ତ୍ଵଦଵଗମୀ ନ ଵେତ୍ତି ଭଵଦୁତ୍ଥଶୁଭାଶୁଭଯୋଃ ଗୁଣଵିଗୁଣାନ୍ଵଯାଂସ୍ତର୍ହି ଦେହଭୃତାଂ ଚ ଗିରଃ । ଅନୁଯୁଗମନ୍ଵହଂ ସଗୁଣ ଗୀତପରମ୍ପରଯା ଶ୍ରଵଣଭୃତୋ ଯତସ୍ତ୍ଵମପଵର୍ଗଗତିର୍ମନୁଜୈଃ
ତୁମକୁ ଯିଏ ଚିହ୍ନିପାରେନି, ସେ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାରଣକୁ ବୁଝିପାରେନି, ଏବଂ ଦେହଧାରୀ ଲୋକଙ୍କର କଥାର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରେନି। କିନ୍ତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ହେ ଗୁଣମୟ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଅବିରତ ଗୀତ ଓ କଥାରେ ଗାଯାଯାଉଛ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତୁମ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପଥକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।
ଦ୍ଯୁପତଯ ଏଵ ତେ ନ ଯଯୁରନ୍ତମନନ୍ତତଯା ତ୍ଵମପି ଯଦନ୍ତରାଣ୍ଡନିଚଯା ନନୁ ସାଵରଣାଃ । ଖ ଇଵ ରଜାଂସି ଵାନ୍ତି ଵଯସା ସହ ଯତ୍ ଶ୍ରୁତଯଃ ତ୍ଵଯି ହି ଫଲନ୍ତ୍ଯତନ୍ନିରସନେନ ଭଵନ୍ନିଧନାଃ
ସ୍ୱର୍ଗର ଶାସକମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଅନନ୍ତ, ତୁମର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେନି, ଏବଂ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସାବର୍ଣ୍ଣମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେପରି ଆକାଶରେ ଧୂଳିକଣା ବାୟୁ ସହ ଉଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ସମୟ ସହିତ ଶ୍ରୁତିମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଲିନ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ଠାରେ ସେମାନେ ଫଳ ପାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅସତ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନେ ତୁମରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତ୍ଯେତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ଆଶ୍ରୁତ୍ଯାତ୍ମାନୁଶାସନମ୍ । ସନନ୍ଦନମଥାନର୍ଚୁଃ ସିଦ୍ଧା ଜ୍ଞାତ୍ଵାଽଽତ୍ମନୋ ଗତିମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ — ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରୁ ଆତ୍ମାର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଥିବା ସନନ୍ଦନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆଦର ସହ ସମ୍ମାନ କଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଆତ୍ମାର ପଥକୁ ଜାଣିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯଶେଷସମାମ୍ନାଯ ପୁରାଣୋପନିଷଦ୍ରସଃ । ସମୁଦ୍ଧୃତଃ ପୂର୍ଵଜାତୈଃ ଵ୍ଯୋମଯାନୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ଉପନିଷଦର ସାରତତ୍ତ୍ୱ ପୂର୍ବକାଳର ମହାତ୍ମାମାନେ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଯାଇ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ତ୍ଵଂ ଚୈତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଦାଯାଦ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଽଽତ୍ମାନୁଶାସନମ୍ । ଧାରଯଂଶ୍ଚର ଗାଂ କାମଂ କାମାନାଂ ଭର୍ଜନଂ ନୃଣାମ୍
ହେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବଂଶଜ, ତୁମେ ଏହି ଆତ୍ମାର ଉପଦେଶକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ବାସ କର। ଏହା ସହିତ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକୁ ଦମନ କର।
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ଏଵଂ ସ ଋଷିଣାଽଽଦିଷ୍ଟଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯାତ୍ମଵାନ୍ । ପୂର୍ଣଃ ଶ୍ରୁତଧରୋ ରାଜନ୍ ଆହ ଵୀରଵ୍ରତୋ ମୁନିଃ
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏଭଳି ଋଷିଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆତ୍ମସଂଯମ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶ୍ରବଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୀରବ୍ରତ ମୁନି କହିଲେ।
ଶ୍ରୀନାରଦ ଉଵାଚ - ନମସ୍ତସ୍ମୈ ଭଗଵତେ କୃଷ୍ଣାଯାମଲକୀର୍ତଯେ । ଯୋ ଧତ୍ତେ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଅଭଵାଯୋଶତୀଃ କଲାଃ
ଶ୍ରୀନାରଦ କହିଲେ: ନିର୍ମଳ କୀର୍ତ୍ତି ଥିବା ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ସେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଅଛି।
ଇତ୍ଯାଦ୍ଯମୃଷିମାନମ୍ଯ ତଚ୍ଛିଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ମହାତ୍ମନଃ । ତତୋଽଗାଦ୍ ଆଶ୍ରମଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ପିତୁର୍ଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ଯ ମେ
ଏଭଳି, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି ଓ ସେଠାର ମହାତ୍ମା ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ମୁଁ ପରେ ମୋ ବାପା ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲି।
ସଭାଜିତୋ ଭଗଵତା କୃତାସନପରିଗ୍ରହଃ । ତସ୍ମୈ ତଦ୍ ଵର୍ଣଯାମାସ ନାରାଯଣମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍
ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଓ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ନାରାୟଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇତ୍ଯେତଦ୍ ଵର୍ଣିତଂ ରାଜନ୍ ଯନ୍ନଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ କୃତସ୍ତ୍ଵଯା । ଯଥା ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯନିର୍ଦେଶ୍ଯେ ନୀଋଗୁଣେଽପି ମନଶ୍ଚରେତ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, କିପରି ମନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଗୁଣରହିତ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲଗି ରହିପାରିବ, ଏହି କଥା ଏଠାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
( ଶାର୍ଦୂଲଵିକ୍ରୀଡିତ ) ଯୋଽସ୍ଯୋତ୍ପ୍ରେକ୍ଷକ ଆଦିମଧ୍ଯନିଧନେ ଯୋଽଵ୍ଯକ୍ତଜୀଵେଶ୍ଵରୋ ଯଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଵେଦମନୁପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଋଷିଣା ଚକ୍ରେ ପୁରଃ ଶାସ୍ତି ତାଃ । ଯଂ ସମ୍ପଦ୍ଯ ଜହାତ୍ଯଜାମନୁଶଯୀ ସୁପ୍ତଃ କୁଲାଯଂ ଯଥା ତଂ କୈଵଲ୍ଯନିରସ୍ତଯୋନିମଭଯଂ ଧ୍ଯାଯେଦଜସ୍ରଂ ହରିମ୍
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ଉତ୍ତରାର୍ଧେ ଵେଦସ୍ତୁତି ନାମ ସପ୍ତାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ 'ବେଦସ୍ତୁତି' ନାମକ ସତାଶୀତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ। ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯେସୁ ଯେ ଭଜନ୍ତ୍ଯଶିଵଂ ଶିଵମ୍। ପ୍ରାଯସ୍ତେ ଧନିନୋ ଭୋଜା ନ ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଃ ପତିଂ ହରିମ୍
ରାଜା ପଚାରିଲେ: ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେମାନେ ଅଶୁଭକୁ ଶୁଭ ବୋଲି ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଧନୀ ଓ ଶାସକ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପତି ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତ ନୁହନ୍ତି।
ଏତଦ୍ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମଃ ସନ୍ଦେହୋଽତ୍ର ମହାନ୍ହି ନଃ। ଵିରୁଦ୍ଧଶୀଲଯୋଃ ପ୍ରଭ୍ଵୋର୍ଵିରୁଦ୍ଧା ଭଜତାଂ ଗତିଃ
ଏହି କଥା ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କାରଣ ଏଠାରେ ଆମର ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅଛି: ବିପରୀତ ଗୁଣ ଥିବା ଦୁଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିଥିବା ଲୋକମାନେ କିଏଁ ବିପରୀତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି?
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଶିଵଃ ଶକ୍ତିଯୁତଃ ଶଶ୍ଵତ୍ତ୍ରିଲିଙ୍ଗୋ ଗୁଣସଂଵୃତଃ। ଵୈକାରିକସ୍ତୈଜସଶ୍ଚ ତାମସଶ୍ଚେତ୍ଯହଂ ତ୍ରିଧା
ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଶିବ ସଦା ଶକ୍ତିସହିତ ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାରର, ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଗୁଣରେ ଆବୃତ; ଏହିପରି ମୁଁ ତିନି ଭାବରେ ଅଛି।
ତତୋ ଵିକାରା ଅଭଵନ୍ଷୋଡଶାମୀଷୁ କଞ୍ଚନ। ଉପଧାଵନ୍ଵିଭୂତୀନାଂ ସର୍ଵାସାମଶ୍ନୁତେ ଗତିମ୍
ତାଙ୍କଠାରୁ ଷୋଳ ଧରଣର ବିଭିନ୍ନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା, ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତର ଆକାର ଧାରଣ କରି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ହରିର୍ହି ନିର୍ଗୁଣଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପୁରୁଷଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ। ସ ସର୍ଵଦୃଗୁପଦ୍ର ଷ୍ଟା ତଂ ଭଜନ୍ନିର୍ଗୁଣୋ ଭଵେତ୍
ହରି ତଥାପି ସକଳ ଗୁଣରୁ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ଦୂରେ, ପ୍ରକୃତିରୁ ପାରେ ଥିବା ପରମ ପୁରୁଷ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ନିରୀକ୍ଷକ; ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ମଣିଷ ଗୁଣମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ନିଵୃତ୍ତେଷ୍ଵଶ୍ଵମେଧେଷୁ ରାଜା ଯୁଷ୍ମତ୍ପିତାମହଃ। ଶୃଣ୍ଵନ୍ଭଗଵତୋ ଧର୍ମାନପୃଚ୍ଛଦିଦମଚ୍ଯୁତମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେବା ପରେ, ତୁମର ପିତାମହ ରାଜା, ଭଗବାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଶୁଣି, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କଲେ।
ସ ଆହ ଭଗଵାଂସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରୀତଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଵେ ପ୍ରଭୁଃ। ନୃଣାଂ ନିଃଶ୍ରେଯସାର୍ଥାଯ ଯୋଽଵତୀର୍ଣୋ ଯଦୋଃ କୁଲେ
ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠି ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଯସ୍ଯାହମନୁଗୃହ୍ଣାମି ହରିଷ୍ଯେ ତଦ୍ଧନଂ ଶନୈଃ। ତତୋଽଧନଂ ତ୍ଯଜନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵଜନା ଦୁଃଖଦୁଃଖିତମ୍
ଭଗବାନ କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ମୁଁ କାହାରି ଉପରେ ବିଶେଷ କୃପା କରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଧନ ଦୀରେ-ଦୀରେ ନେଇ ନେଉଛି; ତାପରେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡିଯାଆନ୍ତି, ଓ ସେ ଦୁଃଖରେ ପଡି ଆଉ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସ ଯଦା ଵିତଥୋଦ୍ଯୋଗୋ ନିର୍ଵିଣ୍ଣଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧନେହଯା। ମତ୍ପରୈଃ କୃତମୈତ୍ରସ୍ଯ କରିଷ୍ଯେ ମଦନୁଗ୍ରହମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ ବିଫଳ ହୋଇ ଧନ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରୁ ବିରକ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର କୃପା ଦେଉଛି।
ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ପରମଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ସଦନନ୍ତକମ୍। ଵିଜ୍ଞାଯାତ୍ମତଯା ଧୀରଃ ସଂସାରାତ୍ପରିମୁଚ୍ଯତେ
ସେ ପରମ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଚେତନାମୟ, ଚିରନ୍ତନ ଓ ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ; ଏହାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଜାଣିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଣିଷ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ଅତୋ ମାଂ ସୁଦୁରାରାଧ୍ଯଂ ହିତ୍ଵାନ୍ଯାନ୍ଭଜତେ ଜନଃ। ତତସ୍ତ ଆଶୁତୋଷେଭ୍ଯୋ ଲବ୍ଧରାଜ୍ଯଶ୍ରିଯୋଦ୍ଧତାଃ। ମତ୍ତାଃ ପ୍ରମତ୍ତା ଵରଦାନ୍ଵିସ୍ମଯନ୍ତ୍ଯଵଜାନତେ
ଏହିପରି, ମୋତେ ସହଜରେ ପୂଜିବା ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ତାପରେ ତାରାତାରି ଦିଆଯାଉଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀମତି ଲାଭ କରି, ସେମାନେ ଅହଂକାରୀ ଓ ଅବିବେକୀ ହୁଅନ୍ତି, ଆଉ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁ ମୋତେ ଅବହେଳା କରନ୍ତି।
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଶାପପ୍ରସାଦଯୋରୀଶା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ। ସଦ୍ଯଃ ଶାପପ୍ରସାଦୋଽଙ୍ଗ ଶିଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ନ ଚାଚ୍ଯୁତଃ
ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଶାପ ଓ କୃପା ଦେବାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଭୁ; ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶିବ ତୁରନ୍ତ ଶାପ କିମ୍ବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ କେବେ ତୁରନ୍ତ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ଅତ୍ର ଚୋଦାହରନ୍ତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍। ଵୃକାସୁରାଯ ଗିରିଶୋ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵାପ ସଙ୍କଟମ୍
ଏଠାରେ ପୁରାତନ ଏକ କଥା କୁହାଯାଏ: ଗିରିଶ ଭଗବାନ ବୃକାସୁରଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଦୁଃଖରେ ପଡିଥିଲେ।
ଵୃକୋ ନାମାସୁରଃ ପୁତ୍ରଃ ଶକୁନେଃ ପଥି ନାରଦମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଶୁତୋଷଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଦେଵେଷୁ ତ୍ରିଷୁ ଦୁର୍ମତିଃ
ବୃକ ନାମକ ଏକ ଅସୁର, ଶକୁନିଙ୍କ ପୁଅ; ସେ ରାସ୍ତାରେ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ତିନି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ପଚାରିଲା।
ସ ଆହ ଦେଵଂ ଗିରିଶମୁପାଧାଵାଶୁ ସିଦ୍ଧ୍ଯସି। ଯୋଽଲ୍ପାଭ୍ଯାଂ ଗୁଣଦୋଷାଭ୍ଯାମାଶୁ ତୁଷ୍ଯତି କୁପ୍ଯତି
ସେ ଦେବତା ଗିରିଶଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଗଲା, କାରଣ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଫଳ ହେବ। ସେ ଅତି ସାଧାରଣ ଗୁଣ କିମ୍ବା ଦୋଷରେ ବି ଖୁସି କିମ୍ବା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଦଶାସ୍ଯବାଣଯୋସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ସ୍ତୁଵତୋର୍ଵନ୍ଦିନୋରିଵ। ଐଶ୍ଵର୍ଯମତୁଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତତ ଆପ ସୁସଙ୍କଟମ୍
ଯେପରି ଦଶମୁଖ ରାବଣ ଓ ବାଣଙ୍କର ପ୍ରଶଂସାରେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ସମସ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯାଦିଷ୍ଟସ୍ତମସୁର ଉପାଧାଵତ୍ସ୍ଵଗାତ୍ରତଃ। କେଦାର ଆତ୍ମକ୍ରଵ୍ଯେଣ ଜୁହ୍ଵାନୋ ଗ୍ନିମୁଖଂ ହରମ୍
ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ସେ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା, ନିଜ ଶରୀରର ମାଂସ ଆହୁତି ଭାବେ ହରଙ୍କ ଅଗ୍ନିମୁଖରେ ଦେଇଲା।
ଦେଵୋପଲବ୍ଧିମପ୍ରାପ୍ଯ ନିର୍ଵେଦାତ୍ସପ୍ତମେଽହନି। ଶିରୋଽଵୃଶ୍ଚତ୍ସୁଧିତିନା ତତ୍ତୀର୍ଥକ୍ଲିନ୍ନମୂର୍ଧଜମ୍
ସପ୍ତମ ଦିନରେ, ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନ ମିଳିବାରୁ ନିରାଶାରେ, ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଦ୍ୱାରା ନିଜ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲା, ତାଙ୍କ ଚୁଲି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଜଳରେ ଭିଜିଥିଲା।
ଯିଏ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଜୀବ ଓ ଶାସକଙ୍କ ଠାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି କରି ଏହାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଓ ଋଷିମାନେ ମାଧ୍ୟମରେ ଶାସନ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଦେହୀ ଜୀବ ନିଜ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଯେପରି ଘୁମାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ ନିଜ ଗୋଟିଏ ଘୋସକୁ ଛାଡିଦିଏ, ସେହି ଭୟହୀନ ଓ ଜନ୍ମରହିତ ହରିଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।