ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ରେମେ ଷୋଡଶସାହସ୍ର ପତ୍ନୀନାଂ ଏକଵଲ୍ଲଭଃ । ତାଵଦ୍ଵିଚିତ୍ରରୂପୋଽସୌ ତଦ୍‌ଗେହେଷୁ ମହର୍ଦ୍ଧିଷୁ

ଶୋଳେ ହଜାର ପତ୍ନୀଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରିୟଜନ ଭାବେ, ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ବିଶିଷ୍ଟ ରୂପ ଓ ମହାସମୃଦ୍ଧିର ଘରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ।

ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲୋତ୍ପଲକହ୍ଲାର କୁମୁଦାମ୍ଭୋଜରେଣୁଭିଃ । ଵାସିତାମଲତୋଯେଷୁ କୂଜଦ୍‌ଦ୍ଵିଜକୁଲେଷୁ ଚ

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଗୋଲାପ, କହ୍ଲାର, କମଳ ଓ ନୀଳପଦ୍ମର ରେଣୁରେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳରେ, ଚିରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।

ଵିଜହାର ଵିଗାହ୍ଯାମ୍ଭୋ ହ୍ରଦିନୀଷୁ ମହୋଦଯଃ । କୁଚକୁଙ୍କୁମଲିପ୍ତାଙ୍ଗଃ ପରିରବ୍ଧଶ୍ଚ ଯୋଷିତାମ୍

ଭଗବାନ ହ୍ରଦର ଜଳକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି, ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ମାନ୍ୟ ଦେହର କୁଙ୍କୁମରେ ଲିପ୍ତ ଶରୀର, ତାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ।

ଉପଗୀଯମାନୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ମୃଦଙ୍ଗପଣଵାନକାନ୍ । ଵାଦଯଦ୍‌ଭିର୍ମୁଦା ଵୀଣାଂ ସୂତମାଗଧଵନ୍ଦିଭିଃ

ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଗୀତରେ ଗାଇଥିଲେ, ମୃଦଙ୍ଗ, ପଣବା, ନାକା ଓ ବୀଣାରେ ଆନନ୍ଦରେ ବାଜାଇଥିଲେ, ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ବନ୍ଦିମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ।

ସିଚ୍ଯମାନୋଽଚ୍ଯୁତସ୍ତାଭିଃ ହସନ୍ତୀଭିଃ ସ୍ମ ରେଚକୈଃ । ପ୍ରତିଷିଞ୍ଚନ୍ ଵିଚିକ୍ରୀଡେ ଯକ୍ଷୀଭିର୍ଯକ୍ଷରାଡିଵ

ଅଚ୍ୟୁତ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହସି ହସି ଚିତ୍ର କ୍ରୀଡାରେ ଜଳ ଛିଟିଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶିତଳ ଜଳ ଦେଇ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ଯକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯକ୍ଷରାଜ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।

( ଵସଂତତିଲକା ) ତାଃ କ୍ଲିନ୍ନଵସ୍ତ୍ରଵିଵୃତୋରୁକୁଚପ୍ରଦେଶାଃ ସିଞ୍ଚନ୍ତ୍ଯ ଉଦ୍ଧୃତବୃହତ୍କଵରପ୍ରସୂନାଃ । କାନ୍ତଂ ସ୍ମ ରେଚକଜିହୀର୍ଷଯଯୋପଗୁହ୍ଯ ଜାତସ୍ମରୋତ୍ସ୍ମଯଲସଦ୍ ଵଦନା ଵିରେଜୁଃ

ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ଭିଜା ପୋଷାକ ଓ ଖୋଲା ଚଉଁ ଅଞ୍ଚଳ, ତେବେ ତାଙ୍କର ଲମ୍ବା ମାଳା ଫୁଲ ଦେଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଛିଟିଯାଉଥିଲେ, ଆନନ୍ଦ ଭରା ହସରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅନୁରାଗ ଭରା ମୁହଁରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।

କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ତତ୍ସ୍ତନଵିଷତ୍ ଜିତକୁଙ୍କୁମସ୍ରକ୍ କ୍ରୀଡାଭିଷଙ୍ଗଧୁତକୁନ୍ତଲଵୃନ୍ଦବନ୍ଧଃ । ସିଞ୍ଚନ୍ ମୁନ୍ମୁହୁର୍ଯୁଵତିଭିଃ ପ୍ରତିଷିଚ୍ଯମାନୋ ରେମେ କରେଣୁଭିରିଵେଭପତିଃ ପରୀତଃ

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ କୁଙ୍କୁମ ଲିପ୍ତ ମାଳା, ଖେଳ ଓ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଚୁଲ ଖୋଲା, ଯୁବତୀମାନେ ପୁନିପୁନି ଜଳ ଛିଟିଯାଉଥିଲେ, ହାତୀର ମଧ୍ୟରେ ହାତୀନୀମାନେ ପରି ତାଙ୍କୁ ଘିରି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ।

( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ନଟାନାଂ ନର୍ତକୀନାଂ ଚ ଗୀତଵାଦ୍ଯୋପଜୀଵିନାମ୍ । କ୍ରୀଡାଲଙ୍କାରଵାସାଂସି କୃଷ୍ଣୋଽଦାତ୍ତସ୍ଯ ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଃ

ନଟ, ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା, ଗାୟକ ଓ ବାଦକମାନେ, ଏବଂ ଯୁବତୀମାନେ ଖେଳର ଅଳଙ୍କାର ଓ ପୋଷାକ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଇଥିଲେ।

କୃଷ୍ଣସ୍ଯୈଵଂ ଵିହରତୋ ଗତ୍ଯାଲାପେକ୍ଷିତସ୍ମିତୈଃ । ନର୍ମକ୍ଷ୍ଵେଲିପରିଷ୍ଵଙ୍ଗୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ କିଲ ହୃତା ଧିଯଃ

କୃଷ୍ଣ ଏପରି ଭାବେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ହସ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ଚଳାଚଳକୁ ଅନୁସରି, ମଜା ଓ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ତାଙ୍କ ମନକୁ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କରିଥିଲେ।

ଊଚୁର୍ମୁକୁନ୍ଦୈକଧିଯୋ ଗିର ଉନ୍ମତ୍ତଵଜ୍ଜଡମ୍ । ଚିନ୍ତଯନ୍ତ୍ଯୋଽରଵିନ୍ଦାକ୍ଷଂ ତାନି ମେ ଗଦତଃ ଶ୍ରୃଣୁ

ତାଙ୍କର ମନ ମୁକୁନ୍ଦରେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲା, ତାଙ୍କର କଥା ମଦ ଭରା ବା ଅବୁଦ୍ଧ ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା, ଅରବିନ୍ଦ ନୟନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ; ଏହି କଥାମାନେ ମୁଁ କହୁଛି, ଶୁଣ।

ମହିଷ୍ଯ ଊଚୁଃ - ( ମାଲିନୀ ) କୁରରି ଵିଲପସି ତ୍ଵଂ ଵୀତନିଦ୍ରା ନ ଶେଷେ ସ୍ଵପିତି ଜଗତି ରାତ୍ର୍ଯାମୀଶ୍ଵରୋ ଗୁପ୍ତବୋଧଃ । ଵଯମିଵ ସଖି କଚ୍ଚିଦ୍‌ଗାଢନିର୍ଵିଦ୍ଧଚେତା ନଲିନନଯନହାସୋଦାରଲୀଲେକ୍ଷିତେନ

ମହିଷୀମାନେ କହିଲେ — ଓ କୁରରୀ, ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ଅନିଦ୍ରା ରେ ହୁଁହୁଁ କରୁଛ, ରାତିରେ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର ନିଦ୍ରା କରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ଆମ ପରି ନଳିନ ନୟନ ଭଗବାନଙ୍କ ହସ ଓ ଦୟାଳୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭାବି ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ କି?

( ଵସଂତତିଲକା ) ନେତ୍ରେ ନିମୀଲଯସି ନକ୍ତମଦୃଷ୍ଟବନ୍ଧୁଃ ତ୍ଵଂ ରୋରଵୀଷି କରୁଣଂ ବତ ଚକ୍ରଵାକି । ଦାସ୍ଯଂ ଗତ ଵଯମିଵାଚ୍ଯୁତପାଦଜୁଷ୍ଟାଂ କିଂ ଵା ସ୍ରଜଂ ସ୍ପୃହଯସେ କବରେଣ ଵୋଢୁମ୍

ତୁମେ ରାତିରେ ଚକ୍ରବାକୀ, ନିଜ ସାଥୀ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନାହିଁ, ଚୋକୁ ବନ୍ଦ କରି କରୁଣ ରୋଦନ କରୁଛ; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପାଦରେ ଦାସୀ ହେଇଛୁ, କିମ୍ବା ତୁମେ ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ପିନ୍ଧିବାକୁ ଆଶା କରୁଛ କି?

( ମିଶ୍ର ) ଭୋ ଭୋଃ ସଦା ନିଷ୍ଟନସେ ଉଦନ୍ଵନ୍ ଅଲବ୍ଧନିଦ୍ରୋଽଧିଗତପ୍ରଜାଗରଃ । କିଂ ଵା ମୁକୁନ୍ଦାପହୃତାତ୍ମଲାଞ୍ଛନଃ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ଦଶାଂ ତ୍ଵଂ ଚ ଗତୋ ଦୁରତ୍ଯଯାମ୍

ହେ, ତୁମେ ସଦା ଜଳକୂଳରେ ହୁଁହୁଁ କରୁଛ, ନିଦ୍ରା ନାହିଁ, ରାତିରେ ଜାଗି ରହୁଛ; ମୁକୁନ୍ଦ ତୁମର ଆତ୍ମାର ଚିହ୍ନ ନେଇନି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅସହ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ କି?

( ଵସଂତତିଲକା ) ତ୍ଵଂ ଯକ୍ଷ୍ମଣା ବଲଵତାସି ଗୃହୀତ ଇନ୍ଦୋ କ୍ଷୀଣସ୍ତମୋ ନ ନିଜଦୀଧିତିଭିଃ କ୍ଷିଣୋଷି । କଚ୍ଚିନ୍ ଗକୁନ୍ଦଗଦିତାନି ଯଥା ଵଯଂ ତ୍ଵଂ ଵିସ୍ମୃତ୍ଯ ଭୋଃ ସ୍ଥଗିତଗୀରୁପଲକ୍ଷ୍ଯସେ ନଃ

ଚନ୍ଦ୍ରମା, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଇଛ, ତୁମ ଆଲୋକ କ୍ଷୀଣ ହେଉଛି, ଏବଂ ତୁମ ଆଲୋକରେ ଅନ୍ଧାର କାଟିପାରୁନାହିଁ। ଆମେ ଯେପରି ଅସ୍ତିର ମନେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଛୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଭୁଲିଗଲା କି? ତୁମେ ନିରବ ହେଇ ଆମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇ ରହିଛ କି?

( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) କିଂ ନ୍ଵାଚରିତମସ୍ମାଭିଃ ମଲଯାନିଲ ତେଽପ୍ରିଯମ୍ । ଗୋଵିନ୍ଦାପାଙ୍ଗନିର୍ଭିନ୍ନେ ହୃଦୀରଯସି ନଃ ସ୍ମରମ୍

ମଲୟ ପବନ, ଆମେ କି ତୁମକୁ କିଛି ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିଛୁ? ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଚାହାଣିରେ ଆମ ହୃଦୟ ଭିନ୍ନ ହେଇ, ତୁମେ ଆମ ମନରେ ଅନ୍ତର୍ବେଦନା ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଛ।

( ମଂଦାକ୍ରାନ୍ତା ) ମେଘ ଶ୍ରୀମନ୍ ତ୍ଵମସି ଦଯିତୋ ଯାଦଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନୂନଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଙ୍କଂ ଵଯମିଵ ଭଵାନ୍ ଧ୍ଯାଯତି ପ୍ରେମବଦ୍ଧଃ । ଅତ୍ଯୁତ୍କଣ୍ଠଃ ଶବଲହୃଦଯୋଽସ୍ମଦ୍ଵିଧୋ ବାଷ୍ପଧାରାଃ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସ୍ମୃତ୍ଵା ଵିସୃଜସି ମୁହୁର୍ଦୁଃଖଦସ୍ତତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗଃ

ଓ ମେଘ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଯାଦବମୁକ୍ତାର ଆତ୍ମୀୟ। ଆମେ ଯେପରି ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନଧାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ଚିନ୍ତା କରୁଛୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ପ୍ରେମରେ ବାନ୍ଧି ହୃଦୟକୁ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଭରି ଆଉ ଆଉ ଅଶ୍ରୁ ଝାଡୁଛ। ତାଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶର ଦୁଃଖ ଏପରି ଅଛି।

( ଵିଯୋଗିନି ) ପ୍ରିଯରାଵପଦାନି ଭାଷସେ ମୃତ ସଞ୍ଜୀଵିକଯାନଯା ଗିରା କରଵାଣି କିମଦ୍ଯ ତେ ପ୍ରିଯଂ ଵଦ ମେ ଵଲ୍ଗିତକଣ୍ଠ କୋକିଲ

କୋକିଳ, ତୁମ ଅନ୍ଦୋଳିତ କଣ୍ଠରେ ଯେଉଁ ମଧୁର କଥା କହୁଛ, ତାହା ମୃତକୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ କରିପାରେ। ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି? କହ, ତୁମେ ପ୍ରିୟଙ୍କ ନାମ ଡାକୁଛ କି?

( ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରା ) ନ ଚଲସି ନ ଵଦସ୍ଯୁଦାରବୁଦ୍ଧେ କ୍ଷିତିଧର ଚିନ୍ତଯସେ ମହାନ୍ତମର୍ଥମ୍ । ଅପି ବତ ଵସୁଦେଵନନ୍ଦନାଙ୍‌ଘ୍ରିଂ ଵଯମିଵ କାମଯସେ ସ୍ତନୈର୍ଵିଧର୍ତୁମ୍

ଓ ପାହାଡ଼, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ଚଳିନାହିଁ, କଥା କହନାହିଁ; ତୁମେ ଏକ ବଡ଼ କାମ ଭାବି ରହିଛ। ନିଶ୍ଚୟ, ଆମେ ଯେପରି ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଦକୁ ବାହୁଡି ଲଗାଇବାକୁ ଆଶା କରୁଛୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଚାହୁଁଛ।

( ଵସଂତତିଲକା ) ଶୁଷ୍ଯଦ୍ଧ୍ରଦାଃ କରଶିତା ବତ ସିନ୍ଧୁପତ୍ନ୍ଯଃ ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯପାସ୍ତକମଲଶ୍ରିଯ ଇଷ୍ଟଭର୍ତୁଃ । ଯଦ୍ଵଦ୍ ଵଯଂ ମଧୁପତେଃ ପ୍ରଣଯାଵଲୋକମ୍ ଅପ୍ରାପ୍ଯ ମୁଷ୍ଟହୃଦଯାଃ ପୁରୁକର୍ଶିତାଃ ସ୍ମ

ସମୁଦ୍ରର ଜନାନୀମାନେ, ତାଙ୍କର ହ୍ରଦା ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି, ହାତ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସାଥୀ ଦୂର ହୋଇଯିବାରୁ ଅପରାଗତ କମଳର ଶ୍ରୀ ହରାଇଯାଇଛି। ଆମେ ମଧୁପତିଙ୍କର ପ୍ରେମଭରା ଚାହାଣି ନାପାଇ, ହୃଦୟ ଚିହ୍ନି ଦୁଃଖରେ ଭରି ରହିଛୁ।

( ଶାର୍ଦୂଲଵିକ୍ରିଡିତ ) ହଂସ ସ୍ଵାଗତମାସ୍ଯତାଂ ପିବ ପଯୋ ବ୍ରୂହ୍ଯଙ୍ଗ ଶୌରେଃ କଥାଂ ଦୂତଂ ତ୍ଵାଂ ନୁ ଵିଦାମ କଚ୍ଚିଦଜିତଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯାସ୍ତ ଉକ୍ତଂ ପୁରା । କିଂ ଵା ନଶ୍ଚଲସୌହୃଦଃ ସ୍ମରତି ତଂ କସ୍ମାଦ୍‌ଭଜାମୋ ଵଯଂ କ୍ଷୌଦ୍ରାଲାପଯ କାମଦଂ ଶ୍ରିଯମୃତେ ସୈଵୈକନିଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରିଯାମ୍

ହଂସ, ସ୍ବାଗତ! ଏଠାରେ ବସି ଜଳ ପିଉ। ଶୌରିଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି କଥା କହ। ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦୂତ କି? ଅଜିତଙ୍କର କୁଶଳ ଅଛି କି, ଯେପରି ଆଗରୁ କହିଥିଲେ? ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଆମ ପାଇଁ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛି କି? ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିଗଲେ, ଆମେ କାହିଁକି ସେବା କରିବା? ମଧୁର କଥା କହ, କାରଣ ତାଙ୍କର କୃପା ଛଡ଼ା ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତୀଦୃଶେନ ଭାଵେନ କୃଷ୍ଣେ ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରେ । କ୍ରିଯମାଣେନ ମାଧଵ୍ଯୋ ଲେଭିରେ ପରମାଂ ଗତିମ୍

ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୋଗେଶ୍ୱର ଭାବରେ ଭାବି, ମାଧବଙ୍କର ଜନାନୀମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।

ଶ୍ରୁତମାତ୍ରୋଽପି ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରସହ୍ଯାକର୍ଷତେ ମନଃ । ଉରୁଗାଯୋରୁଗୀତୋ ଵା ପଶ୍ଯନ୍ତୀନାଂ କୁତଃ ପୁନଃ

ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କର ମହାଗୀତରେ କୀର୍ତି ଗାଉଯାଏ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଜନାନୀମାନଙ୍କର ମନକୁ ଶକ୍ତିରେ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ; ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କହିବି?

ଯାଃ ସମ୍ପର୍ଯଚରନ୍ ପ୍ରେମ୍ଣା ପାଦସଂଵାହନାଦିଭିଃ । ଜଗଦ୍‌ଗୁରୁଂ ଭର୍ତୃବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତାସାଂ କିଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ତପଃ

ଯେଉଁ ଜନାନୀମାନେ ପ୍ରେମରେ ଜଗତ୍‌ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ବାମୀ ଭାବେ ପାଦ ମସାଇବା ଓ ଅନ୍ୟ କାମ କରି ସେବା କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର କେଉଁ ତପସ୍ୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି?

ଏଵଂ ଵେଦୋଦିତଂ ଧର୍ମଂ ଅନୁତିଷ୍ଠନ୍ ସତାଂ ଗତିଃ । ଗୃହଂ ଧର୍ମାର୍ଥକାମାନାଂ ମୁହୁଶ୍ଚାଦର୍ଶଯତ୍ ପଦମ୍

ଏପରି ଭାବରେ, ଯେଉଁ ଧର୍ମ ବେଦରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି, ସେହି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସତ୍‌ଜନଙ୍କର ପଥ ଦେଖାଇଲେ; ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମର ଆଦର୍ଶ ପଥ ଘରେ ଘରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।

ଆସ୍ଥିତସ୍ଯ ପରଂ ଧର୍ମଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଗୃହମେଧିନାମ୍ । ଆସନ୍ ଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ମହିଷ୍ଯଶ୍ଚ ଶତାଧିକମ୍

ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଷୋଳେ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶତାଧିକ ରାଣୀ ଥିଲେ।

ତାସାଂ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଭୂତାନାଂ ଅଷ୍ଟୌ ଯାଃ ପ୍ରାଗୁଦାହୃତାଃ । ରୁକ୍ମିଣୀପ୍ରମୁଖା ରାଜନ୍ ତତ୍ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାନୁପୂର୍ଵଶଃ

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରୁକ୍ମିଣୀ ଆଗ୍ରଣୀ ଅଠ ଜନାନୀ ନାରୀମଣି ଥିଲେ, ରାଜନ୍, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କର ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ ଦିଆଯାଏ।

ଏକୈକସ୍ଯାଂ ଦଶ ଦଶ କୃଷ୍ଣୋଽଜୀଜନଦାତ୍ମଜାନ୍ । ଯାଵତ୍ଯ ଆତ୍ମନୋ ଭାର୍ଯା ଅମୋଘଗତିରୀଶ୍ଵରଃ

ଏକ ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟାଠାରୁ, ଅମୋଘ ଗତି ମାଲିକ କୃଷ୍ଣ ଦଶ ଦଶ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯେତେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ସେତେ ପୁଅ।

ତେଷାଂ ଉଦ୍ଦାମଵୀର୍ଯାଣାଂ ଅଷ୍ଟାଦଶ ମହାରଥାଃ । ଆସନ୍ନୁଦାରଯଶସଃ ତେଷାଂ ନାମାନି ମେ ଶୃଣୁ

ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍କଟ ଶୌର୍ୟ ଥିବା ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଠରେ ଦଶ ମହାରଥୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୀର୍ତି ଥିଲା। ତାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ।

ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚାନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭାନୁରେଵ ଚ । ସାମ୍ବୋ ମଧୁର୍ବୃହଦ୍‌ଭାନୁଃ ଚିତ୍ରଭାନୁର୍ଵୃକୋଽରୁଣଃ

ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭାନୁ, ସାମ୍ବ, ମଧୁ, ବୃହଦ୍‌ଭାନୁ, ଚିତ୍ରଭାନୁ, ବୃକ, ଅରୁଣ,