ଵିଜିତହୃଷୀକଵାଯୁଭିରଦାନ୍ତମନସ୍ତୁରଗଂ ଯ ଇହ ଯତନ୍ତି ଯନ୍ତୁମତିଲୋଲମୁପାଯଖିଦଃ । ଵ୍ଯସନଶତାନ୍ଵିତାଃ ସମଵହାଯ ଗୁରୋଶ୍ଚରଣଂ ଵଣିଜ ଇଵାଜ ସନ୍ତ୍ଯକୃତକର୍ଣଧରା ଜଲଧୌ
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ତର ଅଶାନ୍ତ ମନକୁ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଘୋଡ଼ା ପରି ବଳେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ୱାସକୁ ବଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି। ଏହା ଏପରି, ଯେପରି ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ସମୁଦ୍ର ଯାତ୍ରା କରିବାବେଳେ ନାଉକାର ନାୟକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରରେ ହେଲାଇଯାନ୍ତି।
ସ୍ଵଜନସୁତାତ୍ମଦାରଧନଧାମଧରାସୁରଥୈଃ ତ୍ଵଯି ସତି କିଂ ନୃଣାଂ ଶ୍ରଯତ ଆତ୍ମନି ସର୍ଵରସେ । ଇତି ସଦଜାନତାଂ ମିଥୁନତୋ ରତଯେ ଚରତାଂ ସୁଖଯତି କୋ ନ୍ଵିହ ସ୍ଵଵିହତେ ସ୍ଵନିରସ୍ତଭଗେ
ତୁମେ ଥିବାବେଳେ, ଲୋକମାନେ କାହିଁକି ନିଜ ପରିବାର, ପୁଅ, ନିଜ ଜଣ, ଜୀବନସାଥୀ, ଧନ, ଘର ବା ରଥ ଉପରେ ଭରସା କରିବେ? ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ନଥିବାରୁ, ଦୁଇଜଣ ମିଳି ଭୋଗର ଆଶାରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ହରାଇ ଦେଲେ, ଏଠାରେ କିଏ ସତରେ ସୁଖ ପାଇପାରିବ?
ଭୁଵି ପୁରୁପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥସଦନାନ୍ଯୃଷଯୋ ଵିମଦାଃ ତ ଉତ ଭଵତ୍ପଦାମ୍ବୁଜହୃଦୋଽଘଭିଦଙ୍ଘ୍ରିଜଲାଃ । ଦଧତି ସକୃନ୍ମନସ୍ତ୍ଵଯି ଯ ଆତ୍ମନି ନିତ୍ଯସୁଖେ ନ ପୁନରୁପାସତେ ପୁରୁଷସାରହରାଵସଥାନ୍
ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି ଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଧାମକୁ ଦେଖି ପବିତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ଜଳରେ ଧୋଇଯାଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଉପରେ, ନିତ୍ୟ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ଆତ୍ମାରେ, ମନ ଲଗାଇଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି କେବେ ମଧ୍ୟ ମାନବତାର ମୂଳ ହରିନେଉଥିବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବେନାହିଁ।
ସତ ଇଦଂ ଉତ୍ଥିତଂ ସଦିତି ଚେନ୍ନନୁ ତର୍କହତଂ ଵ୍ଯଭିଚରତି କ୍ଵ ଚ କ୍ଵ ଚ ମୃଷା ନ ତଥୋଭଯଯୁକ୍ । ଵ୍ଯଵହୃତଯେ ଵିକଲ୍ପ ଇଷିତୋଽନ୍ଧପରମ୍ପରଯା ଭ୍ରମଯତି ଭାରତୀ ତ ଉରୁଵୃତ୍ତିଭିରୁକ୍ଥଜଡାନ୍
ନ ଯଦିଦମଗ୍ର ଆସ ନ ଭଵିଷ୍ଯଦତୋ ନିଧନାଦ୍ ଅନୁ ମିତମନ୍ତରା ତ୍ଵଯି ଵିଭାତି ମୃଷୈକରସେ । ଅତ ଉପମୀଯତେ ଦ୍ରଵିଣଜାତିଵିକଲ୍ପପଥୈଃ ଵିତଥମନୋଵିଲାସମୃତମିତ୍ଯଵଯନ୍ତ୍ଯବୁଧାଃ
ଯାହା ଆଗରୁ ଥିଲା ନାହିଁ, ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୀମିତ, ତାହା ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏକ ମିଥ୍ୟା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛ। ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ଧନ କିମ୍ବା ଜାତିର ଭିନ୍ନତା ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେଇଛନ୍ତି ଯେ, ମନର ଖେଳ ମିଥ୍ୟା ଏବଂ ତାହାର ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମ।
ସ ଯଦଜଯା ତ୍ଵଜାମନୁଶଯୀତ ଗୁଣାଂଶ୍ଚ ଜୁଷନ୍ ଭଜତି ସରୂପତାଂ ତଦନୁ ମୃତ୍ଯୁମପେତଭଗଃ । ତ୍ଵମୁତ ଜହାସି ତାମହିରିଵ ତ୍ଵଚମାତ୍ତଭଗୋ ମହସି ମହୀଯସେଽଷ୍ଟଗୁଣିତେଽପରିମେଯଭଗଃ
ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ଅଜନ୍ମା ସହ ସଂଯୋଗ ହେଇ, ତାଙ୍କର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କ ସଦୃଶ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଛାଡ଼ିଦିଏ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେହି ରୂପକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ସାପ ତାଙ୍କର ଚର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଉଥିବା ପରି, ଏବଂ ତୁମେ ଅପାର ମହିମାରେ, ଅଷ୍ଟଗୁଣ ଶକ୍ତିରେ, ଅପରିମିତ ଗୁଣରେ ଅତିଶୟ ମହାନ।
ଯଦି ନ ସମୁଦ୍ଧରନ୍ତି ଯତଯୋ ହୃଦି କାମଜଟା ଦୁରଧିଗମୋଽସତାଂ ହୃଦି ଗତୋଽସ୍ମୃତକଣ୍ଠମଣିଃ । ଅସୁତୃପଯୋଗିନାମୁଭଯତୋଽପ୍ଯସୁଖଂ ଭଗଵନ୍ନ୍ ଅନପଗତାନ୍ତକାଦନଧିରୂଢପଦାଦ୍ଭଵତଃ
ଯଦି ଯତିମାନେ ହୃଦୟରୁ କାମନାର ଜଟିକୁ ଉପଡ଼ିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ଅଯୋଗ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁର୍ଲଭ, ହୃଦୟରେ ଲୁଚି ରହିଯାଅ, ଗଳାରେ ପିଣ୍ଡିଥିବା ମଣି ପରି ଭୁଲିଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମାରେ ତୃପ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇପଟେ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି—ହେ ପ୍ରଭୁ—କାରଣ ସେମାନେ ତୁମର ଅମୃତ ଅବସ୍ଥାକୁ, ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଅବସ୍ଥାକୁ, ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିନାହାନ୍ତି।
ତ୍ଵଦଵଗମୀ ନ ଵେତ୍ତି ଭଵଦୁତ୍ଥଶୁଭାଶୁଭଯୋଃ ଗୁଣଵିଗୁଣାନ୍ଵଯାଂସ୍ତର୍ହି ଦେହଭୃତାଂ ଚ ଗିରଃ । ଅନୁଯୁଗମନ୍ଵହଂ ସଗୁଣ ଗୀତପରମ୍ପରଯା ଶ୍ରଵଣଭୃତୋ ଯତସ୍ତ୍ଵମପଵର୍ଗଗତିର୍ମନୁଜୈଃ
ତୁମକୁ ଯିଏ ଚିହ୍ନିପାରେନି, ସେ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାରଣକୁ ବୁଝିପାରେନି, ଏବଂ ଦେହଧାରୀ ଲୋକଙ୍କର କଥାର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରେନି। କିନ୍ତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ହେ ଗୁଣମୟ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଅବିରତ ଗୀତ ଓ କଥାରେ ଗାଯାଯାଉଛ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତୁମ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପଥକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।
ଦ୍ଯୁପତଯ ଏଵ ତେ ନ ଯଯୁରନ୍ତମନନ୍ତତଯା ତ୍ଵମପି ଯଦନ୍ତରାଣ୍ଡନିଚଯା ନନୁ ସାଵରଣାଃ । ଖ ଇଵ ରଜାଂସି ଵାନ୍ତି ଵଯସା ସହ ଯତ୍ ଶ୍ରୁତଯଃ ତ୍ଵଯି ହି ଫଲନ୍ତ୍ଯତନ୍ନିରସନେନ ଭଵନ୍ନିଧନାଃ
ସ୍ୱର୍ଗର ଶାସକମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଅନନ୍ତ, ତୁମର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେନି, ଏବଂ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସାବର୍ଣ୍ଣମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେପରି ଆକାଶରେ ଧୂଳିକଣା ବାୟୁ ସହ ଉଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ସମୟ ସହିତ ଶ୍ରୁତିମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଲିନ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ଠାରେ ସେମାନେ ଫଳ ପାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅସତ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନେ ତୁମରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତ୍ଯେତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ଆଶ୍ରୁତ୍ଯାତ୍ମାନୁଶାସନମ୍ । ସନନ୍ଦନମଥାନର୍ଚୁଃ ସିଦ୍ଧା ଜ୍ଞାତ୍ଵାଽଽତ୍ମନୋ ଗତିମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ — ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରୁ ଆତ୍ମାର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଥିବା ସନନ୍ଦନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆଦର ସହ ସମ୍ମାନ କଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଆତ୍ମାର ପଥକୁ ଜାଣିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯଶେଷସମାମ୍ନାଯ ପୁରାଣୋପନିଷଦ୍ରସଃ । ସମୁଦ୍ଧୃତଃ ପୂର୍ଵଜାତୈଃ ଵ୍ଯୋମଯାନୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ଉପନିଷଦର ସାରତତ୍ତ୍ୱ ପୂର୍ବକାଳର ମହାତ୍ମାମାନେ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଯାଇ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ତ୍ଵଂ ଚୈତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଦାଯାଦ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଽଽତ୍ମାନୁଶାସନମ୍ । ଧାରଯଂଶ୍ଚର ଗାଂ କାମଂ କାମାନାଂ ଭର୍ଜନଂ ନୃଣାମ୍
ହେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବଂଶଜ, ତୁମେ ଏହି ଆତ୍ମାର ଉପଦେଶକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ବାସ କର। ଏହା ସହିତ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକୁ ଦମନ କର।
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ଏଵଂ ସ ଋଷିଣାଽଽଦିଷ୍ଟଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯାତ୍ମଵାନ୍ । ପୂର୍ଣଃ ଶ୍ରୁତଧରୋ ରାଜନ୍ ଆହ ଵୀରଵ୍ରତୋ ମୁନିଃ
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏଭଳି ଋଷିଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆତ୍ମସଂଯମ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶ୍ରବଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୀରବ୍ରତ ମୁନି କହିଲେ।
ଶ୍ରୀନାରଦ ଉଵାଚ - ନମସ୍ତସ୍ମୈ ଭଗଵତେ କୃଷ୍ଣାଯାମଲକୀର୍ତଯେ । ଯୋ ଧତ୍ତେ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଅଭଵାଯୋଶତୀଃ କଲାଃ
ଶ୍ରୀନାରଦ କହିଲେ: ନିର୍ମଳ କୀର୍ତ୍ତି ଥିବା ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ସେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଅଛି।
ଇତ୍ଯାଦ୍ଯମୃଷିମାନମ୍ଯ ତଚ୍ଛିଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ମହାତ୍ମନଃ । ତତୋଽଗାଦ୍ ଆଶ୍ରମଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ପିତୁର୍ଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ଯ ମେ
ଏଭଳି, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି ଓ ସେଠାର ମହାତ୍ମା ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ମୁଁ ପରେ ମୋ ବାପା ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲି।
ସଭାଜିତୋ ଭଗଵତା କୃତାସନପରିଗ୍ରହଃ । ତସ୍ମୈ ତଦ୍ ଵର୍ଣଯାମାସ ନାରାଯଣମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍
ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଓ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ନାରାୟଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇତ୍ଯେତଦ୍ ଵର୍ଣିତଂ ରାଜନ୍ ଯନ୍ନଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ କୃତସ୍ତ୍ଵଯା । ଯଥା ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯନିର୍ଦେଶ୍ଯେ ନୀଋଗୁଣେଽପି ମନଶ୍ଚରେତ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, କିପରି ମନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଗୁଣରହିତ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲଗି ରହିପାରିବ, ଏହି କଥା ଏଠାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
( ଶାର୍ଦୂଲଵିକ୍ରୀଡିତ ) ଯୋଽସ୍ଯୋତ୍ପ୍ରେକ୍ଷକ ଆଦିମଧ୍ଯନିଧନେ ଯୋଽଵ୍ଯକ୍ତଜୀଵେଶ୍ଵରୋ ଯଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଵେଦମନୁପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଋଷିଣା ଚକ୍ରେ ପୁରଃ ଶାସ୍ତି ତାଃ । ଯଂ ସମ୍ପଦ୍ଯ ଜହାତ୍ଯଜାମନୁଶଯୀ ସୁପ୍ତଃ କୁଲାଯଂ ଯଥା ତଂ କୈଵଲ୍ଯନିରସ୍ତଯୋନିମଭଯଂ ଧ୍ଯାଯେଦଜସ୍ରଂ ହରିମ୍
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ଉତ୍ତରାର୍ଧେ ଵେଦସ୍ତୁତି ନାମ ସପ୍ତାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ 'ବେଦସ୍ତୁତି' ନାମକ ସତାଶୀତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ। ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯେସୁ ଯେ ଭଜନ୍ତ୍ଯଶିଵଂ ଶିଵମ୍। ପ୍ରାଯସ୍ତେ ଧନିନୋ ଭୋଜା ନ ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଃ ପତିଂ ହରିମ୍
ରାଜା ପଚାରିଲେ: ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେମାନେ ଅଶୁଭକୁ ଶୁଭ ବୋଲି ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଧନୀ ଓ ଶାସକ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପତି ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତ ନୁହନ୍ତି।
ଏତଦ୍ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମଃ ସନ୍ଦେହୋଽତ୍ର ମହାନ୍ହି ନଃ। ଵିରୁଦ୍ଧଶୀଲଯୋଃ ପ୍ରଭ୍ଵୋର୍ଵିରୁଦ୍ଧା ଭଜତାଂ ଗତିଃ
ଏହି କଥା ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କାରଣ ଏଠାରେ ଆମର ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅଛି: ବିପରୀତ ଗୁଣ ଥିବା ଦୁଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିଥିବା ଲୋକମାନେ କିଏଁ ବିପରୀତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି?
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଶିଵଃ ଶକ୍ତିଯୁତଃ ଶଶ୍ଵତ୍ତ୍ରିଲିଙ୍ଗୋ ଗୁଣସଂଵୃତଃ। ଵୈକାରିକସ୍ତୈଜସଶ୍ଚ ତାମସଶ୍ଚେତ୍ଯହଂ ତ୍ରିଧା
ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଶିବ ସଦା ଶକ୍ତିସହିତ ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାରର, ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଗୁଣରେ ଆବୃତ; ଏହିପରି ମୁଁ ତିନି ଭାବରେ ଅଛି।
ତତୋ ଵିକାରା ଅଭଵନ୍ଷୋଡଶାମୀଷୁ କଞ୍ଚନ। ଉପଧାଵନ୍ଵିଭୂତୀନାଂ ସର୍ଵାସାମଶ୍ନୁତେ ଗତିମ୍
ତାଙ୍କଠାରୁ ଷୋଳ ଧରଣର ବିଭିନ୍ନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା, ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତର ଆକାର ଧାରଣ କରି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ହରିର୍ହି ନିର୍ଗୁଣଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପୁରୁଷଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ। ସ ସର୍ଵଦୃଗୁପଦ୍ର ଷ୍ଟା ତଂ ଭଜନ୍ନିର୍ଗୁଣୋ ଭଵେତ୍
ହରି ତଥାପି ସକଳ ଗୁଣରୁ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ଦୂରେ, ପ୍ରକୃତିରୁ ପାରେ ଥିବା ପରମ ପୁରୁଷ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ନିରୀକ୍ଷକ; ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ମଣିଷ ଗୁଣମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ନିଵୃତ୍ତେଷ୍ଵଶ୍ଵମେଧେଷୁ ରାଜା ଯୁଷ୍ମତ୍ପିତାମହଃ। ଶୃଣ୍ଵନ୍ଭଗଵତୋ ଧର୍ମାନପୃଚ୍ଛଦିଦମଚ୍ଯୁତମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେବା ପରେ, ତୁମର ପିତାମହ ରାଜା, ଭଗବାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଶୁଣି, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କଲେ।
ସ ଆହ ଭଗଵାଂସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରୀତଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଵେ ପ୍ରଭୁଃ। ନୃଣାଂ ନିଃଶ୍ରେଯସାର୍ଥାଯ ଯୋଽଵତୀର୍ଣୋ ଯଦୋଃ କୁଲେ
ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠି ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଯସ୍ଯାହମନୁଗୃହ୍ଣାମି ହରିଷ୍ଯେ ତଦ୍ଧନଂ ଶନୈଃ। ତତୋଽଧନଂ ତ୍ଯଜନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵଜନା ଦୁଃଖଦୁଃଖିତମ୍
ଭଗବାନ କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ମୁଁ କାହାରି ଉପରେ ବିଶେଷ କୃପା କରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଧନ ଦୀରେ-ଦୀରେ ନେଇ ନେଉଛି; ତାପରେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡିଯାଆନ୍ତି, ଓ ସେ ଦୁଃଖରେ ପଡି ଆଉ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସ ଯଦା ଵିତଥୋଦ୍ଯୋଗୋ ନିର୍ଵିଣ୍ଣଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧନେହଯା। ମତ୍ପରୈଃ କୃତମୈତ୍ରସ୍ଯ କରିଷ୍ଯେ ମଦନୁଗ୍ରହମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ ବିଫଳ ହୋଇ ଧନ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରୁ ବିରକ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର କୃପା ଦେଉଛି।
ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ପରମଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ସଦନନ୍ତକମ୍। ଵିଜ୍ଞାଯାତ୍ମତଯା ଧୀରଃ ସଂସାରାତ୍ପରିମୁଚ୍ଯତେ
ସେ ପରମ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଚେତନାମୟ, ଚିରନ୍ତନ ଓ ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ; ଏହାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଜାଣିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଣିଷ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ଅତୋ ମାଂ ସୁଦୁରାରାଧ୍ଯଂ ହିତ୍ଵାନ୍ଯାନ୍ଭଜତେ ଜନଃ। ତତସ୍ତ ଆଶୁତୋଷେଭ୍ଯୋ ଲବ୍ଧରାଜ୍ଯଶ୍ରିଯୋଦ୍ଧତାଃ। ମତ୍ତାଃ ପ୍ରମତ୍ତା ଵରଦାନ୍ଵିସ୍ମଯନ୍ତ୍ଯଵଜାନତେ
ଏହିପରି, ମୋତେ ସହଜରେ ପୂଜିବା ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ତାପରେ ତାରାତାରି ଦିଆଯାଉଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀମତି ଲାଭ କରି, ସେମାନେ ଅହଂକାରୀ ଓ ଅବିବେକୀ ହୁଅନ୍ତି, ଆଉ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁ ମୋତେ ଅବହେଳା କରନ୍ତି।
ଯଦି କେହି କହନ୍ତି, 'ଏହା ସତ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି', ତେବେ ସେହି ତର୍କ ଭ୍ରାନ୍ତିକର, କେବେ କେବେ ଏହା ମିଥ୍ୟା ହୁଏ, ଏବଂ ଦୁହିଁକୁ ଏକାତ୍ମ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଦୈନିକ କାମକାଜ ପାଇଁ ଭିନ୍ନତା କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅନ୍ଧ ଅନୁସରଣ ଭଳି ପିଢି ଦର ପିଢି ଚାଲିଆସିଛି। ଉଚ୍ଚାରଣର ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୂପ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବାରେ ମାତ୍ର ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଯିଏ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଜୀବ ଓ ଶାସକଙ୍କ ଠାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି କରି ଏହାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଓ ଋଷିମାନେ ମାଧ୍ୟମରେ ଶାସନ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଦେହୀ ଜୀବ ନିଜ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଯେପରି ଘୁମାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ ନିଜ ଗୋଟିଏ ଘୋସକୁ ଛାଡିଦିଏ, ସେହି ଭୟହୀନ ଓ ଜନ୍ମରହିତ ହରିଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।