( ମିଶ୍ର ) ଵିଭକ୍ତରଥ୍ଯାପଥଚତ୍ଵରାପଣୈଃ ଶାଲାସଭାଭୀ ରୁଚିରାଂ ସୁରାଲଯୈଃ । ସଂସିକ୍ତମାର୍ଗାଙ୍ଗନଵୀଥିଦେହଲୀଂ ପତତ୍ପତାକା ଧ୍ଵଜଵାରିତାତପାମ୍
ଏଠାର ରାସ୍ତା, ଗଲି, ଚକ, ବଜାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅଲଗା ଥିଲା; ରୂପସି ମଣ୍ଡପ ଓ ସଭା ଘର, ଦେବମନ୍ଦିର ଶୋଭା ପାଉଥିଲା; ରାସ୍ତା, ଅଙ୍ଗନା, ଗଲି ଓ ବାଟ ଜଳ ଛିଟାଯାଇଥିଲା, ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକା ରୂପେ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଛାୟା ହେଉଥିଲା।
( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ତସ୍ଯାମନ୍ତଃପୁରଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଅର୍ଚିତଂ ସର୍ଵଧିଷ୍ଣ୍ଯପୈଃ । ହରେଃ ସ୍ଵକୌଶଲଂ ଯତ୍ର ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରା କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଦର୍ଶିତମ୍
ସେଠାରେ ଅନ୍ତଃପୁର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଆଦର କରୁଥିଲେ; ଏଠାରେ ହରିଙ୍କର ନିଜ କୌଶଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେପରି ତ୍ୱଷ୍ଟା ନିଜେ ତିଆରି କରିଥିବେ।
ତତ୍ର ଷୋଡଶଭିଃ ସଦ୍ମ ସହସ୍ରୈଃ ସମଲଙ୍କୃତମ୍ । ଵିଵେଶୈକତମଂ ଶୌରେଃ ପତ୍ନୀନାଂ ଭଵନଂ ମହତ୍
ସେ ଶୌରିଙ୍କ ଷୋଳ ହଜାର ଶୋଭାମୟ ମହଳ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କର ଥିଲା।
ଵିଷ୍ଟବ୍ଧଂ ଵିଦ୍ରୁମସ୍ତଂଭୈଃ ଵୈଦୂର୍ଯଫଲକୋତ୍ତମୈଃ । ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲମଯୈଃ କୁଡ୍ଯୈଃ ଜଗତ୍ଯା ଚାହତତ୍ଵିଷା
ଏହି ମହଳ କୋରାଲ ପଥରର ଖମ୍ଭା, ଉତ୍ତମ ବେଦୁର୍ୟା ପଥରର ତଳ, ନୀଳମଣି ପଥରର ଦେଉଳି, ଓ ଭୂମି ଅପୂର୍ବ ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।
ଵିତାନୈର୍ନିର୍ମିତୈସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରା ମୁକ୍ତାଦାମଵିଲମ୍ବିଭିଃ । ଦାନ୍ତୈରାସନପର୍ଯଙ୍କୈଃ ମଣ୍ଯୁତ୍ତମପରିଷ୍କୃତୈଃ
ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମୁକ୍ତା ମାଳା ଲଟକୁଥିବା ଛାତା, ଓ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଆସନ ଓ ବିଛାନା, ଉତ୍ତମ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଦାସୀଭିର୍ନିଷ୍କକଣ୍ଠୀଭିଃ ସୁଵାସୋଭିରଲଙ୍କୃତମ୍ । ପୁମ୍ଭିଃ ସକଞ୍ଚୁକୋଷ୍ଣୀଷ ସୁଵସ୍ତ୍ରମଣିକୁଣ୍ଡଲୈଃ
ଏଠାରେ ଦାସୀମାନେ ଅଲଙ୍କୃତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗଳାରେ କୌଣସି ମାଳା ନଥିଲା; ପୁରୁଷମାନେ ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର, କମରବନ୍ଧ, ପଗଡ଼ି ଓ ମଣିର କଣଫୁଲ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
( ଵସଂତତିଲକା ) ରତ୍ନପ୍ରଦୀପନିକରଦ୍ଯୁତିଭିର୍ନିରସ୍ତ ଧ୍ଵାନ୍ତଂ ଵିଚିତ୍ରଵଲଭୀଷୁ ଶିଖଣ୍ଡିନୋଽଙ୍ଗ । ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଯତ୍ର ଵିହିତାଗୁରୁଧୂପମକ୍ଷୈଃ ନିର୍ଯାନ୍ତମୀକ୍ଷ୍ଯ ଘନବୁଦ୍ଧଯ ଉନ୍ନଦନ୍ତଃ
ଏଠାର ଅନେକ ବାଲକନୀରେ ରତ୍ନ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଅନ୍ଧାର ଦୂର ହୋଇଯାଇଥିଲା; ମୟୂରମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଅଗୁରୁ ଧୂପ ଓ ହବନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା, ଗଭୀର ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ବାହାରୁଥିବାକୁ ଦେଖି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାଇଥିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ସମାନଗୁଣରୂପଵଯଃସୁଵେଷ ଦାସୀସହସ୍ରଯୁତଯାନୁସଵଂ ଗୃହିଣ୍ଯା । ଵିପ୍ରୋ ଦଦର୍ଶ ଚମରଵ୍ଯଜନେନ ରୁକ୍ମ ଦଣ୍ଡେନ ସାତ୍ଵତପତିଂ ପରିଵୀଜଯନ୍ତ୍ଯା
ସେଠାରେ ହଜାର ଦାସୀ, ଦେଖାରେ, ଗୁଣରେ, ବୟସରେ ଓ ପୋଷାକରେ ସମାନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷି ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାଜପତ୍ନୀ ସୁନା ହାତଲାଗି କାମରା ଦ୍ୱାରା ସାତ୍ୱତମାନ୍ୟଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ପଖା ଝାଡ଼ୁଥିଲେ।
ତଂ ସନ୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ସହସୋତ୍ଥିତଶ୍ରୀ ପର୍ଯଙ୍କତଃ ସକଲଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ । ଆନମ୍ଯ ପାଦଯୁଗଲଂ ଶିରସା କିରୀଟ ଜୁଷ୍ଟେନ ସାଞ୍ଜଲିରଵୀଵିଶଦାସନେ ସ୍ଵେ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଗବାନ ତୁରନ୍ତ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠି, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଲଗାଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଋଷିଙ୍କ ପାଦକୁ ଶିର ଲଗାଇଲେ, ହାତ ଜୋଡି ନିଜ ଆସନରେ ବସିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ତସ୍ଯାଵନିଜ୍ଯ ଚରଣୌ ତଦପଃ ସ୍ଵମୂର୍ଧ୍ନା ବିଭ୍ରଜ୍ଜଗଦ୍ଗୁରୁତମୋଽପି ସତାଂ ପତିର୍ହି । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵ ଇତି ଯଦ୍ଗୁଣନାମ ଯୁକ୍ତଂ ତସ୍ଯୈଵ ଯଚ୍ଚରଣଶୌଚମଶେଷତୀର୍ଥମ୍
ସେ ଋଷିଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ସେଇ ଜଳ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ ଓ ସାଧୁମାନଙ୍କ ପତି; ଯେଉଁ ଚରଣର ପବିତ୍ରତାକୁ 'ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟଦେବ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଇ ଚରଣର ପବିତ୍ରତା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ଦେଵଋଷିଵର୍ଯମୃଷିଃ ପୁରାଣୋ ନାରାଯଣୋ ନରସଖୋ ଵିଧିନୋଦିତେନ । ଵାଣ୍ଯାଭିଭାଷ୍ଯ ମିତଯାମୃତମିଷ୍ଟଯା ତଂ ପ୍ରାହ ପ୍ରଭୋ ଭଗଵତେ କରଵାମ ହେ କିମ୍
ଦେବ ଋଷିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ମାନ କରି, ପୁରାତନ ଋଷି ନାରାୟଣ, ନରଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ, ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ମିଠା ଓ ମାପିଥିବା କଥା କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବୁ, ହେ ଭଗବାନ?'
ଶ୍ରୀନାରଦ ଉଵାଚ - ନୈଵାଦ୍ଭୁତଂ ତ୍ଵଯି ଵିଭୋଽଖିଲଲୋକନାଥେ ମୈତ୍ରୀ ଜନେଷୁ ସକଲେଷୁ ଦମଃ ଖଲାନାମ୍ । ନିଃଶ୍ରେଯସାଯ ହି ଜଗତ୍ସ୍ଥିତିରକ୍ଷଣାଭ୍ଯାଂ ସ୍ଵୈରାଵତାର ଉରୁଗାଯ ଵିଦାମ ସୁଷ୍ଠୁ
ଶ୍ରୀ ନାରଦ କହିଲେ: 'ହେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏହା କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ଯେ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିତ୍ରତା ଦେଖାନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦମନ କରନ୍ତି; ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆପଣ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଅବତାର ନେଇ, ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏହି କଥା ଆମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣୁ।'
ଦୃଷ୍ଟଂ ତଵାଙ୍ଘ୍ରିଯୁଗଲଂ ଜନତାପଵର୍ଗଂ ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିର୍ହୃଦି ଵିଚିନ୍ତ୍ଯମଗାଧବୋଧୈଃ । ସଂସାରକୂପପତିତୋତ୍ତରଣାଵଲମ୍ବଂ ଧ୍ଯାଯଂଶ୍ଚରାମ୍ଯନୁଗୃହାଣ ଯଥା ସ୍ମୃତିଃ ସ୍ଯାତ୍
ଆପଣଙ୍କ ଦୁଇ ପାଦ ଦେଖିଛି, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଗଭୀର ବୁଦ୍ଧିରେ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସଂସାରର କୁଆଁରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଆଶ୍ରୟ; ମୁଁ ଏହି ପାଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଘୁଞ୍ଚୁଛି—ଦୟା କରି ଏପରି ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୋର ସ୍ମୃତି ଜାଗ୍ରତ ହେଉ।
( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ତତୋଽନ୍ଯଦାଵିଶଦ୍ ଗେହଂ କୃଷ୍ଣପତ୍ନ୍ଯାଃ ସ ନାରଦଃ । ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରସ୍ଯାଙ୍ଗ ଯୋଗମାଯାଵିଵିତ୍ସଯା
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଦିନ, ନାରଦ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଯୋଗମାୟା ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦୀଵ୍ଯନ୍ତମକ୍ଷୈସ୍ତତ୍ରାପି ପ୍ରିଯଯା ଚୋଦ୍ଧଵେନ ଚ । ପୂଜିତଃ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନାସନାଦିଭିଃ
ସେଠାରେ, ପ୍ରିୟା ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହ ଦେଉଳି ଖେଳୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିରେ, ଉଠି ଆସିବା, ଆସନ ଦେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା।
ପୃଷ୍ଟଶ୍ଚାଵିଦୁଷେଵାସୌ କଦାଽଽଯାତୋ ଭଵାନିତି । କ୍ରିଯତେ କିଂ ନୁ ପୂର୍ଣାନାଂ ଅପୂର୍ଣୈରସ୍ମଦାଦିଭିଃ
ତାପରେ, ଜଣେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଭଳି ପଚାରିଲେ— 'ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କେବେ ଆସିଲେ? ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ କଣ କରିପାରିବେ ଏମିତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ?'
ଅଥାପି ବ୍ରୂହି ନୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଜନ୍ମୈତଚ୍ଛୋଭନଂ କୁରୁ । ସ ତୁ ଵିସ୍ମିତ ଉତ୍ଥାଯ ତୂଷ୍ଣୀମନ୍ଯଦଗାଦ୍ ଗୃହମ୍
ତଥାପି, 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଶୁଭ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ଉଠି ଚୁପଚାପ ଅନ୍ୟ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତତ୍ରାପ୍ଯଚଷ୍ଟ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଲାଲଯନ୍ତଂ ସୁତାନ୍ ଶିଶୂନ୍ । ତତୋଽନ୍ଯସ୍ମିନ୍ଗୃହେଽପଶ୍ଯନ୍ ମଜ୍ଜନାଯ କୃତୋଦ୍ଯମମ୍
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶିଶୁ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ମାନ୍ୟା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ; ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଘରରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଜୁହ୍ଵନ୍ତଂ ଚ ଵିତାନାଗ୍ନୀନ୍ ଯଜନ୍ତଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ମଖୈଃ । ଭୋଜଯନ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜାନ୍ କ୍ଵାପି ଭୁଞ୍ଜାନମଵଶେଷିତମ୍
ଅନ୍ୟଠାରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିକୁ ହବନ କରୁଥିବା, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, କେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଉଥିବା, ଆଉ କେଉଁଠି ନିଜେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ଖାଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
କ୍ଵାପି ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସୀନଂ ଜପନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵାଗ୍ଯତମ୍ । ଏକତ୍ର ଚାସିଚର୍ମାଭ୍ଯାଂ ଚରନ୍ତମସିଵର୍ତ୍ମସୁ
କେଉଁଠି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ବସି ବେଦ ପାଠ କରୁଥିବା, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ; ଅନ୍ୟଠାରେ ତାଙ୍କୁ ତଳୱାର ଓ ଢାଲ ନେଇ ଧନୁର୍ବାଣ ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଅଶ୍ଵୈର୍ଗଜୈ ରଥୈଃ କ୍ଵାପି ଵିଚରନ୍ତଂ ଗଦାଗ୍ରଜମ୍ । କ୍ଵଚିଚ୍ଛଯାନଂ ପର୍ଯଙ୍କେ ସ୍ତୂଯମାନଂ ଚ ଵନ୍ଦିଭିଃ
କେଉଁଠି ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥ ସହ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା, ଅନ୍ୟଠାରେ ବିଛାନାରେ ଶୋଇ ବାଦୀମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
ମଂତ୍ରଯନ୍ତଂ ଚ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ ମଂତ୍ରିଭିଶ୍ଚୋଦ୍ଧଵାଦିଭିଃ । ଜଲକ୍ରୀଡାରତଂ କ୍ଵାପି ଵାରମୁଖ୍ଯାବଲାଵୃତମ୍
କେଉଁଠି ଉଦ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆଲୋଚନା କରୁଥିବା, ଅନ୍ୟଠାରେ ରାଜମହଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମହିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଜଳକ୍ରୀଡ଼ାରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ଦେଖିଲେ।
କୁତ୍ରଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦଦତଂ ଗାଃ ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାଃ । ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ତଂ ମଙ୍ଗଲାନି ଚ
କେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭଲଭଳି ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଗାଈ ଦେଉଥିବା, ଅନ୍ୟଠାରେ ଶୁଭ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ କାହାଣୀ ଶୁଣୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ହସନ୍ତଂ ହାସକଥଯା କଦାଚିତ୍ ପ୍ରିଯଯା ଗୃହେ । କ୍ଵାପି ଧର୍ମଂ ସେଵମାନଂ ଅର୍ଥକାମୌ ଚ କୁତ୍ରଚିତ୍
କେବେ କେବେ ଘରେ ପ୍ରିୟା ସହ ହସ୍ୟ କଥା କହି ହସୁଥିବା, ଅନ୍ୟଠାରେ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିବା, ଆଉ କେଉଁଠି ଅର୍ଥ ଓ କାମରେ ଲିନ ଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଧ୍ଯାଯନ୍ତମେକମାସୀନଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍ । ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତଂ ଗୁରୂନ୍ କ୍ଵାପି କାମୈର୍ଭୋଗୈଃ ସପର୍ଯଯା
କେଉଁଠି ଏକାକି ବସି ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ ଥିବା ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା, ଅନ୍ୟଠାରେ ଗୁରୁମାନେଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ଉପହାର ସହ ସେବା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
କୁର୍ଵନ୍ତଂ ଵିଗ୍ରହଂ କୈଶ୍ଚିତ୍ ସନ୍ଧିଂ ଚାନ୍ଯତ୍ର କେଶଵମ୍ । କୁତ୍ରାପି ସହ ରାମେଣ ଚିନ୍ତଯନ୍ତଂ ସତାଂ ଶିଵମ୍
କେଉଁଠି କେଶବ କିଛିଙ୍କ ସହ ସମ୍ଝୌତା କରୁଥିବା, ଅନ୍ୟଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା, ଆଉ କେଉଁଠି ବଳରାମଙ୍କ ସହ ମିଳି ସଜ୍ଜନମାନେଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ପୁତ୍ରାଣାଂ ଦୁହିତୄଣାଂ ଚ କାଲେ ଵିଧ୍ଯୁପଯାପନମ୍ । ଦାରୈର୍ଵରୈସ୍ତତ୍ସଦୃଶୈଃ କଲ୍ପଯନ୍ତଂ ଵିଭୂତିଭିଃ
ଯଥାଯଥିକ ସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନେଙ୍କ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଇଥିଲେ, ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଓ ଯଥାଯଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇ।
ପ୍ରସ୍ଥାପନୋପନଯନୈଃ ଅପତ୍ଯାନାଂ ମହୋତ୍ସଵାନ୍ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶସ୍ଯ ଯେଷାଂ ଲୋକା ଵିସିସ୍ମିରେ
ସେ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ, ଉପନୟନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହୋତ୍ସବ ଉଦ୍ଯାପନ କରୁଥିଲେ; ଏହା ଦେଖି ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କର ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଉଥିଲେ।
ଯଜନ୍ତଂ ସକଲାନ୍ ଦେଵାନ୍ କ୍ଵାପି କ୍ରତୁଭିରୂର୍ଜିତୈଃ । ପୂର୍ତଯନ୍ତଂ କ୍ଵଚିଦ୍ ଧର୍ମଂ କୂର୍ପାରାମମଠାଦିଭିଃ
କେଉଁଠି ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠାରେ କୁଆଁ, ବଗିଚା, ମଠ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।
ଚରନ୍ତଂ ମୃଗଯାଂ କ୍ଵାପି ହଯମାରୁହ୍ଯ ସୈନ୍ଧଵମ୍ । ଘ୍ନନ୍ତଂ ତତ୍ର ପଶୂନ୍ ମେଧ୍ଯାନ୍ ପରୀତଂ ଯଦୁପୁଙ୍ଗଵୈଃ
କେଉଁଠି ସେ ସିନ୍ଧୁ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ଶିକାର କରୁଥିଲେ; ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ ପଶୁମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଯଦୁମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘିରିଥିଲେ।