜାଲରେ ଆଟକା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।

ସାସକୃତ୍ସ୍ନେହଗୁଣିତା! ଦୀନଚିତ୍ତାଜମାଯଯା। ସ୍ଵଯଂ ଚାବଧ୍ଯତ ଶିଚା ବଦ୍ଧାନ୍ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯପସ୍ମୃତିଃ

ସେ, ସ୍ନେହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ, ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ନିଜ ପିଲାମାନେକୁ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଜାଲରେ ଆଟକିଗଲେ, ଜ୍ଞାନ ହରାଇଲେ।

କପୋତଃ ସ୍ଵାତ୍ମଜାନ୍ବଦ୍ଧାନାତ୍ମନୋଽପ୍ଯଧିକାନ୍ପ୍ରିଯାନ୍। ଭାର୍ଯାଂ ଚାତ୍ମସମାଂ ଦୀନୋ ଵିଲଲାପାତିଦୁଃଖିତଃ

କପୋତ, ନିଜ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ପିଲାମାନେ ବନ୍ଧା ଓ ନିଜ ସମାନ ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।

ଅହୋ ମେ ପଶ୍ଯତାପାଯମଲ୍ପପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ। ଅତୃପ୍ତସ୍ଯାକୃତାର୍ଥସ୍ଯ ଗୃହସ୍ତ୍ରୈଵର୍ଗିକୋ ହତଃ

ହାଁ, ମୋର ଦୁଃଖ ଦେଖ, ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟ ଓ ମୂର୍ଖ ମନର ଫଳ! ଅତୃପ୍ତ ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହି, ଘରସ୍ଥ ଜୀବନର ତିନି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।

ଅନୁରୂପାନୁକୂଲା ଚ ଯସ୍ଯ ମେ ପତିଦେଵତା। ଶୂନ୍ଯେ ଗୃହେ ମାଂ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ପୁତ୍ରୈଃ ସ୍ଵର୍ଯାତି ସାଧୁଭିଃ

ଯିଏ ମୋର ମନର ଅନୁକୂଳ ଓ ମୋ ପତିଦେବୀ ଥିଲେ, ସେ ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଘରରେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ପୁଅମାନେ ସହିତ, ନିର୍ମଳ ମନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।

ସୋଽହଂ ଶୂନ୍ଯେ ଗୃହେ ଦୀନୋ ମୃତଦାରୋ ମୃତପ୍ରଜଃ। ଜିଜୀଵିଷେ କିମର୍ଥଂ ଵା ଵିଧୁରୋ ଦୁଃଖଜୀଵିତଃ

ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଘରରେ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁଅ ହରାଇ, ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ମୁଁ, ଏମିତି ଦୁଃଖର ଜୀବନ ନେଇ କାହିଁକି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବି?

ତାଂସ୍ତଥୈଵାଵୃତାନ୍ ଶିଗ୍ଭିର୍ମୃତ୍ଯୁଗ୍ରସ୍ତାନ୍ଵିଚେଷ୍ଟତଃ। ସ୍ଵଯଂ ଚ କୃପଣଃ ଶିକ୍ଷୁ ପଶ୍ଯନ୍ନପ୍ଯବୁଧୋଽପତତ୍

ଏଭଳି ଭାବରେ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇ, ମୃତ୍ୟୁର ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଏବଂ ଅସହାୟ ଭାବେ ହେଉଥିବା ଦୟନୀୟ ପକ୍ଷୀ, ତୀରମାନେ ଦେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନରେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା।

ତଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଲୁବ୍ଧକଃ କ୍ରୂରଃ କପୋତଂ ଗୃହମେଧିନମ୍। କପୋତକାନ୍କପୋତୀଂ ଚ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ପ୍ରଯଯୌ ଗୃହମ୍

ତାହାକୁ ଧରି, ନିଷ୍ଠୁର ଶିକାରୀ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସଫଳ ହୋଇ, ସେଇ ପକ୍ଷୀ, ତାହାର ସାଥୀ ଓ ଛୁଆମାନେ—ସମସ୍ତେ ଗୃହସ୍ଥ—କୁ ନେଇ ଘରକୁ ଚଲିଗଲା।

ଏଵଂ କୁଟୁମ୍ବ୍ଯଶାନ୍ତାତ୍ମା ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାରାମଃ ପତତ୍ରିଵତ୍। ପୁଷ୍ଣନ୍କୁଟୁମ୍ବଂ କୃପଣଃ ସାନୁବନ୍ଧୋଽଵସୀଦତି

ଏଭଳି ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ମନେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଆସକ୍ତ ଓ ପକ୍ଷୀ ପରି ନିଜ ପରିବାରକୁ ଆସକ୍ତିରେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଜଣେ ଦୟନୀୟ ଲୋକ ଭାବେ ସମ୍ପର୍କରେ ବନ୍ଧି ଅବସାନକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

ଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷଂ ଲୋକଂ ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରମପାଵୃତମ୍। ଗୃହେଷୁ ଖଗଵତ୍ସକ୍ତସ୍ତମାରୂଢଚ୍ଯୁତଂ ଵିଦୁଃ

ଯିଏ ଏହି ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଁଛି, ଯେଉଁଠି ମୁକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ପକ୍ଷୀ ପରି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ଆସକ୍ତ ରହିଯାଏ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଲୋକ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ସୂତ ଉଵାଚ । (ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଅଥ ତେ ସମ୍ପରେତାନାଂ ସ୍ଵାନାମୁଦକମିଚ୍ଛତାମ୍ । ଦାତୁଂ ସକୃଷ୍ଣା ଗଙ୍ଗାଯାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯଯୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ

ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ତାପରେ, ନିଜ ପରିବାରର ଚାଲିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଗଲେ।

ତେ ନିନୀଯୋଦକଂ ସର୍ଵେ ଵିଲପ୍ଯ ଚ ଭୃଶଂ ପୁନଃ । ଆପ୍ଲୁତା ହରିପାଦାବ୍ଜଃ ଅଜଃପୂତସରିଜ୍ଜଲେ

ସମସ୍ତେ ଜଳ ଦେଇ, ପୁନି ପୁନି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି, ହରିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଓ ଅଜ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ।

ତତ୍ରାସୀନଂ କୁରୁପତିଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସହାନୁଜମ୍ । ଗାନ୍ଧାରୀଂ ପୁତ୍ରଶୋକାର୍ତାଂ ପୃଥାଂ କୃଷ୍ଣାଂ ଚ ମାଧଵଃ

ସେଠାରେ ମାଧବ ଦେଖିଲେ କୁରୁ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ବସିଥିବା, ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ପୁଅ ହାରାଇ ଦୁଃଖିତ, ପୃଥାଙ୍କୁ ଓ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ।

ସାଂତ୍ଵଯାମାସ ମୁନିଭିଃ ହତବଂଧୂନ୍ ଶୁଚାର୍ପିତାନ୍ । ଭୂତେଷୁ କାଲସ୍ଯ ଗତିଂ ଦର୍ଶଯନ୍ ଅପ୍ରତିକ୍ରିଯାମ୍

ସେ ମୁନିମାନେ ସହିତ, ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଧୁ ହରାଇ ଶୋକରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେଠାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ କାଳର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଗତିକୁ ଦେଖାଇଲେ।

ସାଧଯିତ୍ଵାଜାତଶତ୍ରୋଃ ସ୍ଵଂ ରାଜ୍ଯଂ କିତଵୈର୍ହୃତମ୍ । ଘାତଯିତ୍ଵାସତୋ ରାଜ୍ଞଃ କଚସ୍ପର୍ଶକ୍ଷତାଯୁଷଃ

ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କ ନିଜ ରାଜ୍ୟ, ଯାହା ଜୁଆଡ଼ିମାନେ ହରିଥିଲେ, ପୁନି ଦେଇ, ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଆୟୁ କଚର ସ୍ପର୍ଶରେ ଦୂଷିତ ହୋଇଥିଲା, ସେମାନେଠାରେ ନାଶ କରି, ନିଜ କାମ୍ୟ ସାଧନ କଲେ।