ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ସଂସ୍ତୂଯମାନୋ ଭଗଵାନ୍ ରାଜଭିର୍ମୁକ୍ତବନ୍ଧନୈଃ । ତାନାହ କରୁଣସ୍ତାତ ଶରଣ୍ଯଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା

ଶୁକଦେବ କହିଲେ— ଏପରି ରାଜାମାନେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ସେ ଦୟାଳୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ମୃଦୁ କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ - ଅଦ୍ଯ ପ୍ରଭୃତି ଵୋ ଭୂପା ମଯ୍ଯାତ୍ମନ୍ଯଖିଲେଶ୍ଵରେ । ସୁଦୃଢା ଜାଯତେ ଭକ୍ତିଃ ବାଢମାଶଂସିତଂ ତଥା

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ଏହି ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ରାଜାମାନେ, ତୁମେ ମୋତେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଓ ନାୟକ ଭାବେ, ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଅନୁଭବିବ; ଯେପରି ତୁମେ ଏହାକୁ ଆଶା କରିଥିଲ।

ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵ୍ଯଵସିତଂ ଭୂପା ଭଵନ୍ତ ଋତଭାଷିଣଃ । ଶ୍ରୀଯୈଶ୍ଵର୍ଯମଦୋନ୍ନାହଂ ପଶ୍ଯ ଉନ୍ମାଦକଂ ନୃଣାମ୍

ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ହେ ରାଜାମାନେ, ତୁମେ ଠିକ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲା ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲ; ଧନ ଓ ଶ୍ରୀର ଗର୍ବ କିପରି ଲୋକଙ୍କୁ ବେପରୋଆ କରେ, ଦେଖ।

ହୈହଯୋ ନହୁଷୋ ଵେନୋ ରାଵଣୋ ନରକୋଽପରେ । ଶ୍ରୀମଦାଦ୍‌ ଭ୍ରଂଶିତାଃ ସ୍ଥାନାଦ୍ ଦେଵଦୈତ୍ଯନରେଶ୍ଵରାଃ

ହୈହୟ, ନହୁଷ, ବେନ, ରାବଣ, ନରକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ— ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜାମାନେ— ଧନ ଓ ଶ୍ରୀର ଗର୍ବରେ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିଲେ।

ଭଵନ୍ତ ଏତଦ୍‌ ଵିଜ୍ଞାଯ ଦେହାଦ୍ଯୁତ୍ପାଦ୍ଯମନ୍ତଵତ୍ । ମାଂ ଯଜନ୍ତୋଽଧ୍ଵରୈର୍ଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ରକ୍ଷଥ

ଏହି କଥା ଜାଣି, ଯେ ଦେହ ଓ ଆଦି ସବୁ ଅସ୍ଥାୟୀ, ମୋତେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା, ଏବଂ ଧର୍ମରେ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।

ସଂତନ୍ଵନ୍ତଃ ପ୍ରଜାତନ୍ତୂନ୍ ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ଭଵାଭଵୌ । ପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ସେଵନ୍ତୋ ମଚ୍ଚିତ୍ତା ଵିଚରିଷ୍ଯଥ

ପ୍ରଜାର ସଂସ୍କାର ଚାଲିରଖ, ଯେଉଁ ଦୁଃଖ-ସୁଖ, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭୋଗ କର, ଯାହା ମିଳେ ତାହା ସେବନ କର, ଏବଂ ମନକୁ ମୋତେ ଲଗାଇ ଚାଲ।

ଉଦାସୀନାଶ୍ଚ ଦେହାଦୌ ଆତ୍ମାରାମା ଧୃତଵ୍ରତାଃ । ମଯ୍ଯାଵେଶ୍ଯ ମନଃ ସମ୍ଯଙ୍‌ ମାଂ ଅନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମ ଯାସ୍ଯଥ

ଦେହ ଓ ଆଦିରେ ଅସକ୍ତ ହୋଇ, ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ରୁହ, ମନକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ ଲଗାଇ, ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ଇତ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ନୃପାନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ଭଗଵାନ୍ ଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ । ତେଷାଂ ନ୍ଯଯୁଙ୍କ୍ତ ପୁରୁଷାନ୍ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମଜ୍ଜନକର୍ମଣି

ଶୁକଦେବ କହିଲେ— ଏପରି ଭାବରେ ରାଜାମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ଭୂମିର ନାଥ, ତାଙ୍କ ଜନାନୀମାନେ ନିମନ୍ତେ ସ୍ନାନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସେବକମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।

ସପର୍ଯାଂ କାରଯାମାସ ସହଦେଵେନ ଭାରତ । ନରଦେଵୋଚିତୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈଃ ଭୂଷଣୈଃ ସ୍ରଗ୍ଵିଲେପନୈଃ

ସହଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ଜାମା, ଗହନା, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ସମ୍ବିଧାନ କରି, ପୂଜା କରାଇଲେ।

ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଵରାନ୍ନେନ ସୁସ୍ନାତାନ୍ ସମଲଙ୍କୃତାନ୍ । ଭୋଗୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଯୁକ୍ତାନ୍ ତାଂବୂଲାଦ୍ଯୈର୍ନୃପୋଚିତୈଃ

ଭଲ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରାଇ ଓ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ସେମାନେ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଓ ତାମ୍ବୁଳ ଆଦି ରାଜାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ତେ ପୂଜିତା ମୁକୁନ୍ଦେନ ରାଜାନୋ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ । ଵିରେଜୁର୍ମୋଚିତାଃ କ୍ଲେଶାତ୍ ପ୍ରାଵୃଡନ୍ତେ ଯଥା ଗ୍ରହାଃ

ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ରାଜାମାନେ ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବର୍ଷା ଶେଷରେ ଗ୍ରହମାନେ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

ରଥାନ୍ ସଦଶ୍ଵାନ୍ ଆରୋପ୍ଯ ମଣିକାଞ୍ଚନଭୂଷିତାନ୍ । ପ୍ରୀଣଯ୍ଯ ସୁନୃତୈର୍ଵାକ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଦେଶାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯଯାପଯତ୍

ସୁନ୍ଦର ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗି ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ତିଆରି କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ମିଠା କଥା କହି ଖୁସି କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦେଶକୁ ପଠାଇଦେଲେ।

ତ ଏଵଂ ମୋଚିତାଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ କୃଷ୍ଣେନ ସୁମହାତ୍ମନା । ଯଯୁସ୍ତମେଵ ଧ୍ଯାଯନ୍ତଃ କୃତାନି ଚ ଜଗତ୍ପତେଃ

ଏଭଳି ମହାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଓ ଜଗତ୍‌ପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମନେ କରି କରି ଚାଲିଗଲେ।

ଜଗଦୁଃ ପ୍ରକୃତିଭ୍ଯସ୍ତେ ମହାପୁରୁଷଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଯଥାନ୍ଵଶାସଦ୍‌ ଭଗଵାନ୍ ତଥା ଚକ୍ରୁରତନ୍ଦ୍ରିତାଃ

ଲୋକମାନେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଭଗବାନ୍ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଲେ, ସେହିପରି ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ନିଜ କାମ କଲେ।

ଜରାସନ୍ଧଂ ଘାତଯିତ୍ଵା ଭୀମସେନେନ କେଶଵଃ । ପାର୍ଥାଭ୍ଯାଂ ସଂଯୁତଃ ପ୍ରାଯାତ୍ ସହଦେଵେନ ପୂଜିତଃ

ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜରାସନ୍ଧ ହତ ହେବା ପରେ, ସହଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପୃଥାପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।

ଗତ୍ଵା ତେ ଖାଣ୍ଡଵପ୍ରସ୍ଥଂ ଶଙ୍ଖାନ୍ ଦଧ୍ମୁର୍ଜିତାରଯଃ । ହର୍ଷଯନ୍ତଃ ସ୍ଵସୁହୃଦୋ ଦୁର୍ହୃଦାଂ ଚାସୁଖାଵହାଃ

ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥକୁ ପହଁଚି, ଜିତାଶତ୍ରୁମାନେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ, ଏହାରେ ସ୍ନେହିତମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୀତମନସ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥନିଵାସିନଃ । ମେନିରେ ମାଗଧଂ ଶାନ୍ତଂ ରାଜା ଚାପ୍ତମନୋରଥଃ

ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ନିବାସୀମାନେ ମନରେ ଖୁସି ହେଲେ, ମାଗଧ ରାଜା ଶାନ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ।

ଅଭିଵନ୍ଦ୍ଯାଥ ରାଜାନଂ ଭୀମାର୍ଜୁନଜନାର୍ଦନାଃ । ସର୍ଵମାଶ୍ରାଵଯାଂ ଚକ୍ରୁଃ ଆତ୍ମନା ଯଦନୁଷ୍ଠିତମ୍

ତାପରେ ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ରାଜାଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର କରି, ନିଜେମାନେ କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବରଣୀ ଦେଲେ।

ନିଶମ୍ଯ ଧର୍ମରାଜସ୍ତତ୍ କେଶଵେନାନୁକମ୍ପିତମ୍ । ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁକଲାଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ ପ୍ରେମ୍ଣା ନୋଵାଚ କିଞ୍ଚନ

ଏହା ଶୁଣି ଧର୍ମରାଜ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟା ବୁଝି, ଆନନ୍ଦ ଲୁହ ଝରାଇଲେ ଓ ପ୍ରେମରେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ଉତ୍ତରାର୍ଧେ କୃଷ୍ଣାଦ୍ଯାଗମନେ ନାମ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ 'କୃଷ୍ଣାଦିଙ୍କ ଆଗମନ' ନାମକ ତିରିସିତି ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।

ରାଜସୂଯେ ଭଗଵତୋଽଗ୍ରପୂଜନଂ ତତୋ ରୁଷ୍ଟସ୍ଯ ଦୁର୍ଵଦତ୍ତଃ ଶିଶୁପାଲସ୍ଯ ଭଗଵତା ଵଧଶ୍ଚ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଏଵଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଵଧଂ ଵିଭୋଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚାନୁଭାଵଂ ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୀତସ୍ତମବ୍ରଵୀତ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ — ଏଭଳି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜରାସନ୍ଧ ବଧ ଓ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଶ୍ରୀଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ - ଯେ ସ୍ଯୁସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଗୁରଵଃ ସର୍ଵେ ଲୋକମହେଶ୍ଵରାଃ । ଵହନ୍ତି ଦୁର୍ଲଭଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶିରସୈଵାନୁଶାସନମ୍

ଶ୍ରୀଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ — ତିନି ଲୋକର ଗୁରୁମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମହାଶ୍ୱରମାନେ, ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଜିନିଷ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିର ଉପରେ ନିୟମ ଧରିଥାନ୍ତି।

ସ ଭଵାନ୍ ଅରଵିନ୍ଦାକ୍ଷୋ ଦୀନାନାଂ ଈଶମାନିନାମ୍ । ଧତ୍ତେଽନୁଶାସନଂ ଭୂମନ୍ ତଦତ୍ଯନ୍ତଵିଡମ୍ବନମ୍

ହେ କମଳନୟନ, ଆପଣ ଦୁଃଖିତ ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ମାଲିକ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିୟମ ରଖନ୍ତି; ଏହା ଏକ ଗଭୀର ରହସ୍ୟ।

ନ ହ୍ଯେକସ୍ଯାଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ । କର୍ମଭିର୍ଵର୍ଧତେ ତେଜୋ ହ୍ରସତେ ଚ ଯଥା ରଵେଃ

ଏକମାତ୍ର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ତେଜ ବଢ଼େ ନାହିଁ କିମ୍ବା କମିଯାଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅପ୍ରଭାବିତ ରହେ।

ନ ଵୈ ତେଽଜିତ ଭକ୍ତାନାଂ ମମାହମିତି ମାଧଵ । ତ୍ଵଂ ତଵେତି ଚ ନାନାଧୀଃ ପଶୂନାମିଵ ଵୈକୃତୀ

ହେ ଅଜିତ, ମାଧବ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ 'ମୋର' କିମ୍ବା 'ତୁମର' ଭେଦ ନାହିଁ; ଏହି ଭିନ୍ନତା ପଶୁମାନଙ୍କ ଭଳି।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଯଜ୍ଞିଯେ କାଲେ ଵଵ୍ରେ ଯୁକ୍ତାନ୍ ସ ଋତ୍ଵିଜଃ । କୃଷ୍ଣାନୁମୋଦିତଃ ପାର୍ଥୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ — ଏପରି କହି, ଯଜ୍ଞର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ପାର୍ଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭଳି ଯୋଗ୍ୟ ଋତ୍ବିଜମାନେ ବାଛିଲେ।

ଦ୍ଵୈପାଯନୋ ଭରଦ୍ଵାଜଃ ସୁମନ୍ତୁର୍ଗୋତମୋଽସିତଃ । ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ୍ଯଵନଃ କଣ୍ଵୋ ମୈତ୍ରେଯଃ କଵଷସ୍ତ୍ରିତଃ

ବ୍ୟାସ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ସୁମନ୍ତୁ, ଗୋତମ, ଅସିତ, ବଶିଷ୍ଠ, ଚ୍ୟବନ, କଣ୍ବ, ମୈତ୍ରେୟ, କବଷ ଓ ତୃତି।

ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଵାମଦେଵଃ ସୁମତିର୍ଜୈମିନିଃ କ୍ରତୁଃ । ପୈଲଃ ପରାଶରୋ ଗର୍ଗୋ ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଏଵ ଚ

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବାମଦେବ, ସୁମତି, ଜୈମିନି, କ୍ରତୁ, ପୈଳ, ପରାଶର, ଗର୍ଗ ଓ ବୈଶମ୍ପାୟନ।

ଅଥର୍ଵା କଶ୍ଯପୋ ଧୌମ୍ଯୋ ରାମୋ ଭାର୍ଗଵ ଆସୁରିଃ । ଵୀତିହୋତ୍ରୋ ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦା ଵୀରସେନୋଽକୃତଵ୍ରଣଃ

ଅଥର୍ବା, କଶ୍ୟପ, ଧୌମ୍ୟ, ଭାର୍ଗବ ରାମ, ଆସୁରି, ବୀତିହୋତ୍ର, ମଧୁଛନ୍ଦା, ବୀରସେନ ଓ ଅକୃତବ୍ରଣ।