ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଅର୍ଵାକ୍ ପଂଚାହତୋ ଯତ୍ନାତ୍ ଆସ୍ତୀର୍ଣାନି ପ୍ରମେଲଯେତ୍ । କର୍ତଵ୍ଯୋ ମଣ୍ଡପଃ ପ୍ରୋଚ୍ଚୈଃ କଦଲୀଖଣ୍ଡମଣ୍ଡିତଃ

ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପରେ, ପୂର୍ବରୁ ପିଛାଇ ରଖାଯାଇଥିବା ଚଉକି ବା ଛାଦରକୁ ଭଲଭାବେ ସଫା କରିବା ଦରକାର; ଉଚ୍ଚ ଏବଂ କଦଳୀ ଗଛର ତଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ ।

ଫଲପୁଷ୍ପଦଲୈର୍ଵିଷ୍ଵକ୍ ଵିତାନେନ ଵିରାଜିତଃ । ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ଧ୍ଵଜାରୋପୋ ବହୁସମ୍ପଦ୍ଵିରାଜିତଃ

ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ମଣ୍ଡପକୁ ଶୋଭାୟମାନ କରିବା ଦରକାର; ଚାରିଦିଗରେ ପତାକା ଉଠାଇବା ଓ ବହୁ ସମ୍ପଦ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା ଉଚିତ ।

ଊର୍ଧ୍ଵଂ ସପ୍ତୈଵ ଲୋକାଶ୍ଚ କଲ୍ପନୀଯାଃ ସଵିସ୍ତରମ୍ । ତେଷୁ ଵିପ୍ରା ଵିରକ୍ତାଶ୍ଚ ସ୍ଥାପନୀଯାଃ ପ୍ରବୋଧ୍ଯ ଚ

ଉପରେ ସପ୍ତ ଲୋକକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରିବା ଦରକାର; ସେଠି ନିରାସକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିବେ ଓ ସଚେତନ କରାଯିବେ ।

ପୂର୍ଵଂ ତେଷାଂ ଆସନାନି କର୍ତଵ୍ଯାନି ଯଥୋତ୍ତରମ୍ । ଵକ୍ତୁଶ୍ଚାପି ତଦା ଦିଵ୍ଯଂ ଆସନଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କର ଆସନ ଅନୁକ୍ରମରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ; କଥାକାର ପାଇଁ ବିଶେଷ ଦିବ୍ୟ ଆସନ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର ।

ଉଦଙ୍‌ମୁଖୋ ଭଵେଦ୍‌ଵକ୍ତା ଶ୍ରୋତା ଵୈ ପ୍ରାଙ୍‌ମୁଖସ୍ତଦା । ପ୍ରାଙ୍‌ମୁଖଶ୍ଚେତ୍ ଭଵେଦ୍‌ଵକ୍ତା ଶ୍ରୋତା ଚ ଉଦଙ୍‌ମୁଖସ୍ତଦା

କଥାକାର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିବେ, ଶ୍ରୋତା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିବେ; ଯଦି କଥାକାର ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବସନ୍ତି, ତେବେ ଶ୍ରୋତା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବସିବେ ।

ଅଥଵା ପୂର୍ଵଦିଗ୍ଜ୍ଞେଯା ପୂଜ୍ଯପୂଜକମଧ୍ଯତଃ । ଶ୍ରୋତୄଣାଂ ଆଗମେ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଶକାଲାଦିକୋଵିଦୈଃ

ଅଥବା, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପୂଜ୍ୟ ଓ ପୂଜକଙ୍କ ମଧ୍ୟସ୍ଥଳ ବୋଲି ଜଣାଯିବ; ଶ୍ରୋତାମାନେ ଯେଉଁଠି ଆସିବେ, ସେଠି ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ ଜଣା ଲୋକମାନେ ଏହି ପ୍ରକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥାନ୍ତି ।

ଵିରକ୍ତୋ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵିପ୍ରୋ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିଶୁଦ୍ଧିକୃତ୍ । ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତକୁଶଲୋ ଧୀରୋ ଵକ୍ତା କାର୍ଯୋଽତି ନିଃସ୍ପୃହ

କଥାକାର ନିରାସକ୍ତ, ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ଉଦାହରଣ ଦେବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସକ୍ତିହୀନ ହେବା ଉଚିତ ।

ଅନେକଧର୍ମନିଭ୍ରାନ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରୈଣାଃ ପାଖଣ୍ଡଵାଦିନଃ । ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରକଥୋଚ୍ଚାରେ ତ୍ଯାଜ୍ଯାସ୍ତେ ଯଦି ପଣ୍ଡିତାଃ

ଯେଉଁମାନେ ଅନେକ ଧର୍ମରେ ଭ୍ରମିତ, ନାରୀ ଆସକ୍ତ, କିମ୍ବା ଅପସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମତର ପ୍ରଚାରକ — ସେମାନେ ଯଦି ଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ଵକ୍ତୁଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସହାଯାର୍ଥଂ ଅନ୍ଯଃ ସ୍ଥାପ୍ଯସ୍ତଥାଵିଧଃ । ପଣ୍ଡିତଃ ସଂଶଯଚ୍ଛେତ୍ତା ଲୋକବୋଧନତତ୍ପରଃ

କଥାକାରଙ୍କ ପାଖରେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏମିତି ଜ୍ଞାନୀକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ; ଯିଏ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିପାରେ ଓ ଲୋକମାନେ ଉପକୃତ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ।

ଵକ୍ତ୍ରା କ୍ଷୌରଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ଦିନାଦ୍ ଅର୍ଵାକ୍ ଵ୍ରତାପ୍ତଯେ । ଅରୁଣୋଦଯେଽସୌ ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ଶୌଚଂ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍

କଥାକାର ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଦିନ ଉଦୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଣ୍ଡ କଟାଇବା ଉଚିତ; ଆରୁଣ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ଶୁଧ୍ଧି ଓ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର ।

ନିତ୍ଯଂ ସଂକ୍ଷେପତଃ କୃତ୍ଵା ସଂଧ୍ଯାଦ୍ଯଂ ସ୍ଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । କଥାଵିଘ୍ନଵିଘାତାଯ ଗଣନାଥଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ନିତ୍ୟ ନିଜ ସଂଧ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରି, କଥାର ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ବିଘ୍ନନାଶକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

ପିତୄନ୍ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍ । ମଣ୍ଡଲଂ ଚ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ର ସ୍ଥାପ୍ଯୋ ହରିସ୍ତଥା

ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି ଦେଇ ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର; ଏକ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ସେଠି ହରିଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ ।

କୃଷ୍ଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମଂତ୍ରେଣ ଚରେତ୍ ପୂଜାଵିଧିଂ କ୍ରମାତ୍ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ନମସ୍କାରାନ୍ ପୂଜାନ୍ତେ ସ୍ତୁତିମାଚରେତ୍

କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୂଜା ବିଧିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କରିବା ଦରକାର; ପୂଜା ସମାପ୍ତିରେ ପରିକ୍ରମା ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ ।

ସଂସାରସାଗରେ ମଗ୍ନଂ ଦୀନଂ ମାଂ କରୁଣାନିଧେ । କର୍ମମୋହଗୃହୀତାଙ୍‌ଗଂ ମାମୁଦ୍ଧର ଭଵାର୍ଣଵାତ୍

ହେ କରୁଣାସାଗର, ମୁଁ ଯିଏ ସଂସାର ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ଦୁଃଖିତ ଓ କର୍ମମୋହରେ ବନ୍ଧା, ମୋତେ ଏହି ଭବସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର ।

ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତସ୍ଯାପି ତତଃ ପୂଜା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । କର୍ତଵ୍ଯା ଵିଧିନା ପ୍ରୀତ୍ଯା ଧୂପଦୀପସମନ୍ଵିତା

ତାପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ପୂଜା ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଭଲଭାବେ, ସ୍ନେହରେ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ ।

ତତସ୍ତୁ ଶ୍ରୀଫଲଂ ଧୃତ୍ଵା ନମସ୍କାରଂ ସମାଚରେତ୍ । ସ୍ତୁତିଃ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତେନ କର୍ତଵ୍ଯା କେଵଲଂ ତଦା

ତାପରେ, ଶ୍ରୀଫଳ ଧରି ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର; ସେ ସମୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ ।

ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତାଖ୍ଯୋଽଯଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଃ କୃଷ୍ଣ ଏଵ ହି । ସ୍ଵୀକୃତୋଽସି ମଯା ନାଥ ମୁକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଭଵସାଗରେ

ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥ ନିଜେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ଷ ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି । ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ, ନାଥ, ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି ।

ମନୋରଥୋ ମଦୀଯୋଽଯଂ ସଫଲଃ ସର୍ଵଥା ତ୍ଵଯା । ନିର୍ଵିଘ୍ନେନୈଵ କର୍ତଵ୍ଯ ଦାସୋଽହଂ ତଵ କେଶଵ

ମୋର ଆଶା ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି । ଏହା ଅବିଘ୍ନ ଭାବରେ କରିବା ଦରକାର; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ, ହେ କେଶବ ।

ଏଵଂ ଦୀନଵଚଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ଵକ୍ତାରଂ ଚାଥ ପୂଜଯେତ୍ । ସମ୍ଭୂଷ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରଭୂଷାଭିଃ ପୂଜାନ୍ତେ ତଂ ଚ ସଂସ୍ତଵେତ୍

ଏଭଳି ଦୟାଭାବରେ କହି, ଉପଦେଶକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କୁ ଜମା ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ପରେ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ ।

ଶୁକରୂପ ପ୍ରବୋଧଜ୍ଞ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦ । ଏତତ୍କଥାପ୍ରକାଶେନ ମଦଜ୍ଞାନଂ ଵିନାଶଯ

ହେ ଶୂକର ରୂପୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାତା, ଏହି କଥା ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଅଜ୍ଞାନକୁ ଦୂର କର ।

ତଦଗ୍ରେ ନିଯମଃ ପଶ୍ଚାତ୍ କର୍ତଵ୍ଯଃ ଶ୍ରେଯସେ ମୁଦା । ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଧାରଣୀଯଃ ସ ଏଵ ହି

ଏହା ପରେ, ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ନିୟମ ନିବାହ କରିବା ଉଚିତ; ସପ୍ତ ରାତି ଯଥାଶକ୍ତି ଏହି ନିୟମ ରଖିବା ଦରକାର ।

ଵରଣଂ ପଂଚଵିପ୍ରାଣାଂ କଥାଭଙ୍‌ଗନିଵୃତ୍ତଯେ । କର୍ତଵ୍ଯଂ ତୈଃ ହରେର୍ଜାପ୍ଯଂ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରଵିଦ୍ଯଯା

କଥା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ନିବାରଣ ପାଇଁ ପଞ୍ଚ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଜପ କରିବେ ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍ ଚାନ୍ଯାନ୍ ତଥା କୀର୍ତନକାରିଣଃ । ନତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ ଦତ୍ତାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵଯଂ ଆସନମାଵିଶେତ୍

ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଅନ୍ୟ କୀର୍ତନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ଆସନରେ ବସିବା ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ।

ଲୋକଵିତ୍ତଧନାଗାର ପୁତ୍ରଚିନ୍ତାଂ ଵ୍ଯୁଦସ୍ଯ ଚ । କଥାଚିତ୍ତଃ ଶୁଦ୍ଧମତିଃ ସ ଲଭେତ୍ଫଲମୁତ୍ତମମ୍

ଧନ, ସମ୍ପତ୍ତି, ଘର, ପୁଅ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତାକୁ ଛାଡି, କଥାରେ ମନ ଲଗାଇ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ରଖିଲେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଇବେ ।

ଆସୂର୍ଯୋଦଯମାରଭ୍ଯ ସାର୍ଧତ୍ରିପ୍ରହରାନ୍ତକମ୍ । ଵାଚନୀଯା କଥା ସମ୍ଯକ୍ ଧୀରକଣ୍ଠଂ ସୁଧୀମତା

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତିନି ଓ ଅଧା ପ୍ରହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି କଥାକୁ ଶାନ୍ତ ଗଳା ଓ ବୁଦ୍ଧିମତି ଲୋକ ଭଲ ଭାବରେ ପଢିବା ଉଚିତ ।

କଥାଵିରାମଃ କର୍ତଵ୍ଯୋ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଘଟିକାଦ୍ଵଯଂ । ତତ୍କଥାମନୁ କାର୍ଯଂ ଵୈ କୀର୍ତନଂ ଵୈଷ୍ଣଵୈସ୍ତଦା

ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଦୁଇ ଘଟିକା ପାଇଁ କଥାକୁ ବିରତି ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ପରେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ କୀର୍ତନ କରିବେ ।

ମଲମୂତ୍ରଜଯାର୍ଥଂ ହି ଲଘ୍ଵାହାରଃ ସୁଖାଵହଃ । ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନେନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ହି, ଏକଵାରଂ କଥାର୍ଥିନା

ଶରୀର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ହଳକା ଓ ସୁଖଦ ଖାଦ୍ୟ ନିବାହ କରିବା ଉଚିତ; କଥା ଶୁଣିବା ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ହବିଷ ଖାଦ୍ୟ କେବଳ ଏକଥର ଖାଇବା ଦରକାର ।

ଉପୋଷ୍ଯ ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ଵୈ ଶକ୍ତିଶ୍ଚେତ୍ ଶ୍ରୁଣୁଯାତ୍ ତଦା । ଘୃତପାନଂ ପଯଃପାନଂ କୃତ୍ଵା ଵୈ ଶ୍ରୃଣୁଯାତ୍ ସୁଖମ୍

ଯଦି ଶକ୍ତି ଅଛି, ସପ୍ତ ରାତି ଉପବାସ କରି ପରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଘିଅ କିମ୍ବା ଦୁଧ ପିଇ ଶୁଣିଲେ ମଧୁର ଅନୁଭୂତି ହେବ ।

ଫଲାହାରେଣ ଵା ଭାଵ୍ଯଂ ଏକଭୁକ୍ତେନ ଵା ପୁନଃ । ସୁଖସାଧ୍ଯଂ ଭଵେଦ୍ ଯତ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରଵଣାଯ ତତ୍

ଫଳ ଖାଇ କିମ୍ବା ଏକଥର ଭୋଜନ କରି ମଧ୍ୟ ନିବାହ କରିପାରିବେ; ଯାହା ସହଜ ଭାବରେ ହେବ, ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ତାହା କରିବା ଉଚିତ ।