( ଵିଯୋଗିନି ) ପ୍ରିଯରାଵପଦାନି ଭାଷସେ ମୃତ ସଞ୍ଜୀଵିକଯାନଯା ଗିରା କରଵାଣି କିମଦ୍ଯ ତେ ପ୍ରିଯଂ ଵଦ ମେ ଵଲ୍ଗିତକଣ୍ଠ କୋକିଲ
କୋକିଳ, ତୁମ ଅନ୍ଦୋଳିତ କଣ୍ଠରେ ଯେଉଁ ମଧୁର କଥା କହୁଛ, ତାହା ମୃତକୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ କରିପାରେ। ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି? କହ, ତୁମେ ପ୍ରିୟଙ୍କ ନାମ ଡାକୁଛ କି?
( ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରା ) ନ ଚଲସି ନ ଵଦସ୍ଯୁଦାରବୁଦ୍ଧେ କ୍ଷିତିଧର ଚିନ୍ତଯସେ ମହାନ୍ତମର୍ଥମ୍ । ଅପି ବତ ଵସୁଦେଵନନ୍ଦନାଙ୍ଘ୍ରିଂ ଵଯମିଵ କାମଯସେ ସ୍ତନୈର୍ଵିଧର୍ତୁମ୍
ଓ ପାହାଡ଼, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ଚଳିନାହିଁ, କଥା କହନାହିଁ; ତୁମେ ଏକ ବଡ଼ କାମ ଭାବି ରହିଛ। ନିଶ୍ଚୟ, ଆମେ ଯେପରି ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଦକୁ ବାହୁଡି ଲଗାଇବାକୁ ଆଶା କରୁଛୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଚାହୁଁଛ।
( ଵସଂତତିଲକା ) ଶୁଷ୍ଯଦ୍ଧ୍ରଦାଃ କରଶିତା ବତ ସିନ୍ଧୁପତ୍ନ୍ଯଃ ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯପାସ୍ତକମଲଶ୍ରିଯ ଇଷ୍ଟଭର୍ତୁଃ । ଯଦ୍ଵଦ୍ ଵଯଂ ମଧୁପତେଃ ପ୍ରଣଯାଵଲୋକମ୍ ଅପ୍ରାପ୍ଯ ମୁଷ୍ଟହୃଦଯାଃ ପୁରୁକର୍ଶିତାଃ ସ୍ମ
ସମୁଦ୍ରର ଜନାନୀମାନେ, ତାଙ୍କର ହ୍ରଦା ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି, ହାତ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସାଥୀ ଦୂର ହୋଇଯିବାରୁ ଅପରାଗତ କମଳର ଶ୍ରୀ ହରାଇଯାଇଛି। ଆମେ ମଧୁପତିଙ୍କର ପ୍ରେମଭରା ଚାହାଣି ନାପାଇ, ହୃଦୟ ଚିହ୍ନି ଦୁଃଖରେ ଭରି ରହିଛୁ।
( ଶାର୍ଦୂଲଵିକ୍ରିଡିତ ) ହଂସ ସ୍ଵାଗତମାସ୍ଯତାଂ ପିବ ପଯୋ ବ୍ରୂହ୍ଯଙ୍ଗ ଶୌରେଃ କଥାଂ ଦୂତଂ ତ୍ଵାଂ ନୁ ଵିଦାମ କଚ୍ଚିଦଜିତଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯାସ୍ତ ଉକ୍ତଂ ପୁରା । କିଂ ଵା ନଶ୍ଚଲସୌହୃଦଃ ସ୍ମରତି ତଂ କସ୍ମାଦ୍ଭଜାମୋ ଵଯଂ କ୍ଷୌଦ୍ରାଲାପଯ କାମଦଂ ଶ୍ରିଯମୃତେ ସୈଵୈକନିଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରିଯାମ୍
ହଂସ, ସ୍ବାଗତ! ଏଠାରେ ବସି ଜଳ ପିଉ। ଶୌରିଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି କଥା କହ। ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦୂତ କି? ଅଜିତଙ୍କର କୁଶଳ ଅଛି କି, ଯେପରି ଆଗରୁ କହିଥିଲେ? ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଆମ ପାଇଁ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛି କି? ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିଗଲେ, ଆମେ କାହିଁକି ସେବା କରିବା? ମଧୁର କଥା କହ, କାରଣ ତାଙ୍କର କୃପା ଛଡ଼ା ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତୀଦୃଶେନ ଭାଵେନ କୃଷ୍ଣେ ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରେ । କ୍ରିଯମାଣେନ ମାଧଵ୍ଯୋ ଲେଭିରେ ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୋଗେଶ୍ୱର ଭାବରେ ଭାବି, ମାଧବଙ୍କର ଜନାନୀମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତମାତ୍ରୋଽପି ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରସହ୍ଯାକର୍ଷତେ ମନଃ । ଉରୁଗାଯୋରୁଗୀତୋ ଵା ପଶ୍ଯନ୍ତୀନାଂ କୁତଃ ପୁନଃ
ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କର ମହାଗୀତରେ କୀର୍ତି ଗାଉଯାଏ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଜନାନୀମାନଙ୍କର ମନକୁ ଶକ୍ତିରେ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ; ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କହିବି?
ଯାଃ ସମ୍ପର୍ଯଚରନ୍ ପ୍ରେମ୍ଣା ପାଦସଂଵାହନାଦିଭିଃ । ଜଗଦ୍ଗୁରୁଂ ଭର୍ତୃବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତାସାଂ କିଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ତପଃ
ଯେଉଁ ଜନାନୀମାନେ ପ୍ରେମରେ ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ବାମୀ ଭାବେ ପାଦ ମସାଇବା ଓ ଅନ୍ୟ କାମ କରି ସେବା କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର କେଉଁ ତପସ୍ୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି?
ଏଵଂ ଵେଦୋଦିତଂ ଧର୍ମଂ ଅନୁତିଷ୍ଠନ୍ ସତାଂ ଗତିଃ । ଗୃହଂ ଧର୍ମାର୍ଥକାମାନାଂ ମୁହୁଶ୍ଚାଦର୍ଶଯତ୍ ପଦମ୍
ଏପରି ଭାବରେ, ଯେଉଁ ଧର୍ମ ବେଦରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି, ସେହି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସତ୍ଜନଙ୍କର ପଥ ଦେଖାଇଲେ; ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମର ଆଦର୍ଶ ପଥ ଘରେ ଘରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।
ଆସ୍ଥିତସ୍ଯ ପରଂ ଧର୍ମଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଗୃହମେଧିନାମ୍ । ଆସନ୍ ଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ମହିଷ୍ଯଶ୍ଚ ଶତାଧିକମ୍
ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଷୋଳେ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶତାଧିକ ରାଣୀ ଥିଲେ।
ତାସାଂ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଭୂତାନାଂ ଅଷ୍ଟୌ ଯାଃ ପ୍ରାଗୁଦାହୃତାଃ । ରୁକ୍ମିଣୀପ୍ରମୁଖା ରାଜନ୍ ତତ୍ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାନୁପୂର୍ଵଶଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରୁକ୍ମିଣୀ ଆଗ୍ରଣୀ ଅଠ ଜନାନୀ ନାରୀମଣି ଥିଲେ, ରାଜନ୍, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କର ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ ଦିଆଯାଏ।
ଏକୈକସ୍ଯାଂ ଦଶ ଦଶ କୃଷ୍ଣୋଽଜୀଜନଦାତ୍ମଜାନ୍ । ଯାଵତ୍ଯ ଆତ୍ମନୋ ଭାର୍ଯା ଅମୋଘଗତିରୀଶ୍ଵରଃ
ଏକ ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟାଠାରୁ, ଅମୋଘ ଗତି ମାଲିକ କୃଷ୍ଣ ଦଶ ଦଶ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯେତେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ସେତେ ପୁଅ।
ତେଷାଂ ଉଦ୍ଦାମଵୀର୍ଯାଣାଂ ଅଷ୍ଟାଦଶ ମହାରଥାଃ । ଆସନ୍ନୁଦାରଯଶସଃ ତେଷାଂ ନାମାନି ମେ ଶୃଣୁ
ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍କଟ ଶୌର୍ୟ ଥିବା ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଠରେ ଦଶ ମହାରଥୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୀର୍ତି ଥିଲା। ତାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚାନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭାନୁରେଵ ଚ । ସାମ୍ବୋ ମଧୁର୍ବୃହଦ୍ଭାନୁଃ ଚିତ୍ରଭାନୁର୍ଵୃକୋଽରୁଣଃ
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭାନୁ, ସାମ୍ବ, ମଧୁ, ବୃହଦ୍ଭାନୁ, ଚିତ୍ରଭାନୁ, ବୃକ, ଅରୁଣ,
ପୁଷ୍କରୋ ଵେଦବାହୁଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତଦେଵଃ ସୁନନ୍ଦନଃ । ଚିତ୍ରବାହୁର୍ଵିରୂପଶ୍ଚ କଵିର୍ନ୍ଯଗ୍ରୋଧ ଏଵ ଚ
ପୁଷ୍କର, ବେଦବାହୁ, ଶ୍ରୁତଦେବ, ସୁନନ୍ଦନ, ଚିତ୍ରବାହୁ, ବିରୂପ, କବି, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ — ଏହି ନାମଗୁଡିକ।
ଏତେଷାଂ ଅପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତନୁଜାନାଂ ମଧୁଦ୍ଵିଷଃ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନ ଆସୀତ୍ ପ୍ରଥମଃ ପିତୃଵଦ୍ ରୁକ୍ମିଣୀସୁତଃ
ହେ ରାଜନ୍, ମଧୁଶତ୍ରୁଙ୍କର ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପିତାଙ୍କ ପରି ସବୁଠୁ ଆଗ୍ରଣୀ ଥିଲେ।
ସ ରୁକ୍ମିଣୋ ଦୁହିତରଂ ଉପଯେମେ ମହାରଥଃ । ତସ୍ଯାଂ ତତୋଽନିରୁଦ୍ଧୋଽଭୂତ୍ ନାଗାଯତବଲାନ୍ଵିତଃ
ସେ ମହାବୀର ରୁକ୍ମିଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କଠାରୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ନେଇଥିଲେ ।
ସ ଚାପି ରୁକ୍ମିଣଃ ପୌତ୍ରୀଂ ଦୌହିତ୍ରୋ ଜଗୃହେ ତତଃ । ଵଜ୍ରସ୍ତସ୍ଯାଭଵଦ୍ ଯସ୍ତୁ ମୌଷଲାଦଵଶେଷିତଃ
ଅନିରୁଦ୍ଧ ରୁକ୍ମିଙ୍କର ପଉତୀକୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କଠାରୁ ବଜ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଯଦୁବଂଶର ବିନାଶ ପରେ ବଞ୍ଚି ରହିଥିଲେ ।
ପ୍ରତିବାହୁରଭୂତ୍ତସ୍ମାତ୍ ସୁବାହୁସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ । ସୁବାହୋଃ ଶାନ୍ତସେନୋଽଭୂତ୍ ଶତସେନସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ
ବଜ୍ରଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରତିବାହୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ପ୍ରତିବାହୁଙ୍କଠାରୁ ସୁବାହୁ ହେଲେ । ସୁବାହୁଙ୍କଠାରୁ ଶାନ୍ତସେନ ହେଲେ, ଶାନ୍ତସେନଙ୍କର ପୁଅ ଶତସେନ ହେଲେ ।
ନ ହ୍ଯେତସ୍ମିନ୍କୁଲେ ଜାତା ଅଧନା ଅବହୁପ୍ରଜାଃ । ଅଲ୍ପାଯୁଷୋଽଲ୍ପଵୀର୍ଯାଶ୍ଚ ଅବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞିରେ
ଏହି କୁଳରେ କେହି ଦରିଦ୍ର, ଅଳ୍ପ ସନ୍ତାନ, ଅଳ୍ପ ଆୟୁ, ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଭକ୍ତି ଥିଲେ ନାହିଁ ।
ଯଦୁଵଂଶପ୍ରସୂତାନାଂ ପୁଂସାଂ ଵିଖ୍ଯାତକର୍ମଣାମ୍ । ସଙ୍ଖ୍ଯା ନ ଶକ୍ଯତେ କର୍ତୁଂ ଅପି ଵର୍ଷାଯୁତୈର୍ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଯଦୁବଂଶର ପୁରୁଷମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଖ୍ୟାତି, ସେମାନେ କେତେ ଥିଲେ ତାହା ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯଃ ସହସ୍ରାଣାଂ ଅଷ୍ଟାଶୀତିଶତାନି ଚ । ଆସନ୍ଯଦୁକୁଲାଚାର୍ଯାଃ କୁମାରାଣାଂ ଇତି ଶ୍ରୁତମ୍
ଯଦୁବଂଶରେ କୁଳାଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିବା ରାଜକୁମାରମାନେ ତିନି କୋଟି ଏଠାରେ ଏଠି ଅଠାଶି ହଜାର ଥିଲେ । ଏହା ଶୁଣିଯାଇଛି ।
ସଙ୍ଖ୍ଯାନଂ ଯାଦଵାନାଂ କଃ କରିଷ୍ଯତି ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଯତ୍ରାଯୁତାନାଂ ଅଯୁତ ଲକ୍ଷେଣାସ୍ତେ ସ ଆହୁକଃ
ଯଦୁବଂଶର ମହାତ୍ମାମାନେ କେତେ ଥିଲେ ତାହା କିଏ ଗଣନା କରିପାରିବ ? ଯେଉଁଠାରେ ଆହୁକ ମଧ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ହଜାର ଲୋକରେ ଘିରି ରହିଥିଲେ ।
ଦେଵାସୁରାହଵହତା ଦୈତେଯା ଯେ ସୁଦାରୁଣାଃ । ତେ ଚୋତ୍ପନ୍ନା ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ପ୍ରଜା ଦୃପ୍ତା ବବାଧିରେ
ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏହି ଜନମରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନେ ଅହଂକାରରେ ଲୋକମାନେକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିଥିଲେ ।
ତନ୍ନିଗ୍ରହାଯ ହରିଣା ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵା ଯଦୋଃ କୁଲେ । ଅଵତୀର୍ଣାଃ କୁଲଶତଂ ତେଷାଂ ଏକାଧିକଂ ନୃପ
ସେମାନେକୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ, ହେ ରାଜା, ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବମାନେ ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତରିଲେ । ସେମାନେ ଏକ ଶତ କୁଳରେ ଏକ ଅଧିକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ତେଷାଂ ପ୍ରମାଣଂ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭୁତ୍ଵେନାଭଵଦ୍ଧରିଃ । ଯେ ଚାନୁଵର୍ତିନସ୍ତସ୍ଯ ଵଵୃଧୁଃ ସର୍ଵଯାଦଵାଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଗବାନ ହରି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାନ ହେଲେ । ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ଯଦୁବଂଶୀ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ।
ଶଯ୍ଯାସନାଟନାଲାପ କ୍ରୀଡାସ୍ନାନାଦିକର୍ମସୁ । ନ ଵିଦୁଃ ସନ୍ତମାତ୍ମାନଂ ଵୃଷ୍ଣଯଃ କୃଷ୍ଣଚେତସଃ
ବିଶ୍ରାମ, ଆସନ, ଚାଲିବା, କଥା, ଖେଳ, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୃଷ୍ଣରେ ଲିନ ଥିଲେ । ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜଣାନିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
( ସ୍ରଗ୍ଧରା ) ତୀର୍ଥଂ ଚକ୍ରେ ନୃପୋନଂ ଯଦଜନି ଯଦୁଷୁ ସ୍ଵଃସରିତ୍ପାଦଶୌଚଂ । ଵିଦ୍ଵିଟ୍ସ୍ନିଗ୍ଧାଃ ସ୍ଵରୂପଂ ଯଯୁରଜିତପରା ଶ୍ରୀର୍ଯଦର୍ଥେଽନ୍ଯଯତ୍ନଃ । ଯନ୍ନାମାମଙ୍ଗଲଘ୍ନଂ ଶ୍ରୁତମଥ ଗଦିତଂ ଯତ୍କୃତୋ ଗୋତ୍ରଧର୍ମଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯୈତନ୍ନ ଚିତ୍ରଂ କ୍ଷିତିଭରହରଣଂ କାଲଚକ୍ରାଯୁଧସ୍ଯ
( ମାଲିନୀ ) ଜଯତି ଜନନିଵାସୋ ଦେଵକୀଜନ୍ମଵାଦୋ ଯଦୁଵରପରିଷତ୍ସ୍ଵୈର୍ଦୋର୍ଭିରସ୍ଯନ୍ନଧର୍ମମ୍ । ସ୍ଥିରଚରଵୃଜିନଘ୍ନଃ ସୁସ୍ମିତଶ୍ରୀମୁଖେନ ଵ୍ରଜପୁରଵନିତାନାଂ ଵର୍ଧଯନ୍ କାମଦେଵମ୍
ଜୟ ହେଉ ତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତର ଜନନିବାସ, ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବିଦ୍ୟାତ । ଯଦୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘିରି ରହିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଦୂର୍ଦ୍ଭିକ୍ଷକୁ ନିଜ ଭୁଜଦ୍ୱାରା ଦୂର କରିଥିଲେ । ଚଳ-ଅଚଳ ଜନମାନେର ଦୁଃଖ ତାଙ୍କର ମନୋହର ହସି ମୁଖରେ ଦୂର ହେଲା । ବ୍ରଜ ଓ ପୁରୀର ଜନନୀମାନେର ମନରେ କାମଦେବକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ ।
( ଵସଂତତିଲକା ) ଇତ୍ଥଂ ପରସ୍ଯ ନିଜଵର୍ତ୍ମରିରକ୍ଷଯାତ୍ତ ଲୀଲାତନୋସ୍ତଦନୁରୂପଵିଡମ୍ବନାନି । କର୍ମାଣି କର୍ମକଷଣାନି ଯଦୂତ୍ତମସ୍ଯ ଶ୍ରୂଯାଦମୁଷ୍ଯ ପଦଯୋରନୁଵୃତ୍ତିମିଚ୍ଛନ୍
ଏଭଳି, ଯଦୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କର ଲୀଳା ଶୁଣିବାକୁ ଯେମାନେ ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ଶୁଣିବା ଉଚିତ । ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କର୍ମର ବନ୍ଧନ କୁ ଭଙ୍ଗ କରେ ।
ମର୍ତ୍ଯସ୍ତଯାନୁସଵମେଧିତଯା ମୁକୁନ୍ଦ ଶ୍ରୀମତ୍କଥାଶ୍ରଵଣକୀର୍ତନଚିନ୍ତଯୈତି । ତଦ୍ଧାମ ଦୁସ୍ତରକୃତାନ୍ତଜଵାପଵର୍ଗଂ ଗ୍ରାମାଦ୍ଵନଂ କ୍ଷିତିଭୁଜୋଽପି ଯଯୁର୍ଯଦର୍ଥାଃ
ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଶ୍ରୀମୟ କଥା ଶୁଣିବା, କୀର୍ତନ କରିବା କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଏକ ମର୍ତ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଯାହା ଦୃତ କାଳର ଅପରିଚୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାମ ଛାଡି ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ ।
ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଭୂମିକୁ ତୀର୍ଥ କରିଥିଲେ । ସ୍ୱର୍ଗ ନଦୀ ତାଙ୍କ ପାଦ ପରିସ୍କାରରେ ପବିତ୍ର ହେଲା । ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କଲେ କିମ୍ବା ଭଲପାଇଲେ, ସମସ୍ତେ ଅଜିତଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ନିଜ ମୂଳ ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ନାମ ଅଶୁଭ ଦୂର କରେ, ଶୁଣିଲେ କିମ୍ବା କହିଲେ ଗୋତ୍ର ଧର୍ମ ନିର୍ମାଣ ହେଲା । କାଳଚକ୍ର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ କୃଷ୍ଣ ଭୂଭାର ହରଣ କରିଥିଲେ, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ ।