ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରେଯସାଂ ଯଦ୍ ଭଵେତ୍ ଶ୍ରେଯଃ ପାଵନାନାଂ ଚ ପାଵନମ୍ । କୃଷ୍ଣପ୍ରାପ୍ତିକରଂ ଶଶ୍ଵତ୍ ସାଧନଂ ତଦ୍‌ଵଦାଧୁନା

ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ପବିତ୍ରତମ, ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ଯାହା କୃଷ୍ଣ ପ୍ରାପ୍ତିର ଉପାୟ, ସେହି ଉତ୍ତମ ଉପାୟକୁ ଏବେ ଆମକୁ କୁହ।

ଚିନ୍ତାମଣିର୍ଲୋକସୁଖଂ ସୁରଦ୍ରୁଃ ସ୍ଵର୍ଗସଂପଦମ୍ । ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ଗୁରୁଃ ପ୍ରୀତୋ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଯୋଗିଦୁର୍ଲଭମ୍

ଚିନ୍ତାମଣି ଲୋକର ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସମ୍ପଦ ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଗୁରୁ ଯେଉଁ ଭୈକୁଣ୍ଠ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

ସୂତ ଉଵାଚ - ପ୍ରୀତିଃ ଶୌନକ ଚିତ୍ତେ ତେ ହ୍ଯତୋ ଵଚ୍ମି ଵିଚାର୍ଯ ଚ । ସର୍ଵସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନିଷ୍ପନ୍ନଂ ସଂସରଭଯନାଶନମ୍

ସୂତ କହିଲେ – ଶୌନକ, ତୁମ ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଦେଖି, ମୁଁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର ଓ ସଂସାର ଭୟର ନାଶକ ଉପଦେଶ କହିବି।

ଭକ୍ତ୍ଯୋଘଵର୍ଧନଂ ଯଚ୍ଚ କୃଷ୍ଣସଂତୋଷହେତୁକମ୍ । ତଦହଂ ତେଽଭିଧାସ୍ଯାମି ସାଵଧାନତଯା ଶ୍ରୃଣୁ

ଯାହା ଭକ୍ତିର ବନ୍ୟା ବଢ଼ାଏ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ସେହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ଆଗ୍ରହ ସହିତ ଶୁଣ।

କାଲଵ୍ଯାଲମୁଖାଗ୍ରାସ ତ୍ରାସନିର୍ଣାଶହେତଵେ । ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ କଲୌ କୀରେଣ ଭାଷିତମ୍

କାଳର ସର୍ପମୁଖର ଭୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, କଳିଯୁଗରେ କୀର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ର କହାଯାଇଛି।

ଏତସ୍ମାଦ୍ ଅପରଂ କିଂଚିଦ୍ ମନଃଶୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଭଵେତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ତଦା ଭାଗଵତଂ ଲଭେତ୍

ମନ ଶୁଧି ପାଇଁ ଏହା ଛାଡ଼ି ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଥିଲେ ଏହି ଭାଗବତ ମିଳେ।

ପରୀକ୍ଷିତେ କଥାଂ ଵକ୍ତୁଂ ସଭାଯାଂ ସଂସ୍ଥିତେ ଶୁକେ । ସୁଧାକୁଂଭଂ ଗୃହୀତ୍ଵୈଵ ଦେଵାସ୍ତତ୍ର ସମାଗମନ୍

ପରୀକ୍ଷିତ ସଭାରେ ବସି କଥା ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ଶୁକ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ତାଳ ଭରି ଅମୃତ ନେଇ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ।

ଶୁକଂ ନତ୍ଵାଵଦନ୍ ସର୍ଵେ ସ୍ଵକାର୍ଯକୁଶଲାଃ ସୁରାଃ । କଥାସୁଧାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛସ୍ଵ ଗୃହୀତ୍ଵୈଵ ସୁଧାଂ ଇମାମ୍

ଶୁକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ କୁଶଳ ଦେବତା କହିଲେ – ଆମେ ଯେଉଁ ଅମୃତ ଆଣିଛୁ, ତାହା ନେଇ, ଆମକୁ କଥାର ଅମୃତ ଦିଅ।

ଏଵଂ ଵିନିମଯେ ଜାତେ ସୁଧା ରାଜ୍ଞା ପ୍ରପୀଯତାମ୍ । ପ୍ରପାସ୍ଯାମୋ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତାମୃତମ୍

ଏଭଳି ବିନିମୟ ହେଲାପରେ, ରାଜା ଅମୃତ ପିଇବେ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଅମୃତ ପିବିବା।

କ୍ଵ ସୁଧା କ୍ଵ କଥା ଲୋକେ କ୍ଵ କାଚଃ କ୍ଵ ମଣିର୍ମହାନ୍ । ବ୍ରହ୍ମରାତୋ ଵିଚାର୍ଯୈଵଂ ତଦା ଦେଵାଞ୍ଜହାସ ହ

ଏହି ଲୋକରେ କେଉଁଠି ଅମୃତ, କେଉଁଠି କଥା, କେଉଁଠି କାଚ, କେଉଁଠି ବଡ଼ ମଣି? ବ୍ରହ୍ମରାତ୍ନ ଏପରି ବିଚାର କରି ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ହସିଲେ।

ଅଭକ୍ତାନ୍ ତାଂଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଞାଯ ନ ଦଦୌ ସ କଥାମୃତମ୍ । ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତୀ ଵାର୍ତା ସୁରାଣାଂ ଅପି ଦୁର୍ଲଭା

ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିହୀନ, ସେମାନେ ଅଟୁଟି ଜାଣି, ସେ କଥାର ଅମୃତ ଦେଲେ ନାହିଁ; ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର କଥା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

ରାଜ୍ଞୋ ମୋକ୍ଷଂ ତଥା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପୁରା ଧାତାପି ଵିସ୍ମିତଃ । ସତ୍ଯଲୋକ ତୁଲାଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତୋଲଯତ୍ ସାଧନାନ୍ଯଜଃ

ରାଜାଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ଦେଖି, ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ; ସତ୍ୟଲୋକରେ ତୁଳା ବାନ୍ଧି, ଅଜ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟମାନେ ତୁଳିଲେ।

ଲଘୂନ୍ଯନ୍ଯାନି ଜାତାନି ଗୌରଵେଣ ଇଦଂ ମହତ୍ । ତଦା ଋଷିଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୁଃ

ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

ମେନିରେ ଭଗଵଦ୍‌ରୂପଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଭାଗଵତଂ କଲୌ । ପଠନାତ୍ ଶ୍ରଵଣାତ୍ ସଦ୍ଯୋ ଵୈକୁଣ୍ଠଫଲଦାଯକମ୍

ସେମାନେ ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଭଗବାନଙ୍କର ନିଜ ରୂପ ବୋଲି ମନେ କଲେ, କାଳିଯୁଗରେ ଏହାକୁ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରରେ ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ବୈକୁଣ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ।

ସପ୍ତାହେନ ଶ୍ରୁତଂ ଚୈତତ୍ ସର୍ଵଥା ମୁକ୍ତିଦାଯକମ୍ । ସନକାଦ୍ଯୈଃ ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନାରଦାଯ ଦଯାପରୈଃ

ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରରେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ପୁରୁଣା କାଳରେ ଦୟାମୟ ସନକାଦି ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।

ଯଦ୍ଯପି ବ୍ରହ୍ମସଂବଂଧାତ୍ ଶ୍ରୁତମେତତ୍ ସୁରର୍ଷିଣା । ସପ୍ତାହଶ୍ରଵଣଵିଧିଃ କୁମାରୈସ୍ତସ୍ଯ ଭାଷିତଃ

ଯଦ୍ୟପି ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଥିବା ଦେବ ଋଷିଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରବଣ କରିବା ପ୍ରଣାଳୀ କୁମାରମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଶୌନକ ଉଵାଚ - ଲୋକଵିଗ୍ରହମୁକ୍ତସ୍ଯ ନାରଦସ୍ଯାସ୍ଥିରସ୍ଯ ଚ । ଵିଧିଶ୍ରଵେ କୁତଃ ପ୍ରୀତିଃ ସଂଯୋଗଃ କୁତ୍ର ତୈଃ ସହ

ଶୌନକ କହିଲେ — ନାରଦ ଯିଏ ସଂସାର ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଚଳିତ, ସେ କିପରି ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ନେହ କିମ୍ବା ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିପାରିବେ?

ସୂତ ଉଵାଚ - ଅତ୍ର ତେ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଂ କଥାନକମ୍ । ଶୁକେନ ମମ ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରହଃ ଶିଷ୍ଯଂ ଵିଚାର୍ଯ ଚ

ସୂତ କହିଲେ — ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁକଦେବ ମୋତେ ଗୁପ୍ତରେ, ଶିଷ୍ୟ ବୋଲି ଭାବି, କହିଥିଲେ।

ଏକଦା ହି ଵିଶାଲାଯାଂ ଚତ୍ଵାର ଋଷଯୋଽମଲାଃ । ସତ୍ସଙ୍ଗାର୍ଥଂ ସମାଯାତା ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ନାରଦମ୍

ଏକଥର ବିଶାଳା ନଗରରେ ଚାରିଜଣ ଶୁଦ୍ଧ ଋଷି ସତ୍ସଙ୍ଗ ପାଇଁ ଏକଠା ହେଲେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

କୁମାରାଃ ଊଚୁଃ - କଥଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଦୀନମୁଖଂ କୁତଶ୍ଚିନ୍ତାତୁରୋ ଭଵାନ୍ । ତ୍ଵରିତଂ ଗମ୍ଯତେ କୁତ୍ର କୁତଶ୍ଚାଗମନଂ ତଵ

କୁମାରମାନେ କହିଲେ — ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ମୁହଁ କାହିଁକି ଅବସାଦଗ୍ରସ୍ତ ଏବଂ ମନ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଛି? ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କେଉଁଠି ତୁରନ୍ତ ଯାଉଛ?

ଇଦାନୀଂ ଶୂନ୍ଯଚିତ୍ତୋଽସି ଗତଵିତ୍ତୋ ଯଥା ଜନଃ । ତଵେଦଂ ମୁକ୍ତସଙ୍‌ଗସ୍ଯ ନୋଚିତଂ ଵଦ କାରଣମ୍

ଏବେ ତୁମେ ମନରେ ଶୂନ୍ୟ ଲାଗୁଛ, ମନେ ହେଉଛି ତୁମ ଧନ ହରାଇଛ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପରି। ଏହା ମୁକ୍ତ ସଂଗ ଥିବା ଜଣଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଉନାହିଁ — କାରଣ କହ।

ନାରଦ ଉଵାଚ - ଅହଂ ତୁ ପୃଥିଵୀଂ ଯାତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵୋତ୍ତମମିତି । ପୁଷ୍କରଂ ଚ ପ୍ରଯାଗଂ ଚ କାଶୀଂ ଗୋଦାଵରୀଂ ତଥା

ନାରଦ କହିଲେ — ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଯାତ୍ରା କରିଛି, ଭାବିଛି ଏହା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ପୁଷ୍କର, ପ୍ରୟାଗ, କାଶୀ ଓ ଗୋଦାବରୀ ଦେଖିଛି।

ହରିକ୍ଷେତ୍ରଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଶ୍ରୀରଙ୍‌ଗଂ ସେତୁବନ୍ଧନମ୍ । ଏଵମାଦିଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଭ୍ରମମାଣ ଇତସ୍ତତଃ

ହରିକ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ, ସେତୁବନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମୁଁ ଏଠାରୁ ସେଠା ଘୁରିଛି।

ନାପଶ୍ଯଂ କୁତ୍ରଚିତ୍ ଶର୍ମ ମନସ୍ସଂତୋଷକାରକମ୍ । କଲିନାଧର୍ମମିତ୍ରେଣ ଧରେଯଂ ବାଧିତାଧୁନା

ମୁଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମନକୁ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇଥିବା ସୁଖ ମିଳିଲି ନାହିଁ; ଏବେ ପୃଥିବୀ କଳିଯୁଗର ଅଧର୍ମ ମିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ।

ସତ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ତପଃ ଶୌଚଂ ଦଯା ଦାନଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଉଦରଂଭରିଣୋ ଜୀଵା ଵରାକାଃ କୂଟଭାଷିଣଃ

ସତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା ଓ ଦାନ ଏବେ ରହିନାହିଁ। ଦୁଃଖୀ ଜୀବମାନେ ପେଟ ପୁରିବାକୁ ବଞ୍ଚନା କଥା କହି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛନ୍ତି।

ମନ୍ଦାଃ ସୁମନ୍ଦମତଯୋ ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯା ହି ଉପଦ୍ରୁତାଃ । ପାଖଣ୍ଡନିରତାଃ ସଂତୋ ଵିରକ୍ତାଃ ସପରିଗ୍ରହାଃ

ଲୋକମାନେ ଅଳସ, ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୁଃଖୀ; ଭଲ ଲୋକ କମ୍, ଅଧିକାଂଶ ନିଜେ ଠକିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଏବଂ ବିରକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ପରିବାର ଚାଳନ୍ତି।

ତରୁଣୀପ୍ରଭୁତା ଗେହେ ଶ୍ଯାଲକୋ ବୁଦ୍ଧିଦାଯକଃ । କନ୍ଯାଵିକ୍ରଯିଣୋ ଲୋଭାଦ୍ ଦଂପତୀନାଂ ଚ କଲ୍କନମ୍

ଘରେ ଯୁବତୀମାନେ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି, ଶ୍ୟାଳା ଉପଦେଶ ଦେଉଛି, ଝିଅମାନେ ଲୋଭରେ ବିକ୍ରି ହେଉଛନ୍ତି, ଦମ୍ପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ହେଉଛି।

ଆଶ୍ରମା ଯଵନୈ ରୁଦ୍ଧାଃ ତୀର୍ଥାନି ସରିତସ୍ତଥା । ଦେଵତାଯତନାନ୍ଯତ୍ର ଦୁଷ୍ଟୈଃ ନଷ୍ଟାନି ଭୂରିଶଃ

ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକ ବିଦେଶୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯାଇଛି, ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଅନେକ ଦେବମନ୍ଦିର ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଛନ୍ତି।

ନ ଯୋଗୀ ନୈଵ ସିଦ୍ଧୋ ଵା ନ ଜ୍ଞାନୀ ସତ୍କ୍ରିଯୋ ନରଃ । କଲିଦାଵାନଲେନାଦ୍ଯ ସାଧନଂ ଭସ୍ମତାଂ ଗତମ୍

ଏବେ ଯୋଗୀ ନାହାନ୍ତି, ସିଦ୍ଧ ନାହାନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଭଲ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି; କଳିଯୁଗର ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ସାଧନା ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି।