ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ମାସାନାଂ ଵିପ୍ର ହେଯାନି ତାନି ତ୍ଯାଜ୍ଯାନି ସର୍ଵଥା । ସହାଯାଶ୍ଚେତରେ ତତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯାଃ ସୋଦ୍ଯମାଶ୍ଚ ଯେ

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଦେବା ଦରକାର। ଅନ୍ୟ ସାଥୀମାନେ ଏଠାରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ଚାହିଁଦିଏ, ଯେମାନେ ଉତ୍ସାହୀ।

ଦେଶେ ଦେଶେ ତଥା ସେଯଂ ଵାର୍ତା ପ୍ରେଷ୍ଯା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି କଥା ଚାତ୍ର ଆଗନ୍ତଵ୍ଯଂ କୁଟୁମ୍ବିଭିଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ସୂଚନା ଉତ୍ସାହରେ ପଠାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ କଥା ହେବ, ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଆସିବା ଦରକାର।

ଦୂରେ ହରିକଥାଃ କେଚିତ୍ ଦୂରେ ଚାଚ୍ଯୁତକୀର୍ତନାଃ । ସ୍ତ୍ରିଯଃ ଶୂଦ୍ରାଦଯୋ ଯେ ଚ ତେଷାଂ ବୋଧୋ ଯତୋ ଭଵେତ୍

କିଛି ହରିକଥା ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ଦୂରେ ଅଛି। ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ — ସେମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଇବା ଦରକାର।

ଦେଶେ ଦେଶେ ଵିରକ୍ତା ଯେ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ କୀର୍ତନୋତ୍ସୁକାଃ । ତେଷ୍ଵେଵ ପତ୍ରଂ ପ୍ରେଷ୍ଯଂ ଚ ତଲ୍ଲେଖନଂ ଇତୀରିତମ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁ ବିରକ୍ତ ବୈଷ୍ଣବମାନେ କୀର୍ତ୍ତନରେ ଉତ୍ସୁକ, ସେମାନଙ୍କୁ ଚିଠି ପଠାଯିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଲେଖା ଏଭଳି ନିୟମିତ।

ସତାଂ ସମାଜୋ ଭଵିତା ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ସୁଦୁର୍ଲଭଃ । ଅପୂର୍ଵରସରୂପୈଵ କଥା ଚାତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି

ସତ୍‌ଜନଙ୍କ ଏକତ୍ରିକରଣ ସପ୍ତ ରାତି ପାଇଁ ହେବ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏଠାରେ କଥା ଅପୂର୍ବ ରସର ହେବ।

ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତ ପୀଯୁଷ ପାନାଯ ରସଲମ୍ପଟାଃ । ଭଵନ୍ତଶ୍ଚ ତଥା ଶୀଘ୍ରଂ ଆଯାତ ପ୍ରେମତତ୍ପରାଃ

ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗବତର ଅମୃତ ପିବିବାକୁ ଯେଉଁମାନେ ଆଗ୍ରହୀ, ସେମାନେ ସ୍ନେହରେ ଏଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତୁ।

ନାଵକାଶଃ କଦାଚିତ୍ ଚେତ୍ ଦିନମାତ୍ରଂ ତଥାପି ତୁ । ସର୍ଵଥାଽଽଗମନଂ କାର୍ଯଂ କ୍ଷଣୋଽତ୍ରୈଵ ସୁଦୁର୍ଲଭଃ

କେବେ ଯଦି ଥାଏନାହିଁ ଅବସର, ଏକ ଦିନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ତଥାପି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ଆସିବା ଦରକାର; ଏଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ଏଵମାକାରଣଂ ତେଷାଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଵିନଯେନ ଚ । ଆଗନ୍ତୁକାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵାସସ୍ଥାନାନି କଲ୍ପଯେତ୍

ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବିନୟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍। ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ରହିବା ସ୍ଥାନ ଦେବା ଦରକାର।

ତୀର୍ଥେ ଵାପି ଵନେ ଵାପି ଗୃହେ ଵା ଶ୍ରଵଣଂ ମତମ୍ । ଵିଶାଲା ଵସୁଧା ଯତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍କଥାସ୍ଥଲମ୍

ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ, କିମ୍ବା ଘରେ — ଯେଉଁଠି ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ସେଠି ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ସର୍ବଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏହି ବିଶାଳ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ମିଳେ, ସେଠି ଏହି କଥାମୃତ ଶୁଣିବା ଉଚିତ ।

ଶୋଧନଂ ମାର୍ଜନଂ ଭୂମେଃ ଲେପନଂ ଧାତୁମଣ୍ଡନମ୍ । ଗୃହୋପସ୍କରମୁଦ୍ଧ୍ରୁତ୍ଯ ଗୃହକୋଣେ ନିଵେଶଯେତ୍

ଭୂମିକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା, ସଫା କରିବା, ଲେପନ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥରେ ସଜାଇବା ଦରକାର; ଘରର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଉଠାଇ ଘରର କୌଣାରେ ରଖିଦେବା ଉଚିତ ।

ଅର୍ଵାକ୍ ପଂଚାହତୋ ଯତ୍ନାତ୍ ଆସ୍ତୀର୍ଣାନି ପ୍ରମେଲଯେତ୍ । କର୍ତଵ୍ଯୋ ମଣ୍ଡପଃ ପ୍ରୋଚ୍ଚୈଃ କଦଲୀଖଣ୍ଡମଣ୍ଡିତଃ

ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପରେ, ପୂର୍ବରୁ ପିଛାଇ ରଖାଯାଇଥିବା ଚଉକି ବା ଛାଦରକୁ ଭଲଭାବେ ସଫା କରିବା ଦରକାର; ଉଚ୍ଚ ଏବଂ କଦଳୀ ଗଛର ତଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ ।

ଫଲପୁଷ୍ପଦଲୈର୍ଵିଷ୍ଵକ୍ ଵିତାନେନ ଵିରାଜିତଃ । ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ଧ୍ଵଜାରୋପୋ ବହୁସମ୍ପଦ୍ଵିରାଜିତଃ

ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ମଣ୍ଡପକୁ ଶୋଭାୟମାନ କରିବା ଦରକାର; ଚାରିଦିଗରେ ପତାକା ଉଠାଇବା ଓ ବହୁ ସମ୍ପଦ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା ଉଚିତ ।

ଊର୍ଧ୍ଵଂ ସପ୍ତୈଵ ଲୋକାଶ୍ଚ କଲ୍ପନୀଯାଃ ସଵିସ୍ତରମ୍ । ତେଷୁ ଵିପ୍ରା ଵିରକ୍ତାଶ୍ଚ ସ୍ଥାପନୀଯାଃ ପ୍ରବୋଧ୍ଯ ଚ

ଉପରେ ସପ୍ତ ଲୋକକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରିବା ଦରକାର; ସେଠି ନିରାସକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିବେ ଓ ସଚେତନ କରାଯିବେ ।

ପୂର୍ଵଂ ତେଷାଂ ଆସନାନି କର୍ତଵ୍ଯାନି ଯଥୋତ୍ତରମ୍ । ଵକ୍ତୁଶ୍ଚାପି ତଦା ଦିଵ୍ଯଂ ଆସନଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କର ଆସନ ଅନୁକ୍ରମରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ; କଥାକାର ପାଇଁ ବିଶେଷ ଦିବ୍ୟ ଆସନ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର ।

ଉଦଙ୍‌ମୁଖୋ ଭଵେଦ୍‌ଵକ୍ତା ଶ୍ରୋତା ଵୈ ପ୍ରାଙ୍‌ମୁଖସ୍ତଦା । ପ୍ରାଙ୍‌ମୁଖଶ୍ଚେତ୍ ଭଵେଦ୍‌ଵକ୍ତା ଶ୍ରୋତା ଚ ଉଦଙ୍‌ମୁଖସ୍ତଦା

କଥାକାର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିବେ, ଶ୍ରୋତା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିବେ; ଯଦି କଥାକାର ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବସନ୍ତି, ତେବେ ଶ୍ରୋତା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବସିବେ ।

ଅଥଵା ପୂର୍ଵଦିଗ୍ଜ୍ଞେଯା ପୂଜ୍ଯପୂଜକମଧ୍ଯତଃ । ଶ୍ରୋତୄଣାଂ ଆଗମେ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଶକାଲାଦିକୋଵିଦୈଃ

ଅଥବା, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପୂଜ୍ୟ ଓ ପୂଜକଙ୍କ ମଧ୍ୟସ୍ଥଳ ବୋଲି ଜଣାଯିବ; ଶ୍ରୋତାମାନେ ଯେଉଁଠି ଆସିବେ, ସେଠି ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ ଜଣା ଲୋକମାନେ ଏହି ପ୍ରକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥାନ୍ତି ।

ଵିରକ୍ତୋ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵିପ୍ରୋ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିଶୁଦ୍ଧିକୃତ୍ । ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତକୁଶଲୋ ଧୀରୋ ଵକ୍ତା କାର୍ଯୋଽତି ନିଃସ୍ପୃହ

କଥାକାର ନିରାସକ୍ତ, ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ଉଦାହରଣ ଦେବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସକ୍ତିହୀନ ହେବା ଉଚିତ ।

ଅନେକଧର୍ମନିଭ୍ରାନ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରୈଣାଃ ପାଖଣ୍ଡଵାଦିନଃ । ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରକଥୋଚ୍ଚାରେ ତ୍ଯାଜ୍ଯାସ୍ତେ ଯଦି ପଣ୍ଡିତାଃ

ଯେଉଁମାନେ ଅନେକ ଧର୍ମରେ ଭ୍ରମିତ, ନାରୀ ଆସକ୍ତ, କିମ୍ବା ଅପସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମତର ପ୍ରଚାରକ — ସେମାନେ ଯଦି ଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ଵକ୍ତୁଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସହାଯାର୍ଥଂ ଅନ୍ଯଃ ସ୍ଥାପ୍ଯସ୍ତଥାଵିଧଃ । ପଣ୍ଡିତଃ ସଂଶଯଚ୍ଛେତ୍ତା ଲୋକବୋଧନତତ୍ପରଃ

କଥାକାରଙ୍କ ପାଖରେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏମିତି ଜ୍ଞାନୀକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ; ଯିଏ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିପାରେ ଓ ଲୋକମାନେ ଉପକୃତ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ।

ଵକ୍ତ୍ରା କ୍ଷୌରଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ଦିନାଦ୍ ଅର୍ଵାକ୍ ଵ୍ରତାପ୍ତଯେ । ଅରୁଣୋଦଯେଽସୌ ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ଶୌଚଂ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍

କଥାକାର ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଦିନ ଉଦୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଣ୍ଡ କଟାଇବା ଉଚିତ; ଆରୁଣ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ଶୁଧ୍ଧି ଓ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର ।

ନିତ୍ଯଂ ସଂକ୍ଷେପତଃ କୃତ୍ଵା ସଂଧ୍ଯାଦ୍ଯଂ ସ୍ଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । କଥାଵିଘ୍ନଵିଘାତାଯ ଗଣନାଥଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ନିତ୍ୟ ନିଜ ସଂଧ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରି, କଥାର ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ବିଘ୍ନନାଶକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

ପିତୄନ୍ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍ । ମଣ୍ଡଲଂ ଚ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ର ସ୍ଥାପ୍ଯୋ ହରିସ୍ତଥା

ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି ଦେଇ ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର; ଏକ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ସେଠି ହରିଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ ।

କୃଷ୍ଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମଂତ୍ରେଣ ଚରେତ୍ ପୂଜାଵିଧିଂ କ୍ରମାତ୍ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ନମସ୍କାରାନ୍ ପୂଜାନ୍ତେ ସ୍ତୁତିମାଚରେତ୍

କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୂଜା ବିଧିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କରିବା ଦରକାର; ପୂଜା ସମାପ୍ତିରେ ପରିକ୍ରମା ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ ।

ସଂସାରସାଗରେ ମଗ୍ନଂ ଦୀନଂ ମାଂ କରୁଣାନିଧେ । କର୍ମମୋହଗୃହୀତାଙ୍‌ଗଂ ମାମୁଦ୍ଧର ଭଵାର୍ଣଵାତ୍

ହେ କରୁଣାସାଗର, ମୁଁ ଯିଏ ସଂସାର ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ଦୁଃଖିତ ଓ କର୍ମମୋହରେ ବନ୍ଧା, ମୋତେ ଏହି ଭବସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର ।

ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତସ୍ଯାପି ତତଃ ପୂଜା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । କର୍ତଵ୍ଯା ଵିଧିନା ପ୍ରୀତ୍ଯା ଧୂପଦୀପସମନ୍ଵିତା

ତାପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ପୂଜା ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଭଲଭାବେ, ସ୍ନେହରେ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ ।

ତତସ୍ତୁ ଶ୍ରୀଫଲଂ ଧୃତ୍ଵା ନମସ୍କାରଂ ସମାଚରେତ୍ । ସ୍ତୁତିଃ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତେନ କର୍ତଵ୍ଯା କେଵଲଂ ତଦା

ତାପରେ, ଶ୍ରୀଫଳ ଧରି ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର; ସେ ସମୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ ।

ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତାଖ୍ଯୋଽଯଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଃ କୃଷ୍ଣ ଏଵ ହି । ସ୍ଵୀକୃତୋଽସି ମଯା ନାଥ ମୁକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଭଵସାଗରେ

ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥ ନିଜେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ଷ ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି । ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ, ନାଥ, ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି ।

ମନୋରଥୋ ମଦୀଯୋଽଯଂ ସଫଲଃ ସର୍ଵଥା ତ୍ଵଯା । ନିର୍ଵିଘ୍ନେନୈଵ କର୍ତଵ୍ଯ ଦାସୋଽହଂ ତଵ କେଶଵ

ମୋର ଆଶା ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି । ଏହା ଅବିଘ୍ନ ଭାବରେ କରିବା ଦରକାର; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ, ହେ କେଶବ ।

ଏଵଂ ଦୀନଵଚଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ଵକ୍ତାରଂ ଚାଥ ପୂଜଯେତ୍ । ସମ୍ଭୂଷ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରଭୂଷାଭିଃ ପୂଜାନ୍ତେ ତଂ ଚ ସଂସ୍ତଵେତ୍

ଏଭଳି ଦୟାଭାବରେ କହି, ଉପଦେଶକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କୁ ଜମା ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ପରେ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ ।