ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ତଦୁକ୍ତମିତ୍ଯୁପାକର୍ଣ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଣତାର୍ତିହା । ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଣିନା ପାଣିଂ ପ୍ରହସନ୍ ତମୁଵାଚ ହ
ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ହସି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ - ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତେଽନୁଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ ଵିଦ୍ଧ୍ଯମୂନ୍ ମୁନୀନ୍ । ସଞ୍ଚରନ୍ତି ମଯା ଲୋକାନ୍ ପୁନନ୍ତଃ ପାଦରେଣୁଭିଃ
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ମୁନିମାନେ ତୁମ ଉପକାର ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଘୁଞ୍ଚି, ପାଦଧୂଳିରେ ତାହାକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।'
ଦେଵାଃ କ୍ଷେତ୍ରାଣି ତୀର୍ଥାନି ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶନାର୍ଚନୈଃ । ଶନୈଃ ପୁନନ୍ତି କାଲେନ ତଦପ୍ଯର୍ହତ୍ତମେକ୍ଷଯା
ଦେବତା, ପବିତ୍ର ଭୂମି, ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଜନ୍ମନା ଶ୍ରେଯାନ୍ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାମିହ । ତପସା ଵିଦ୍ଯଯା ତୁଷ୍ଟ୍ଯା କିମୁ ମତ୍କଲଯା ଯୁତଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ତାପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ ଓ ସନ୍ତୋଷ ଥିଲେ ତ ଅଧିକ, ଏବଂ ମୋ ପ୍ରେମରେ ଯୋଗ ଥିଲେ ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ମେ ଦଯିତଂ ରୂପମେତଚ୍ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ସର୍ଵଵେଦମଯୋ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ହ୍ଯହମ୍
ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପ ତିଅ ଯେତେଷ୍ଟ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ | ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି |
ଦୁଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞା ଅଵିଦିତ୍ଵୈଵଂ ଅଵଜାନନ୍ତ୍ଯସୂଯଵଃ । ଗୁରୁଂ ମାଂ ଵିପ୍ରମାତ୍ମାନଂ ଅର୍ଚାଦାଵିଜ୍ଯଦୃଷ୍ଟଯଃ
ଯେମାନେ ଅବିବେକୀ, ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ଅସମ୍ମାନ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପୂଜାବେଳେ କେବଳ ମୂର୍ତ୍ତି ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି |
ଚରାଚରମିଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଭାଵା ଯେ ଚାସ୍ଯ ହେତଵଃ । ମଦ୍ ରୂପାଣୀତି ଚେତସ୍ଯ ଆଧତ୍ତେ ଵିପ୍ରୋ ମଦୀକ୍ଷଯା
ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ଓ ଏହାର ସମସ୍ତ କାରଣକୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିଜ ଚିତ୍ତରେ ମୋର ରୂପ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି |
ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଋଷୀନେତାନ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାର୍ଚଯ । ଏଵଂ ଚେଦର୍ଚିତୋଽସ୍ମ୍ଯଦ୍ଧା ନାନ୍ଯଥା ଭୂରିଭୂତିଭିଃ
ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର | ଏଭଳି ପୂଜା କଲେ ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ ପୂଜିତ ହେଉଛି, ଅନ୍ୟଥା ବହୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପୂଜା ହୁଏ ନାହିଁ |
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ସ ଇତ୍ଥଂ ପ୍ରଭୁନାଦିଷ୍ଟଃ ସହକୃଷ୍ଣାନ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍ । ଆରାଧ୍ଯୈକାତ୍ମଭାଵେନ ମୈଥିଲଶ୍ଚାପ ସଦ୍ଗତିମ୍
ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ — ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଆଜ୍ଞା ମାନି, ମୈଥିଳ ରାଜା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ସମାନ ଭାବି ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ |
ଏଵଂ ସ୍ଵଭକ୍ତଯୋ ରାଜନ୍ ଭଗଵାନ୍ ଭକ୍ତଭକ୍ତିମାନ୍ । ଉଷିତ୍ଵାଽଽଦିଶ୍ଯ ସନ୍ମାର୍ଗଂ ପୁନର୍ଦ୍ଵାରଵତୀମଗାତ୍
ହେ ରାଜା, ଏଭଳି ଭାବରେ ଭଗବାନ ନିଜ ଭକ୍ତମାନେ ଓ ଭକ୍ତି ପ୍ରତି ଅତି ଆସକ୍ତ, ସେଠାରେ ରହି ସତ୍ମାର୍ଗ ଦେଖାଇ ଆଉଥରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ |
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ଉତ୍ତରାର୍ଧେ ଶ୍ରୁତଦେଵାନୁଗ୍ରହୋ ନାମ ଷଡଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ 'ଶ୍ରୁତଦେବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ' ନାମକ ଛଅଠିଅଠି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା |
ଵେଦସ୍ତୁତି - ଶ୍ରୀପରୀକ୍ଷିଦୁଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ବ୍ରହ୍ମନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯନିର୍ଦେଶ୍ଯେ ନିର୍ଗୁଣେ ଗୁଣଵୃତ୍ତଯଃ । କଥଂ ଚରନ୍ତି ଶ୍ରୁତଯଃ ସାକ୍ଷାତ୍ ସଦସତଃ ପରେ
ବେଦସ୍ତୁତି — ଶ୍ରୀପରୀକ୍ଷିତ ପଚାରିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିର୍ବିକାର ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରତି, ଗୁଣରେ ଆଧାରିତ ବେଦମାନେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି? ସେଠାରେ ସତ୍-ଅସତ୍ ଉଭୟରୁ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି |
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯମନଃପ୍ରାଣାନ୍ ଜନାନାଂ ଅସୃଜତ୍ ପ୍ରଭୁଃ । ମାତ୍ରାର୍ଥଂ ଚ ଭଵାର୍ଥଂ ଚ ଆତ୍ମନେଽକଲ୍ପନାଯ ଚ
ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ — ପ୍ରଭୁ ଜଣମାନେଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ପ୍ରାଣକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ — ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପକରଣ ପାଇଁ, ସାଂସାରିକ କାମ ପାଇଁ, ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଓ ଅସଙ୍ଗତା ପାଇଁ |
ସୈଷା ହ୍ଯୁପନିଷଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମୀ ପୂର୍ଵେଶାଂ ପୂର୍ଵଜୈର୍ଧୃତା । ଶ୍ର୍ରଦ୍ଧଯା ଧାରଯେଦ୍ ଯସ୍ତାଂ କ୍ଷେମଂ ଗଚ୍ଛେଦକିଞ୍ଚନଃ
ଏହା ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମର ଉପନିଷଦ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷମାନେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ | ଯିଏ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଧାରଣ କରେ, ସେ ଯଦି କିଛି ନଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷେମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ |
ଅତ୍ର ତେ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଗାଥାଂ ନାରାଯଣାନ୍ଵିତାମ୍ । ନାରଦସ୍ଯ ଚ ସଂଵାଦଂ ଋଷେର୍ନାରାଯଣସ୍ଯ ଚ
ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନାରାୟଣ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏକ ଗାଥା ଓ ନାରଦ ଓ ଋଷି ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଲୋଚନା କଥା କହିବି |
ଏକଦା ନାରଦୋ ଲୋକାନ୍ ପର୍ଯଟନ୍ ଭଗଵତ୍ପ୍ରିଯଃ । ସନାତନମୃଷିଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଯଯୌ ନାରାଯଣାଶ୍ରମମ୍
ଏକଥର ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନାରଦ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଲୋକରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ସନାତନ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନାରାୟଣ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ |
ଯୋ ଵୈ ଭାରତଵର୍ଷେଽସ୍ମିନ୍ କ୍ଶେମାଯ ସ୍ଵସ୍ତଯେ ନୃଣାମ୍ । ଧର୍ମଜ୍ଞାନଶମୋପେତଂ ଆକଲ୍ପାଦାସ୍ଥିତସ୍ତପଃ
ଯିଏ ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ କ୍ଷେମ ପାଇଁ ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶାନ୍ତି ସହିତ ଆଦିକାଳରୁ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି |
ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟଂ ଋଷିଭିଃ କଲାପଗ୍ରାମଵାସିଭିଃ । ପରୀତଂ ପ୍ରଣତୋଽପୃଚ୍ଛଦ୍ ଇଦମେଵ କୁରୂଦ୍ଵହ
ସେଠାରେ, କଳାପ ଗ୍ରାମର ଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ନାରଦ ଶିର ନମାଇ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ |
ତସ୍ମୈ ହ୍ଯଵୋଚଦ୍ଭଗଵାନ୍ ଋଷୀଣାଂ ଶ୍ରୃଣତାମିଦମ୍ । ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଦଃ ପୂର୍ଵେଷାଂ ଜନଲୋକନିଵାସିନାମ୍
ତାଙ୍କୁ, ଋଷିମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ ପୂର୍ବତନ ଜନଲୋକବାସୀମାନେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଉପଦେଶ କଲେ |
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ - ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵ ବ୍ରହ୍ମସତ୍ରଂ ଜନଲୋକେଽଭଵତ୍ ପୁରା । ତତ୍ରସ୍ଥାନାଂ ମାନସାନାଂ ମୁନୀନାଂ ଊର୍ଧ୍ଵରେତସାମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ — ପୂର୍ବକାଳରେ ଜନଲୋକରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ବଂଶରେ ବ୍ରହ୍ମସତ୍ର ହେଇଥିଲା | ସେଠାରେ ମନସ୍ପୁତ ମୁନିମାନେ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଋଷିମାନେ ଥିଲେ |
ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପଂ ଗତଵତି ତ୍ଵଯି ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଦୀଶ୍ଵରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଵାଦଃ ସୁସଂଵୃତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତଯୋ ଯତ୍ର ଶେରତେ । ତତ୍ର ହାଯମଭୂତ୍ପ୍ରଶ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ମାଂ ଯମନୁପୃଚ୍ଛସି
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ସେଠାର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ବେଦମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଭଲଭାବରେ ଆଲୋଚନା ହେଲା | ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ସେଠାରେ ଉଠିଥିଲା, ଯାହାକି ତୁମେ ଏବେ ମୋତେ ପଚାରୁଛ |
ତୁଲ୍ଯଶ୍ରୁତତପଃଶୀଲାଃ ତୁଲ୍ଯସ୍ଵୀଯାରିମଧ୍ଯମାଃ । ଅପି ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରଵଚନଂ ଏକଂ ଶୁଶ୍ରୂଷଵୋଽପରେ
ସେମାନେ ଶିକ୍ଷା, ତପସ୍ୟା ଓ ଚରିତ୍ରରେ ସମାନ, ନିଜ ଧନ, ଶତ୍ରୁ ଓ ବନ୍ଧୁରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଥିଲେ | କିଛି ଲୋକ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଆଗ୍ରହ ସହିତ ଶୁଣୁଥିଲେ |
ଶ୍ରୀସନନ୍ଦନ ଉଵାଚ - ସ୍ଵସୃଷ୍ଟମିଦମାପୀଯ ଶଯାନଂ ସହ ଶକ୍ତିଭିଃ । ତଦନ୍ତେ ବୋଧଯାଂ ଚକ୍ରୁଃ ତଲ୍ଲିଙ୍ଗୈଃ ଶ୍ରୁତଯଃ ପରମ୍
ଶ୍ରୀସନନ୍ଦନ କହିଲେ — ସ୍ୱୟଂ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିମାନ୍ ସହିତ ଶୟନ କଲେ। ପରେ, ସେ ଶେଷରେ, ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ବେଦମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ।
ଯଥା ଶଯାନଂ ସମ୍ରାଜଂ ଵନ୍ଦିନସ୍ତତ୍ପରାକ୍ରମୈଃ । ପ୍ରତ୍ଯୂଷେଽଭେତ୍ଯ ସୁଶ୍ଲୋକୈଃ ବୋଧଯନ୍ତ୍ଯନୁଜୀଵିନଃ
ଯେପରିକି ରାଜା ଶୁଅଥିବାବେଳେ, ପ୍ରଭାତରେ ବରଣକାରମାନେ ତାଙ୍କର ବୀରତାକୁ ଗାଇ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ଉପସ୍ଥିତମାନେ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ।
ଶ୍ରୀଶ୍ରୁତଯ ଊଚୁଃ - ( ଅଵିତଥ ଗାଥା - ପୁଢୀଲ, ମ୍ହଣଜେ ୧୪ ତେ ୪୧ ଯା ଶ୍ଲୋକାଂନା ଵେଦସ୍ତୁତି ମ୍ହଣତାତ ) ଜଯ ଜଯ ଜହ୍ଯଜାମଜିତ ଦୋଷଗୃଭୀତଗୁଣାଂ ତ୍ଵମସି ଯଦାତ୍ମନା ସମଵରୁଦ୍ଧସମସ୍ତଭଗଃ । ଅଗଜଗଦୋକସାମଖିଲଶକ୍ତ୍ଯଵବୋଧକ ତେ କ୍ଵଚିଦଜଯାଽଽତ୍ମନା ଚ ଚରତୋଽନୁଚରେନ୍ନିଗମଃ
ବେଦମାନେ କହିଲେ — ଜୟ ଜୟ! ହେ ଅଜନ୍ମା, ହେ ଅଜୟ, ଗୁଣର ଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା ଦୋଷକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ତୁମେ ସ୍ୱଭାବରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାମ। ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା। ବେଦମାନେ କେବେ କେବେ ତୁମ ପଛରେ ଚାଲିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ନିଜ ଅଦୃଶ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ଚଳିଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ତୁମ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତିନାହିଁ।
ବୃହଦୁପଲବ୍ଧମେତଦଵଯନ୍ତ୍ଯଵଶେଷତଯା ଯତ ଉଦଯାସ୍ତମଯୌ ଵିକୃତେର୍ମୃଦି ଵାଵିକୃତାତ୍ । ଅତ ଋଷଯୋ ଦଧୁସ୍ତ୍ଵଯି ମନୋଵଚନାଚରିତଂ କଥମଯଥା ଭଵନ୍ତି ଭୁଵି ଦତ୍ତପଦାନି ନୃଣାମ୍
ଏହି ବିଶାଳ ସୃଷ୍ଟି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ଅସାର ବୋଲି ବୁଝନ୍ତି, ଯେପରି ମାଟିରେ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ ହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ସେହି ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ନୁହେଁ, ମାଟିରେ ଅଛି। ଏହିକାରଣରୁ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ମନ, କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତୁମେ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ଦେଇଥିବା ପଦଚିହ୍ନ କିପରି ସତ୍ୟ ହୋଇପାରିବ?
ଇତି ତଵ ସୂରଯସ୍ତ୍ର୍ଯଧିପତେଽଖିଲଲୋକମଲ କ୍ଷପଣକଥାମୃତାବ୍ଧିମଵଗାହ୍ଯ ତପାଂସି ଜହୁଃ । କିମୁତ ପୁନଃ ସ୍ଵଧାମଵିଧୁତାଶଯକାଲଗୁଣାଃ ପରମ ଭଜନ୍ତି ଯେ ପଦମଜସ୍ରସୁଖାନୁଭଵମ୍
ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ତୁମର କଥା ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଦୂର କରିଦିଏ, ସେହି ଅମୃତ ସମୁଦ୍ରରେ ପଣିଆଁ ହୋଇ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାକୁ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି। ତେବେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ଓ କାଳର ପ୍ରଭାବରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ତୁମ ନିଜ ଧାମରେ ବସିଥିବା ଏବଂ ତୁମର ପରମ ପଦକୁ ଭଜନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏହା କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ନୁହେଁ।
ଦୃତଯ ଇଵ ଶ୍ଵସନ୍ତ୍ଯସୁଭୃତୋ ଯଦି ତେଽନୁଵିଧା ମହଦହମାଦଯୋଽଣ୍ଡମସୃଜନ୍ ଯଦନୁଗ୍ରହତଃ ପୁରୁଷଵିଧୋଽନ୍ଵଯୋଽତ୍ର ଚରମୋଽନ୍ନମଯାଦିଷୁ ଯଃ ସଦସତଃ ପରଂ ତ୍ଵମଥ ଯଦେଷ୍ଵଵଶେଷମୃତମ୍
ଉଦରମୁପାସତେ ଯ ଋଷିଵର୍ତ୍ମସୁ କୂର୍ପଦୃଶଃ ପରିସରପଦ୍ଧତିଂ ହୃଦଯମାରୁଣଯୋ ଦହରମ୍ । ତତ ଉଦଗାଦନନ୍ତ ତଵ ଧାମ ଶିରଃ ପରମଂ ପୁନରିହ ଯତ୍ସମେତ୍ଯ ନ ପତନ୍ତି କୃତାନ୍ତମୁଖେ
ଯେଉଁମାନେ ସୀମିତ ଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିମ୍ନ ପଥକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ହୃଦୟକୁ ମାନେ ପଥ ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆକାଶକୁ ଦେଖନ୍ତି। ସେଠାରୁ, ହେ ଅନନ୍ତ, ତୁମର ପରମ ଧାମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଉଦିତ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି ମୃତ୍ୟୁର ମୁହଁକୁ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ୍ଵକୃତଵିଚିତ୍ରଯୋନିଷୁ ଵିଶନ୍ନିଵ ହେତୁତଯା ତରତମତଶ୍ଚକାସ୍ସ୍ଯନଲଵତ୍ ସ୍ଵକୃତାନୁକୃତିଃ । ଅଥ ଵିତଥାସ୍ଵମୂଷ୍ଵଵିତଥାଂ ତଵ ଧାମ ସମଂ ଵିରଜଧିଯୋଽନୁଯନ୍ତ୍ଯଭିଵିପଣ୍ଯଵ ଏକରସମ୍
ତୁମେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି, ଅଗ୍ନି ପରି ନିଜ ଆକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଅ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ମିଥ୍ୟା ଅଭିମାନରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମର ପରମ ଧାମ ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ; ସେଇ ନିର୍ମଳ ମନ୍ତି ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନତାକୁ ଛାଡ଼ି, ଏକ ରସ ଭାବେ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଯେପରିକି ପ୍ରାଣବାୟୁ ଦେହକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେହିପରି ମହାଭୂତମାନେ, ଅଗ୍ନି ଆଦି ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତୁମ କୃପାରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଅନ୍ନ ଆଦି ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମର ଅଂଶ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସତ ଓ ଅସତ ଉଭୟରୁ ଉପରେ ଅଛ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେହି ଅମରତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ତୁମର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ।