ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ଇତ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ନୃପାନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ଭଗଵାନ୍ ଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ । ତେଷାଂ ନ୍ଯଯୁଙ୍କ୍ତ ପୁରୁଷାନ୍ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମଜ୍ଜନକର୍ମଣି

ଶୁକଦେବ କହିଲେ— ଏପରି ଭାବରେ ରାଜାମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ଭୂମିର ନାଥ, ତାଙ୍କ ଜନାନୀମାନେ ନିମନ୍ତେ ସ୍ନାନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସେବକମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।

ସପର୍ଯାଂ କାରଯାମାସ ସହଦେଵେନ ଭାରତ । ନରଦେଵୋଚିତୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈଃ ଭୂଷଣୈଃ ସ୍ରଗ୍ଵିଲେପନୈଃ

ସହଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ଜାମା, ଗହନା, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ସମ୍ବିଧାନ କରି, ପୂଜା କରାଇଲେ।

ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଵରାନ୍ନେନ ସୁସ୍ନାତାନ୍ ସମଲଙ୍କୃତାନ୍ । ଭୋଗୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଯୁକ୍ତାନ୍ ତାଂବୂଲାଦ୍ଯୈର୍ନୃପୋଚିତୈଃ

ଭଲ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରାଇ ଓ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ସେମାନେ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଓ ତାମ୍ବୁଳ ଆଦି ରାଜାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ତେ ପୂଜିତା ମୁକୁନ୍ଦେନ ରାଜାନୋ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ । ଵିରେଜୁର୍ମୋଚିତାଃ କ୍ଲେଶାତ୍ ପ୍ରାଵୃଡନ୍ତେ ଯଥା ଗ୍ରହାଃ

ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ରାଜାମାନେ ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବର୍ଷା ଶେଷରେ ଗ୍ରହମାନେ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

ରଥାନ୍ ସଦଶ୍ଵାନ୍ ଆରୋପ୍ଯ ମଣିକାଞ୍ଚନଭୂଷିତାନ୍ । ପ୍ରୀଣଯ୍ଯ ସୁନୃତୈର୍ଵାକ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଦେଶାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯଯାପଯତ୍

ସୁନ୍ଦର ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗି ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ତିଆରି କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ମିଠା କଥା କହି ଖୁସି କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦେଶକୁ ପଠାଇଦେଲେ।

ତ ଏଵଂ ମୋଚିତାଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ କୃଷ୍ଣେନ ସୁମହାତ୍ମନା । ଯଯୁସ୍ତମେଵ ଧ୍ଯାଯନ୍ତଃ କୃତାନି ଚ ଜଗତ୍ପତେଃ

ଏଭଳି ମହାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଓ ଜଗତ୍‌ପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମନେ କରି କରି ଚାଲିଗଲେ।

ଜଗଦୁଃ ପ୍ରକୃତିଭ୍ଯସ୍ତେ ମହାପୁରୁଷଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଯଥାନ୍ଵଶାସଦ୍‌ ଭଗଵାନ୍ ତଥା ଚକ୍ରୁରତନ୍ଦ୍ରିତାଃ

ଲୋକମାନେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଭଗବାନ୍ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଲେ, ସେହିପରି ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ନିଜ କାମ କଲେ।

ଜରାସନ୍ଧଂ ଘାତଯିତ୍ଵା ଭୀମସେନେନ କେଶଵଃ । ପାର୍ଥାଭ୍ଯାଂ ସଂଯୁତଃ ପ୍ରାଯାତ୍ ସହଦେଵେନ ପୂଜିତଃ

ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜରାସନ୍ଧ ହତ ହେବା ପରେ, ସହଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପୃଥାପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।

ଗତ୍ଵା ତେ ଖାଣ୍ଡଵପ୍ରସ୍ଥଂ ଶଙ୍ଖାନ୍ ଦଧ୍ମୁର୍ଜିତାରଯଃ । ହର୍ଷଯନ୍ତଃ ସ୍ଵସୁହୃଦୋ ଦୁର୍ହୃଦାଂ ଚାସୁଖାଵହାଃ

ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥକୁ ପହଁଚି, ଜିତାଶତ୍ରୁମାନେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ, ଏହାରେ ସ୍ନେହିତମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୀତମନସ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥନିଵାସିନଃ । ମେନିରେ ମାଗଧଂ ଶାନ୍ତଂ ରାଜା ଚାପ୍ତମନୋରଥଃ

ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ନିବାସୀମାନେ ମନରେ ଖୁସି ହେଲେ, ମାଗଧ ରାଜା ଶାନ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ।

ଅଭିଵନ୍ଦ୍ଯାଥ ରାଜାନଂ ଭୀମାର୍ଜୁନଜନାର୍ଦନାଃ । ସର୍ଵମାଶ୍ରାଵଯାଂ ଚକ୍ରୁଃ ଆତ୍ମନା ଯଦନୁଷ୍ଠିତମ୍

ତାପରେ ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ରାଜାଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର କରି, ନିଜେମାନେ କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବରଣୀ ଦେଲେ।

ନିଶମ୍ଯ ଧର୍ମରାଜସ୍ତତ୍ କେଶଵେନାନୁକମ୍ପିତମ୍ । ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁକଲାଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ ପ୍ରେମ୍ଣା ନୋଵାଚ କିଞ୍ଚନ

ଏହା ଶୁଣି ଧର୍ମରାଜ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟା ବୁଝି, ଆନନ୍ଦ ଲୁହ ଝରାଇଲେ ଓ ପ୍ରେମରେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ଉତ୍ତରାର୍ଧେ କୃଷ୍ଣାଦ୍ଯାଗମନେ ନାମ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ 'କୃଷ୍ଣାଦିଙ୍କ ଆଗମନ' ନାମକ ତିରିସିତି ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।

ରାଜସୂଯେ ଭଗଵତୋଽଗ୍ରପୂଜନଂ ତତୋ ରୁଷ୍ଟସ୍ଯ ଦୁର୍ଵଦତ୍ତଃ ଶିଶୁପାଲସ୍ଯ ଭଗଵତା ଵଧଶ୍ଚ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଏଵଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଵଧଂ ଵିଭୋଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚାନୁଭାଵଂ ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୀତସ୍ତମବ୍ରଵୀତ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ — ଏଭଳି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜରାସନ୍ଧ ବଧ ଓ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଶ୍ରୀଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ - ଯେ ସ୍ଯୁସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଗୁରଵଃ ସର୍ଵେ ଲୋକମହେଶ୍ଵରାଃ । ଵହନ୍ତି ଦୁର୍ଲଭଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶିରସୈଵାନୁଶାସନମ୍

ଶ୍ରୀଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ — ତିନି ଲୋକର ଗୁରୁମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମହାଶ୍ୱରମାନେ, ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଜିନିଷ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିର ଉପରେ ନିୟମ ଧରିଥାନ୍ତି।

ସ ଭଵାନ୍ ଅରଵିନ୍ଦାକ୍ଷୋ ଦୀନାନାଂ ଈଶମାନିନାମ୍ । ଧତ୍ତେଽନୁଶାସନଂ ଭୂମନ୍ ତଦତ୍ଯନ୍ତଵିଡମ୍ବନମ୍

ହେ କମଳନୟନ, ଆପଣ ଦୁଃଖିତ ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ମାଲିକ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିୟମ ରଖନ୍ତି; ଏହା ଏକ ଗଭୀର ରହସ୍ୟ।

ନ ହ୍ଯେକସ୍ଯାଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ । କର୍ମଭିର୍ଵର୍ଧତେ ତେଜୋ ହ୍ରସତେ ଚ ଯଥା ରଵେଃ

ଏକମାତ୍ର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ତେଜ ବଢ଼େ ନାହିଁ କିମ୍ବା କମିଯାଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅପ୍ରଭାବିତ ରହେ।

ନ ଵୈ ତେଽଜିତ ଭକ୍ତାନାଂ ମମାହମିତି ମାଧଵ । ତ୍ଵଂ ତଵେତି ଚ ନାନାଧୀଃ ପଶୂନାମିଵ ଵୈକୃତୀ

ହେ ଅଜିତ, ମାଧବ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ 'ମୋର' କିମ୍ବା 'ତୁମର' ଭେଦ ନାହିଁ; ଏହି ଭିନ୍ନତା ପଶୁମାନଙ୍କ ଭଳି।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଯଜ୍ଞିଯେ କାଲେ ଵଵ୍ରେ ଯୁକ୍ତାନ୍ ସ ଋତ୍ଵିଜଃ । କୃଷ୍ଣାନୁମୋଦିତଃ ପାର୍ଥୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ — ଏପରି କହି, ଯଜ୍ଞର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ପାର୍ଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭଳି ଯୋଗ୍ୟ ଋତ୍ବିଜମାନେ ବାଛିଲେ।

ଦ୍ଵୈପାଯନୋ ଭରଦ୍ଵାଜଃ ସୁମନ୍ତୁର୍ଗୋତମୋଽସିତଃ । ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ୍ଯଵନଃ କଣ୍ଵୋ ମୈତ୍ରେଯଃ କଵଷସ୍ତ୍ରିତଃ

ବ୍ୟାସ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ସୁମନ୍ତୁ, ଗୋତମ, ଅସିତ, ବଶିଷ୍ଠ, ଚ୍ୟବନ, କଣ୍ବ, ମୈତ୍ରେୟ, କବଷ ଓ ତୃତି।

ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଵାମଦେଵଃ ସୁମତିର୍ଜୈମିନିଃ କ୍ରତୁଃ । ପୈଲଃ ପରାଶରୋ ଗର୍ଗୋ ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଏଵ ଚ

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବାମଦେବ, ସୁମତି, ଜୈମିନି, କ୍ରତୁ, ପୈଳ, ପରାଶର, ଗର୍ଗ ଓ ବୈଶମ୍ପାୟନ।

ଅଥର୍ଵା କଶ୍ଯପୋ ଧୌମ୍ଯୋ ରାମୋ ଭାର୍ଗଵ ଆସୁରିଃ । ଵୀତିହୋତ୍ରୋ ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦା ଵୀରସେନୋଽକୃତଵ୍ରଣଃ

ଅଥର୍ବା, କଶ୍ୟପ, ଧୌମ୍ୟ, ଭାର୍ଗବ ରାମ, ଆସୁରି, ବୀତିହୋତ୍ର, ମଧୁଛନ୍ଦା, ବୀରସେନ ଓ ଅକୃତବ୍ରଣ।

ଉପହୂତାସ୍ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମକୃପାଦଯଃ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସହସୁତୋ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ମହାମତିଃ

ଅନ୍ୟ ଅନେକ ମହାନୁଭାବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେପରିକି ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରା ଯଜ୍ଞଦିଦୃକ୍ଷଵଃ । ତତ୍ରେଯୁଃ ସର୍ଵରାଜାନୋ ରାଜ୍ଞାଂ ପ୍ରକୃତଯୋ ନୃପ

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର, ସମସ୍ତେ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇଥିଲେ, ରାଜା।

ତତସ୍ତେ ଦେଵଯଜନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସ୍ଵର୍ଣଲାଙ୍‌ଗଲୈଃ । କୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ଯଥାମ୍ନାଯଂ ଦୀକ୍ଷଯାଂ ଚକ୍ରିରେ ନୃପମ୍

ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୁନାର ହାଳ ଦ୍ୱାରା ଯଥା ପ୍ରଥା, ଦେବମଣ୍ଡପ ତିଆରି କଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷା ଦେଲେ।

ହୈମାଃ କିଲୋପକରଣା ଵରୁଣସ୍ଯ ଯଥା ପୁରା । ଇନ୍ଦ୍ରାଦଯୋ ଲୋକପାଲା ଵିରିଞ୍ଚିଭଵସଂଯୁତାଃ

ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ପୂର୍ବେ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି। ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବ ସହିତ, ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ସଗଣାଃ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵା ଵିଦ୍ଯାଧରମହୋରଗାଃ । ମୁନଯୋ ଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ଖଗକିନ୍ନରଚାରଣାଃ

ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ବଡ଼ ସର୍ପ, ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ପକ୍ଷୀ, କିନ୍ନର ଓ ଚାରଣମାନେ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଆସିଥିଲେ।

ରାଜାନଶ୍ଚ ସମାହୂତା ରାଜପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ । ରାଜସୂଯଂ ସମୀଯୁଃ ସ୍ମ ରାଜ୍ଞଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତସ୍ଯ ଵୈ

ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ରାନୀମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିଥିଲେ।

ମେନିରେ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତସ୍ଯ ସୂପପନ୍ନମଵିସ୍ମିତାଃ । ଅଯାଜଯନ୍ ମହାରାଜଂ ଯାଜକା ଦେଵଵର୍ଚସଃ । ରାଜସୂଯେନ ଵିଧିଵତ୍ ପ୍ରଚେତସମିଵାମରାଃ

ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଭାବିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ଥିବା ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ। ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁରୋହିତମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜସୂୟ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବେ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପାଇଁ କରିଥିଲେ।