ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଏଵଂ ଯୋଗେଶ୍ଵରଃ କୃଷ୍ଣୋ ଭଗଵାନ୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ। ଈଯତେ ପଶୁଦୃଷ୍ଟୀନାଂ ନିର୍ଜିତୋ ଜଯତୀତି ସଃ

ଏଭଳି, ଯୋଗେଶ୍ୱର, ଭଗବାନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ କୃଷ୍ଣ, ପଶୁ ଭଳି ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଜିତା, କେବେ ବିଜୟୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧୋଦ୍ଯମଂ ରାମଃ କୁରୂଣାଂ ସହ ପାଣ୍ଡଵୈଃ। ତୀର୍ଥାଭିଷେକଵ୍ଯାଜେନ ମଧ୍ଯସ୍ଥଃ ପ୍ରଯଯୌ କିଲ

କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ବଳରାମ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ନାମରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ରହି, ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ।

ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରଭାସେ ସନ୍ତର୍ପ୍ଯ ଦେଵର୍ଷିପିତୃମାନଵାନ୍। ସରସ୍ଵତୀଂ ପ୍ରତିସ୍ରୋତଂ ଯଯୌ ବ୍ରାହ୍ମଣସଂଵୃତଃ

ପ୍ରଭାସରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମଣିଷମାନେ ଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ବିପରୀତ ଧାରାକୁ ଯାଇଲେ।

ପୃଥୂଦକଂ ବିନ୍ଦୁସରସ୍ତ୍ରିତକୂପଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍। ଵିଶାଲଂ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥଂ ଚ ଚକ୍ରଂ ପ୍ରାଚୀଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍

ସେ ପୃଥୂଦକ, ବିନ୍ଦୁସର, ତ୍ରିତକୂପ, ସୁଦର୍ଶନ, ବିଶାଳ, ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ, ଚକ୍ର ଓ ପୂର୍ବ ସରସ୍ୱତୀକୁ ଦେଖିଲେ।

ଯମୁନାମନୁ ଯାନ୍ଯେଵ ଗଙ୍ଗାମନୁ ଚ ଭାରତ। ଜଗାମ ନୈମିଷଂ ଯତ୍ର ଋଷଯଃ ସତ୍ରମାସତେ

ଯମୁନା ଓ ତାପରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଅନୁସରି, ହେ ଭାରତ, ସେ ନୈମିଷକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନେ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ।

ତମାଗତମଭିପ୍ରେତ୍ଯ ମୁନଯୋ ଦୀର୍ଘସତ୍ରିଣଃ। ଅଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପ୍ରଣମ୍ଯୋତ୍ଥାଯ ଚାର୍ଚଯନ୍

ସେ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ଦୀର୍ଘ ସତ୍ରରେ ନିମଗ୍ନ ମୁନିମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କଲେ, ଉଠି ନମସ୍କାର କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।

ସୋଽର୍ଚିତଃ ସପରୀଵାରଃ କୃତାସନପରିଗ୍ରହଃ। ରୋମହର୍ଷଣମାସୀନଂ ମହର୍ଷେଃ ଶିଷ୍ଯମୈକ୍ଷତ

ଏପରି ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ଉପବେଶ କରାଯିବା ପରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ରୋମହର୍ଷଣ ଏଠାରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଅପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯିନଂ ସୂତମକୃତପ୍ରହ୍ଵଣାଞ୍ଜଲିମ୍। ଅଧ୍ଯାସୀନଂ ଚ ତାନ୍ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚୁକୋପୋଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମାଧଵଃ

ସେ ସୂତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଉଠିଲେ ନାହିଁ, ହାତ ଯୋଡି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ମାଧବଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଯସ୍ମାଦସାଵିମାନ୍ଵିପ୍ରାନଧ୍ଯାସ୍ତେ ପ୍ରତିଲୋମଜଃ। ଧର୍ମପାଲାଂସ୍ତଥୈଵାସ୍ମାନ୍ଵଧମର୍ହତି ଦୁର୍ମତିଃ

ଏହି ନିମ୍ନଜାତି ଲୋକଟିଏ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଆମ ପ୍ରତି ଉପରେ ବସିଛି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ।

ଋଷେର୍ଭଗଵତୋ ଭୂତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯୋଽଧୀତ୍ଯ ବହୂନି ଚ। ସେତିହାସପୁରାଣାନି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵଶଃ

ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ, ବହୁ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖିଛି ମଧ୍ୟ—

ଅଦାନ୍ତସ୍ଯାଵିନୀତସ୍ଯ ଵୃଥା ପଣ୍ଡିତମାନିନଃ। ନ ଗୁଣାଯ ଭଵନ୍ତି ସ୍ମ ନଟସ୍ଯେଵାଜିତାତ୍ମନଃ

ଯଦି କେହି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଓ ଅନୁଶାସନହୀନ, ନିର୍ଥକ ଆତ୍ମମାନ କରେ ଯେ ସେ ପଣ୍ଡିତ, ତେବେ ଏହି ଜ୍ଞାନ କୌଣସି ଉପକାରକ ନୁହେଁ, ଯେପରି ନଟ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେନି।

ଏତଦର୍ଥୋ ହି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ନଵତାରୋ ମଯା କୃତଃ। ଵଧ୍ଯା ମେ ଧର୍ମଧ୍ଵଜିନସ୍ତେ ହି ପାତକିନୋଽଧିକାଃ

ଏହି ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ଅବତାର ନେଇଛି; ଯେମାନେ ଧର୍ମର ଛଳନା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ, ସେମାନେ ମୋର ହସ୍ତରେ ବଧ ହେବା ଉଚିତ।

ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ନିଵୃତ୍ତୋଽସଦ୍ଵଧାଦପି। ଭାଵିତ୍ଵାତ୍ତଂ କୁଶାଗ୍ରେଣ କରସ୍ଥେନାହନତ୍ପ୍ରଭୁଃ

ଏପରି କହି, ଭଗବାନ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ବଧରୁ ବିରତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତା କରି, ହାତରେ ଧରିଥିବା କୁଶ ଶଳକରେ ତାକୁ ଆଘାତ କଲେ।

ହାହେତିଵାଦିନଃ ସର୍ଵେ ମୁନଯଃ ଖିନ୍ନମାନସାଃ। ଊଚୁଃ ସଙ୍କର୍ଷଣଂ ଦେଵମଧର୍ମସ୍ତେ କୃତଃ ପ୍ରଭୋ

ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ 'ହା' ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରି କହିଲେ, 'ହେ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ଆପଣ ଅଧର୍ମ କରିଛନ୍ତି!'

ଅସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାସନଂ ଦତ୍ତମସ୍ମାଭିର୍ଯଦୁନନ୍ଦନ। ଆଯୁଶ୍ଚାତ୍ମାକ୍ଲମଂ ତାଵଦ୍ଯାଵତ୍ସତ୍ରଂ ସମାପ୍ଯତେ

'ହେ ଯଦୁବଂଶୀ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାସନ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ଶରୀର ଶ୍ରମ ନ ହେବା ଦାନ କରିଥିଲୁ।'

ଅଜାନତୈଵାଚରିତସ୍ତ୍ଵଯା ବ୍ରହ୍ମଵଧୋ ଯଥା। ଯୋଗେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଭଵତୋ ନାମ୍ନାଯୋଽପି ନିଯାମକଃ

'ଆପଣ ଅଜାଣି ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ଯୋଗେଶ୍ୱର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିୟମରୁ ଆପଣଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଅପବାଦ ନୁହେଁ।'

ଯଦ୍ଯେତଦ୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଯାଃ ପାଵନଂ ଲୋକପାଵନ। ଚରିଷ୍ଯତି ଭଵାଂଲ୍ଲୋକ ସଙ୍ଗ୍ରହୋଽନନ୍ଯଚୋଦିତଃ

'ଯଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ପବିତ୍ର କରିପାରିବ, ହେ ଲୋକପବିତ୍ରକ, ତେବେ ଆପଣ ନିଜେ ଯେଉଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଉଚିତ, ନିଜେ ନିଜେ କରନ୍ତୁ।'

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଚରିଷ୍ଯେ ଵଧନିର୍ଵେଶଂ ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାମ୍ଯଯା। ନିଯମଃ ପ୍ରଥମେ କଲ୍ପେ ଯାଵାନ୍ସ ତୁ ଵିଧୀଯତାମ୍

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବଧ ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି; ପ୍ରଥମ କଳ୍ପରେ ଯେପରି ନିୟମ ଥିଲା, ସେହିପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ହେଉ।'

ଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ବତୈତସ୍ଯ ସତ୍ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରି ଯମେଵ ଚ। ଆଶାସିତଂ ଯତ୍ତଦ୍ବ୍ରୂତେ ସାଧଯେ ଯୋଗମାଯଯା

'ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦାନ କରାଯାଇଥିଲା; ଆପଣମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ମୋର ଯୋଗମାୟାରେ ସେହି କଥା ପୂରଣ କରିବି।'

ଋଷଯ ଊଚୁଃ। ଅସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ଵୀର୍ଯସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୋରସ୍ମାକମେଵ ଚ। ଯଥା ଭଵେଦ୍ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ତଥା ରାମ ଵିଧୀଯତାମ୍

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ରାମ, ଆପଣଙ୍କ କଥା, ଆପଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଓ ଆମର ମୃତ୍ୟୁ—ସମସ୍ତ କଥା ଯେପରି ସତ୍ୟ ହେଉ, ସେହିପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।'

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଆତ୍ମା ଵୈ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ଇତି ଵେଦାନୁଶାସନମ୍। ତସ୍ମାଦସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଵକ୍ତା ଆଯୁରିନ୍ଦ୍ରି ଯସତ୍ତ୍ଵଵାନ୍

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ବେଦ କହେ ଯେ, ଆତ୍ମା ସନ୍ତାନ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜୀବନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ବକ୍ତା ହେଉ।'

କିଂ ଵଃ କାମୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ବ୍ରୂତାହଂ କରଵାଣ୍ଯଥ। ଅଜାନତସ୍ତ୍ଵପଇ!ତିଂ ଯଥା ମେ ଚିନ୍ତ୍ଯତାଂ ବୁଧାଃ

'ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆପଣମାନେ କଣ ଚାହାନ୍ତି? କହନ୍ତୁ, ମୁଁ କରିଦେବି। ମୋର ଅଜାଣି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କେମିତି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବ, ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ।'

ଋଷଯ ଊଚୁଃ। ଇଲ୍ଵଲସ୍ଯ ସୁତୋ ଘୋରୋ ବଲ୍ଵଲୋ ନାମ ଦାନଵଃ। ସ ଦୂଷଯତି ନଃ ସତ୍ରମେତ୍ଯ ପର୍ଵଣି ପର୍ଵଣି

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: 'ଇଲ୍ବଳଙ୍କ ପୁଅ ବଳବଳ ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଅଛି; ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବଦିନରେ ଆସି ଆମର ଯଜ୍ଞକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ।'

ତଂ ପାପଂ ଜହି ଦାଶାର୍ହ ତନ୍ନଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ପରମ୍। ପୂଯଶୋଣିତଵିନ୍ମୂତ୍ର ସୁରାମାଂସାଭିଵର୍ଷିଣମ୍

'ହେ ଦାଶାର୍ହ, ସେହି ପାପୀକୁ ଆମ ପାଇଁ ବଧ କରନ୍ତୁ—ଏହା ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଇଚ୍ଛା। ସେ ପୁସ୍, ରକ୍ତ, ପ୍ରସ୍ରାବ, ମଳ, ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ଆମ ଉପରେ ଝରାଏ।'

ତତଶ୍ଚ ଭାରତଂ ଵର୍ଷଂ ପରୀତ୍ଯ ସୁସମାହିତଃ। ଚରିତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶମାସାଂସ୍ତୀର୍ଥସ୍ନାଯୀ ଵିଶୁଧ୍ଯସି

ଏହାପରେ, ଭାରତ ଦେଶକୁ ଛାଡି ଶାନ୍ତ ମନରେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି ଘୁଞ୍ଚିବା ପରେ, ତୁମେ ସଫା ହେବା।

ସୁଦାମୋପାଖ୍ଯାନମ୍ – ପତ୍ନୀପ୍ରେରଣଯା ସୁଦାମ୍ନୋ ଭଗଵତ୍ ସମୀପେ ଗମନଂ; ଭଗଵତା ତସ୍ଯ ସତ୍କାରଶ୍ଚ - ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଭଗଵନ୍ ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି ମୁକୁନ୍ଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଵୀର୍ଯାଣ୍ଯନନ୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ହେ ପ୍ରଭୋ

ରାଜା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: ମହାପ୍ରଭୁ, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୂର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ, ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅସୀମ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମହାଶୟ।

କୋ ନୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵାସକୃଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଉତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକସତ୍କଥାଃ । ଵିରମେତ ଵିଶେଷଜ୍ଞୋ ଵିଷଣ୍ଣଃ କାମମାର୍ଗଣୈଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିଏ ଏହି ପ୍ରଶଂସିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥାଗୁଡିକ ଏକଥର ଶୁଣି ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛାର ତୀରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ତାହାର ମୂଲ୍ୟକୁ ନ ଜାଣି, ଶୁଣିବା ଛାଡିପାରିବ?

( ମିଶ୍ର ) ସା ଵାଗ୍ ଯଯା ତସ୍ଯ ଗୁଣାନ୍ ଗୃଣୀତେ କରୌ ଚ ତତ୍କର୍ମକରୌ ମନଶ୍ଚ । ସ୍ମରେଦ୍‌ ଵସନ୍ତଂ ସ୍ଥିରଜଙ୍‌ଗମେଷୁ ଶ୍ରୃଣୋତି ତତ୍ପୁଣ୍ଯକଥାଃ ସ କର୍ଣଃ

ଯେଉଁ ଭାଷାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଗୁଣଗୁଡିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ଯେଉଁ ହାତରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ଯେଉଁ ମନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ସ୍ମରଣ କରେ, ଏବଂ ଯେଉଁ କାନ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିଥାଏ—ସେଗୁଡିଏ ଏକାଉଁ ଭାଷା, ହାତ, ମନ ଏବଂ କାନ।

ଶିରସ୍ତୁ ତସ୍ଯୋଭଯଲିଙ୍‌ଗମାନଂ ଏତ୍ତଦେଵ ଯତ୍ପଶ୍ଯତି ତଦ୍ଧି ଚକ୍ଷୁଃ । ଅଙ୍‌ଗାନି ଵିଷ୍ଣୋରଥ ତଜ୍ଜନାନାଂ ପାଦୋଦକଂ ଯାନି ଭଜନ୍ତି ନିତ୍ଯମ୍

ଯେଉଁ ମୁଣ୍ଡ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦୁଇ ରୂପକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେଉଁ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଥାଏ, ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ସର୍ବଦା ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଭକ୍ତଙ୍କର ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳକୁ ସେବନ କରେ—ସେଗୁଡିଏ ଏକାଉଁ ମୁଣ୍ଡ, ଆଖି ଏବଂ ଅଙ୍ଗ।