ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ସ୍ଵପ୍ନାଯିତଂ ନୃପସୁଖଂ ପରତଂତ୍ରମୀଶ ଶଶ୍ଵଦ୍‌ଭଯେନ ମୃତକେନ ଧୁରଂ ଵହାମଃ । ହିତ୍ଵା ତଦାତ୍ମନି ସୁଖଂ ତ୍ଵଦନୀହଲଭ୍ଯଂ କ୍ଲିଶ୍ଯାମହେଽତିକୃପଣାସ୍ତଵ ମାଯଯେହ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ରାଜାଙ୍କର ସୁଖ ସ୍ୱପ୍ନ ସମାନ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଭୟରେ ଅଟୁଟ ଥାନ୍ତି, ଏବଂ ମୃତ ଲୋକଙ୍କ ପରି ଜୀବନର ଭାର ବୋହନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମିଳୁଥିବା ନିର୍ଭୟ ଆତ୍ମସୁଖକୁ ଛାଡ଼ି, ଆମେ ଏଠି ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ପାଉଛୁ—କେତେ ଦୟନୀୟ ଅଛୁ ଆମେ!

ତନ୍ନୋ ଭଵାନ୍ ପ୍ରଣତଶୋକହରାଙ୍‌ଘ୍ରିଯୁଗ୍ମୋ ବଦ୍ଧାନ୍ ଵିଯୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ମଗଧାହ୍ଵଯକର୍ମପାଶାତ୍ । ଯୋ ଭୂଭୁଜୋଽଯୁତମତଙ୍ଗଜଵୀର୍ଯମେକୋ ବିଭ୍ରଦ୍ ରୁରୋଧ ଭଵନେ ମୃଗରାଡିଵାଵୀଃ

ଏହିପରି, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଶରଣଗତଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ଏହି ମାଗଧର କର୍ମର ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନରୁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା ଆପଣ ଏକା ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସିଂହ ପରି ଆମକୁ ତାଙ୍କର ରାଜମହଳରେ ଅଟକାଇଥିଲେ, ବନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ।

ଯୋ ଵୈ ତ୍ଵଯା ଦ୍ଵିନଵକୃତ୍ଵ ଉଦାତ୍ତଚକ୍ର ଭଗ୍ନୋ ମୃଧେ ଖଲୁ ଭଵନ୍ତମନନ୍ତଵୀର୍ଯମ୍ । ଜିତ୍ଵା ନୃଲୋକନିରତଂ ସକୃଦୂଢଦର୍ପୋ ଯୁଷ୍ମତ୍ପ୍ରଜା ରୁଜତି ନୋଽଜିତ ତଦ୍ଵିଧେହି

ଯିଏ ଦୁଃଖରେ ଅଟୁଟ ଅଭିମାନରେ ଏବଂ ଜଗତ ଜୟ କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ, ସେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଇଶିଥର ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛନ୍ତି; ହେ ଅଜିତ, ଦୟାକରି ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।

ଦୂତ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତି ମାଗଧସଂରୁଦ୍ଧା ଭଵଦ୍ଦର୍ଶନକାଙ୍‌କ୍ଷିଣଃ । ପ୍ରପନ୍ନାଃ ପାଦମୂଲଂ ତେ ଦୀନାନାଂ ଶଂ ଵିଧୀଯତାମ୍

ଦୂତ କହିଲେ—ଏହିପରି, ମାଗଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ଏହି ଲୋକମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷୀ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ତଳେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି। ଦୟାକରି ଏହି ଦୁଃଖିତମାନେ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତୁ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ରାଜଦୂତେ ବ୍ରୁଵତ୍ଯେଵଂ ଦେଵର୍ଷିଃ ପରମଦ୍ଯୁତିଃ । ବିଭ୍ରତ୍ ପିଙ୍ଗଜଟାଭାରଂ ପ୍ରାଦୁରାସୀଦ୍ ଯଥା ରଵିଃ

ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ—ରାଜଦୂତ ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବର୍ଷି ନାରଦ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଜଟା ଧାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ହଠାତ୍ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ କୃଷ୍ଣଃ ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ । ଵଵନ୍ଦ ଉତ୍ଥିତଃ ଶୀର୍ଷ୍ଣା ସସଭ୍ଯଃ ସାନୁଗୋ ମୁଦା

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଉଠି, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ମାଥା ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

ସଭାଜଯିତ୍ଵା ଵିଧିଵତ୍ କୃତାସନପରିଗ୍ରହମ୍ । ବଭାଷେ ସୁନୃତୈର୍ଵାକ୍ଯୈଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ତର୍ପଯନ୍ ମୁନିମ୍

ଯଥାଯଥ ଆଦର ଓ ଆସନ ଦେଇ, କୃଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କୁ ମିଠା ଓ ମଧୁର କଥା କହି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।

ଅପି ସ୍ଵିଦଦ୍ଯ ଲୋକାନାଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ଅକୁତୋଭଯମ୍ । ନନୁ ଭୂଯାନ୍ ଭଗଵତୋ ଲୋକାନ୍ ପର୍ଯଟତୋ ଗୁଣଃ

ଆଜି ତିନୋଟି ଲୋକରେ ସବୁଠି କୁଶଳ ଅଛି କି? ନିଶ୍ଚୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଗୁଣ ତାଙ୍କର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚରଣ କରିବା ସମୟରେ ବଢ଼ିଯାଏ।

ନ ହି ତେଽଵିଦିତଂ କିଞ୍ଚିତ୍ ଲୋକେଷୁ ଈଶ୍ଵର କର୍ତୃଷୁ । ଅଥ ପୃଚ୍ଛାମହେ ଯୁଷ୍ମାନ୍ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍

ହେ ଈଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ କିଛି ଅଜଣା ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ଆମେ ପଚାରୁଛୁ—ପାଣ୍ଡବମାନେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?

ଶ୍ରୀନାରଦ ଉଵାଚ - ( ମିଶ୍ର ) ଦୃଷ୍ଟା ମାଯା ତେ ବହୁଶୋ ଦୁରତ୍ଯଯା ମାଯା ଵିଭୋ ଵିଶ୍ଵସୃଜଶ୍ଚ ମାଯିନଃ । ଭୂତେଷୁ ଭୂମଂଶ୍ଚରତଃ ସ୍ଵଶକ୍ତିଭିଃ ଵହ୍ନେରିଵଚ୍ଛନ୍ନରୁଚୋ ନ ମେଽଦ୍‌ଭୁତମ୍

ଶ୍ରୀନାରଦ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ମାୟାକୁ ମୁଁ ବହୁବାର ଦେଖିଛି—ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ। ଆପଣ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ମାୟାଧିପତି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚରଣ କରିଥିବା ବେଳେ, ଆପଣଙ୍କ ତେଜ ଲକୌଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଲୁଚି ରହିଥାଏ; ତେଣୁ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।

ତଵେହିତଂ କୋଽର୍ହତି ସାଧୁ ଵେଦିତୁଂ ସ୍ଵମାଯଯେଦଂ ସୃଜତୋ ନିଯଚ୍ଛତଃ । ଯଦ୍ ଵିଦ୍ଯମାନାତ୍ ମତଯାଵଭାସତେ ତସ୍ମୈ ନମସ୍ତେ ସ୍ଵଵିଲକ୍ଷଣାତ୍ମନେ

ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କିଏ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିପାରିବ? ଆପଣ ନିଜ ମାୟାରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଓ ଲୟ କରନ୍ତି। ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ସେ କେବଳ ବୁଦ୍ଧିର ପ୍ରତିବିମ୍ବ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ସମସ୍ତ ଭେଦରୁ ପରେ।

ଜୀଵସ୍ଯ ଯଃ ସଂସରତୋ ଵିମୋକ୍ଷଣଂ ନ ଜାନତୋଽନର୍ଥଵହାଚ୍ଛରୀରତଃ । ଲୀଲାଵତାରୈଃ ସ୍ଵଯଶଃ ପ୍ରଦୀପକଂ ପ୍ରାଜ୍ଵାଲଯତ୍ତ୍ଵା ତମହଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ

ଯିଏ ସଂସାରରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଜୀବକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯିଏ ଦେହର ଦୁଃଖକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଲୀଳାବତାର ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଯଶକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଉଛି, ଯିଏ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।

( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଅଥାପ୍ଯାଶ୍ରାଵଯେ ବ୍ରହ୍ମ ନରଲୋକଵିଡମ୍ବନମ୍ । ରାଜ୍ଞଃ ପୈତୃଷ୍ଵସେଯସ୍ଯ ଭକ୍ତସ୍ଯ ଚ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍

ତଥାପି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏହି ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ପିତୃସ୍ୱସ୍ୟାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଭକ୍ତ, ଯିଏ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଏ, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହିବି।

ଯକ୍ଷ୍ଯତି ତ୍ଵାଂ ମଖେନ୍ଦ୍ରେଣ ରାଜସୂଯେନ ପାଣ୍ଡଵଃ । ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯକାମୋ ନୃପତିଃ ତଦ୍‌ଭଵାନନୁମୋଦତାମ୍

ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଆଶା କରି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜିବେ। ଏହାରେ ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।

ତସ୍ମିନ୍ ଦେଵ କ୍ରତୁଵରେ ଭଵନ୍ତଂ ଵୈ ସୁରାଦଯଃ । ଦିଦୃକ୍ଷଵଃ ସମେଷ୍ଯନ୍ତି ରାଜାନଶ୍ଚ ଯଶସ୍ଵିନଃ

ହେ ଦେବ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାନ ରାଜାମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେବେ।

ଶ୍ରଵଣାତ୍ କୀର୍ତନାଦ୍ ଧ୍ଯାନାତ୍ ପୂଯନ୍ତେଽନ୍ତେଵସାଯିନଃ । ତଵ ବ୍ରହ୍ମମଯସ୍ଯେଶ କିମୁତେକ୍ଷାଭିମର୍ଶିନଃ

ହେ ବ୍ରହ୍ମମୟ ଈଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଣିବା, କୀର୍ତ୍ତନ କରିବା କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି—ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେତେ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ହେବେ!

( ଵସଂତତିଲକା ) ଯସ୍ଯାମଲଂ ଦିଵି ଯଶଃ ପ୍ରଥିତଂ ରସାଯାଂ ଭୂମୌ ଚ ତେ ଭୁଵନମଙ୍ଗଲ ଦିଗ୍ଵିତାନମ୍ । ମନ୍ଦାକିନୀତି ଦିଵି ଭୋଗଵତୀତି ଚାଧୋ ଗଙ୍ଗେତି ଚେହ ଚରଣାମ୍ବୁ ପୁନାତି ଵିଶ୍ଵମ୍

ଯାହାଙ୍କର ଚରଣର ଯଶ ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ପାତାଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଯାହାଙ୍କର ଚରଣାମୃତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମନ୍ଦାକିନୀ, ପାତାଳରେ ଭୋଗବତୀ, ଏଠି ଗଙ୍ଗା ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେଇ ଜଳ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ପବିତ୍ର କରେ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ତତ୍ର ତେଷ୍ଵାତ୍ମପକ୍ଷେଷ୍ଵ ଗୃହ୍ଣତ୍ସୁ ଵିଜିଗୀଷଯା । ଵାଚଃ ପେଶୈଃ ସ୍ମଯନ୍ ଭୃତ୍ଯମୁଦ୍ଧଵଂ ପ୍ରାହ କେଶଵଃ

ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ—ସେଠାରେ ନିଜ ପକ୍ଷର ଲୋକମାନେ ଜୟ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଉଥିବା ବେଳେ, କେଶବ ହସି ସହିତ ମିଠା କଥା କହି, ନିଜ ଭୃତ୍ୟ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କଲେ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ - ତ୍ଵଂ ହି ନଃ ପରମଂ ଚକ୍ଷୁଃ ସୁହୃନ୍ ମଂତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ । ଅଥାତ୍ର ବ୍ରୂହ୍ଯନୁଷ୍ଠେଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଦଧ୍ମଃ କରଵାମ ତତ୍

ଭଗବାନ୍ କହିଲେ — ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟି, ଏବଂ ସତ୍ୟ ସହଯୋଗୀ, ଯିଏ ପରାମର୍ଶର ମୂଳ ଅର୍ଥ ଓ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି । ଏହିଠାରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ତାହା କହ, ଆମେ ଏଥିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସ୍ଥା ରଖି ତାହା କରିବା ।

ଇତ୍ଯୁପାମଂତ୍ରିତୋ ଭର୍ତ୍ରା ସର୍ଵଜ୍ଞେନାପି ମୁଗ୍ଧଵତ୍ । ନିଦେଶଂ ଶିରସାଽଽଧାଯ ଉଦ୍ଧଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ

ଏପରି ଭାବେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦେଶ ପାଇ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ସତ୍ୱେ, ଉଦ୍ଧବ ନମ୍ରତା ସହ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆଦେଶକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ଉତ୍ତରାର୍ଧେ ଭଗଵଦ୍ଯାନଵିଚାରେ ନାମ ସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ 'ଭଗବଦ୍ଜ୍ଞାନ ବିଚାର' ନାମକ ସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।

ଉଦ୍ଧଵମଂତ୍ରଣଯା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥଗମନମ୍ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତ୍ଯୁଦୀରିତମାକର୍ଣ୍ଯ ଦେଵଋଷେରୁଦ୍ଧଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍ । ସଭ୍ଯାନାଂ ମତମାଜ୍ଞାଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚ ମହାମତିଃ

ଶୁକଦେବ କହିଲେ — ଦେବୃଷିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଉଦ୍ଧବ, ସଭାର ମତ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି କହିଲେ ।

ଶ୍ରୀଉଦ୍ଧଵ ଉଵାଚ - ଯଦୁକ୍ତଂ ଋଷିଣା ଦେଵ ସାଚିଵ୍ଯଂ ଯକ୍ଷ୍ଯତସ୍ତ୍ଵଯା । କାର୍ଯଂ ପୈତୃଷ୍ଵସେଯସ୍ଯ ରକ୍ଷା ଚ ଶରଣୈଷିଣାମ୍

ଉଦ୍ଧବ କହିଲେ — ପ୍ରଭୁ, ଋଷିଏ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ଆପଣ ଯଜ୍ଞରେ ପରାମର୍ଶଦାତା ହେବା ଉଚିତ, ପିତୃସ୍ୱସୁର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଯଷ୍ଟଵ୍ଯମ୍ରାଜସୂଯେନ ଦିକ୍ ଚକ୍ରଜଯିନା ଵିଭୋ । ଅତୋ ଜରାସୁତଜଯ ଉଭଯାର୍ଥୋ ମତୋ ମମ

ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଦିଗ୍ବିଜୟୀ ଭାବେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦଳନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟି କାମ ସାଧିତ ହେବ, ଏହା ମୋର ମତ ।

ଅସ୍ମାକଂ ଚ ମହାନର୍ଥୋ ହ୍ଯେତେନୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯଶଶ୍ଚ ତଵ ଗୋଵିନ୍ଦ ରାଜ୍ଞୋ ବଦ୍ଧାନ୍ ଵିମୁଞ୍ଚତଃ

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଉପକାର ପାଇବୁ, ଓ ଗୋବିନ୍ଦ, ଆପଣ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଧି ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ, ଏହାରେ ଆପଣଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ିବ ।

ସ ଵୈ ଦୁର୍ଵିଷହୋ ରାଜା ନାଗାଯୁତସମୋ ବଲେ । ବଲିନାମପି ଚାନ୍ଯେଷାଂ ଭୀମଂ ସମବଲଂ ଵିନା

ସେ ରାଜା ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେଉଁଠି ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ସମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୀମଙ୍କ ସମାନ ଛାଡ଼ି କେହି ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି ।

ଦ୍‌ଵୈରଥେ ସ ତୁ ଜେତଵ୍ଯୋ ମା ଶତାକ୍ଷୌହିଣୀଯୁତଃ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋଽଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ଵିପ୍ରୈଃ ନ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତି କର୍ହିଚିତ୍

ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ଦ୍ୱିରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବାଯୋଗ୍ୟ, ଶତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ କେବେ ମନା କରନ୍ତି ନାହିଁ ।

ବ୍ରହ୍ମଵେଷଧରୋ ଗତ୍ଵା ତଂ ଭିକ୍ଷେତ ଵୃକୋଦରଃ । ହନିଷ୍ଯତି ନ ସନ୍ଦେହୋ ଦ୍‌ଵୈରଥେ ତଵ ସନ୍ନିଧୌ

ବୃକୋଦର ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶ ଧରି, ତାଙ୍କଠାରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦ୍ୱିରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ନିମିତ୍ତଂ ପରମୀଶସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସର୍ଗନିରୋଧଯୋଃ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ଶର୍ଵଶ୍ଚ କାଲସ୍ଯାରୂପିଣସ୍ତଵ

ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ମୂଳ କାରଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ; ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଓ ଶର୍ବ ଆପଣଙ୍କ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିର ଅନେକ ରୂପ ।