ତାଂ ତଥା ଯଦୁଵୀରେଣ ଭୁଜ୍ଯମାନାଂ ହତଵ୍ରତାମ୍ । ହେତୁଭିର୍ଲକ୍ଷଯାଞ୍ଚକ୍ରୁଃ ଆପ୍ରୀତାଂ ଦୁରଵଚ୍ଛଦୈଃ
ଏଭଳି ଯଦୁବୀରଙ୍କ ସହିତ ଉଷା ନିଜ ପୂର୍ବ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରି ରହୁଥିବାକୁ, ରକ୍ଷକମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଦେଖି, ମନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଭଟା ଆଵେଦଯାଞ୍ଚକ୍ରୂ ରାଜଂସ୍ତେ ଦୁହିତୁର୍ଵଯମ୍ । ଵିଚେଷ୍ଟିତଂ ଲକ୍ଷଯାମ କନ୍ଯାଯାଃ କୁଲଦୂଷଣମ୍
ରକ୍ଷକମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ — 'ଆମେ ତୁମର କନ୍ୟାଙ୍କ ଚଳାଚଳରେ କିଛି ଅସାଧାରଣ ଦେଖୁଛୁ, ଏହା ପରିବାର ପାଇଁ ଅପମାନ।'
ଅନପାଯିଭିରସ୍ମାଭିଃ ଗୁପ୍ତାଯାଶ୍ଚ ଗୃହେ ପ୍ରଭୋ । କନ୍ଯାଯା ଦୂଷଣଂ ପୁମ୍ଭିଃ ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯାଯା ନ ଵିଦ୍ମହେ
'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ସତତ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଅପହୃତ କନ୍ୟା ଘରେ କିପରି ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର ହେଲେ, ଆମେ ବୁଝିପାରିଲୁ ନାହିଁ।'
ତତଃ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତୋ ବାଣୋ ଦୁହିତୁଃ ଶ୍ରୁତଦୂଷଣଃ । ତ୍ଵରିତଃ କନ୍ଯକାଗାରଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽଦ୍ରାକ୍ଷୀଦ୍ ଯଦୂଦ୍ଵହମ୍
ତାପରେ, ଝିଅର ଅପମାନ ଶୁଣି ବାଣ ଭୟଭିତ ହେଇ, ଶୀଘ୍ର କନ୍ୟାଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯଦୁବୀରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
( ମିଶ୍ର ) କାମାତ୍ମଜଂ ତଂ ଭୁଵନୈକସୁନ୍ଦରଂ ଶ୍ଯାମଂ ପିଶଙ୍ଗାମ୍ବରମମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣମ୍ । ବୃହଦ୍ଭୁଜଂ କୁଣ୍ଡଲକୁନ୍ତଲତ୍ଵିଷା ସ୍ମିତାଵଲୋକେନ ଚ ମଣ୍ଡିତାନନମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ— ଯେଉଁଠାରେ କାମର ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ପଦ୍ମନୟନ, ଚଉଡ଼ା ବାହୁ, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଚୁଆଁ ଚୁଲିର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ହସୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁହଁ ଖିଳିଉଠିଛି।
ଦୀଵ୍ଯନ୍ତମକ୍ଷୈଃ ପ୍ରିଯଯାଭିନୃମ୍ଣଯା ତଦଙ୍ଗସଙ୍ଗସ୍ତନକୁଙ୍କୁମସ୍ରଜମ୍ । ବାହ୍ଵୋର୍ଦଧାନଂ ମଧୁମଲ୍ଲିକାଶ୍ରିତାଂ ତସ୍ଯାଗ୍ର ଆସୀନମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଵିସ୍ମିତଃ
ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଦୟାଳୁ ହେଇ ଦାୟସ୍ ଖେଳୁଥିଲେ। ସେ ଝିଅଙ୍କ ଶରୀରରେ ସ୍ନେହରେ ମିଶିଥିବା କୁଙ୍କୁମ ମାଳା ରହିଥିଲା, ତାଙ୍କ ବାହୁରେ ମଧୁମାଲତୀ ମାଳା ଥିଲା। ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପାଖରେ ବସିଥିବା ଦେଖି ବାଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ସ ତଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ଵୃତମାତତାଯିଭିଃ ଭଟୈରନୀକୈରଵଲୋକ୍ଯ ମାଧଵଃ । ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ମୌର୍ଵଂ ପରିଘଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୋ ଯଥାନ୍ତକୋ ଦଣ୍ଡଧରୋ ଜିଘାଂସଯା
ସେଠାରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ରକ୍ଷକ ଓ ସେନା ଘେରି ରଖିଥିଲେ। ତେବେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ମୌର୍ବ ଗଦା ଉଠାଇ, ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା ପରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଜିଘୃକ୍ଷଯା ତାନ୍ ପରିତଃ ପ୍ରସର୍ପତଃ ଶୁନୋ ଯଥା ଶୂକରଯୂଥପୋଽହନତ୍ । ତେ ହନ୍ଯମାନା ଭଵନାଦ୍ ଵିନିର୍ଗତା ନିର୍ଭିନ୍ନମୂର୍ଧୋରୁଭୁଜାଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ସେମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଧରିବାକୁ ଆସିଲେ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ସେମାନୋକୁ ଶୂକର ଦଳପତି କୁକୁରମାନୋକୁ ମାରିଦେବା ପରି ପ୍ରହାର କଲେ। ମୁଣ୍ଡ, ଉରୁ, ବାହୁ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ସେମାନେ ଭୟରେ ଭଗି ଗଲେ।
ତଂ ନାଗପାଶୈର୍ବଲିନନ୍ଦନୋ ବଲୀ ଘ୍ନନ୍ତଂ ସ୍ଵସୈନ୍ଯଂ କୁପିତୋ ବବନ୍ଧ ହ । ଊଷା ଭୃଶଂ ଶୋକଵିଷାଦଵିହ୍ଵଲା ବଦ୍ଧଂ ନିଶମ୍ଯାଶ୍ରୁକଲାକ୍ଷ୍ଯରୌଦିଷୀତ୍
ତାପରେ ବଳିର ପୁଅ, ନାଗପାଶ ଦ୍ୱାରା, କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ସେନାକୁ ମାରୁଥିବା ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଉଷା ଦୁଃଖ ଓ ବିଷାଦରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ବନ୍ଧିତ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଶୁନ୍ ଆଖିରେ ବିଲାପ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ଉତ୍ତରାର୍ଧେ ଅନିରୁଦ୍ଧବନ୍ଧୋ ନାମ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଉତ୍ତରାର୍ଧ ଅନିରୁଦ୍ଧ ବନ୍ଧନ ନାମକ ବାଉନସଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣବାଣାସୁରସଂଗ୍ରାମଃ; ତତ୍ର ମାହେଶ୍ଵରଜ୍ଵରେଣ ମାହେଶ୍ଵରେଣ ଚ କୃତା ଭଗଵତ୍ ସ୍ତୁତିଃ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଅପଶ୍ଯତାଂ ଚାନିରୁଦ୍ଧଂ ତଦ୍ବନ୍ଧୂନାଂ ଚ ଭାରତ । ଚତ୍ଵାରୋ ଵାର୍ଷିକା ମାସା ଵ୍ଯତୀଯୁରନୁଶୋଚତାମ୍
ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ — ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ଦେଖାଯାଉନଥିବାରୁ, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଚାରିମାସ କଟାଇଲେ।
ନାରଦାତ୍ ତଦୁପାକର୍ଣ୍ଯ ଵାର୍ତାଂ ବଦ୍ଧସ୍ଯ କର୍ମ ଚ । ପ୍ରଯଯୁଃ ଶୋଣିତପୁରଂ ଵୃଷ୍ଣଯଃ କୃଷ୍ଣଦୈଵତାଃ
ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ବନ୍ଧନ ଓ ଘଟିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଖବର ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟଦେବ ଭାବିଥିବା ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀମାନେ ଶୋଣିତପୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଯୁଯୁଧାନଶ୍ଚ ଗଦଃ ସାମ୍ବୋଽଥ ସାରଣଃ । ନନ୍ଦୋପନନ୍ଦଭଦ୍ରାଦ୍ଯା ରାମକୃଷ୍ଣାନୁଵର୍ତିନଃ
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯୁୟୁଧାନ, ଗଦ, ସାମ୍ବ, ସାରଣ, ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, ଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ ସମେତାଃ ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍ । ରୁରୁଧୁର୍ବାଣନଗରଂ ସମନ୍ତାତ୍ ସାତ୍ଵତର୍ଷଭାଃ
ବାରଟି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାଣଙ୍କ ସହରକୁ ଘେରି ରଖିଲେ।
ଭଜ୍ଯମାନପୁରୋଦ୍ଯାନ ପ୍ରାକାରାଟ୍ଟାଲଗୋପୁରମ୍ । ପ୍ରେକ୍ଷମାଣୋ ରୁଷାଵିଷ୍ଟଃ ତୁଲ୍ଯସୈନ୍ଯୋଽଭିନିର୍ଯଯୌ
ତାଙ୍କର ବଗିଚା, ପ୍ରାକାର, ଦୁର୍ଗ ଓ ଦ୍ୱାର ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବାଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ସମାନ ସେନା ନେଇ ବାହାରି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିଲେ।
ବାଣାର୍ଥେ ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ରଃ ସସୁତଃ ପ୍ରମଥୈର୍ଵୃତଃ । ଆରୁହ୍ଯ ନନ୍ଦିଵୃଷଭଂ ଯୁଯୁଧେ ରାମକୃଷ୍ଣଯୋଃ
ବାଣଙ୍କ ପାଇଁ, ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରମଥମାନେ ସହିତ, ନନ୍ଦି ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଆସୀତ୍ ସୁତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଅଦ୍ଭୁତଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ । କୃଷ୍ଣଶଙ୍କରଯୋ ରାଜନ୍ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଗୁହଯୋରପି
ହେ ରାଜା, କୃଷ୍ଣ ଓ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ, ଏବଂ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଗୁହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
କୁମ୍ଭାଣ୍ଡକୂପକର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ବଲେନ ସହ ସଂଯୁଗଃ । ସାମ୍ବସ୍ଯ ବାଣପୁତ୍ରେଣ ବାଣେନ ସହ ସାତ୍ଯକେଃ
କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୂପକର୍ଣ୍ଣ ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ସାମ୍ବ ବାଣଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଓ ସାତ୍ୟକି ବାଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ସୁରାଧୀଶା ମୁନଯଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ । ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋ ଯକ୍ଷା ଵିମାନୈର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗମନ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କର ବିମାନରେ ବସି ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ଶଙ୍କରାନୁଚରାନ୍ ଶୌରିଃ ଭୂତପ୍ରମଥଗୁହ୍ଯକାନ୍ । ଡାକିନୀର୍ଯାତୁଧାନାଂଶ୍ଚ ଵେତାଲାନ୍ ସଵିନାଯକାନ୍
କୃଷ୍ଣ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନୁଚର — ଭୂତ, ପ୍ରମଥ, ଗୁହ୍ୟକ, ଡାକିନୀ, ରାକ୍ଷସ ଓ ବିନାୟକମାନେ — ମାନେ ଦେଖି, ସେମାନେକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦେଲେ।
ପ୍ରେତମାତୃପିଶାଚାଂଶ୍ଚ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସାନ୍ । ଦ୍ରାଵଯାମାସ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୈଃ ଶରୈଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁଶ୍ଚ୍ଯୁତୈଃ
ପ୍ରେତ, ମାତୃ, ପିଶାଚ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମଧ୍ୟ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦୂର କରିଦେଲେ।
ପୃଥଗ୍ଵିଧାନି ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ ପିଣାକ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଶାଙ୍ର୍ଗିଣେ । ପ୍ରତ୍ଯସ୍ତ୍ରୈଃ ଶମଯାମାସ ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣିରଵିସ୍ମିତଃ
ପିଣାକଧାରୀ ଶିବ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁଧାରୀ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ପ୍ରତିଅସ୍ତ୍ରରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ବଳ କରିଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ଵାଯଵ୍ଯସ୍ଯ ଚ ପାର୍ଵତମ୍ । ଆଗ୍ନେଯସ୍ଯ ଚ ପାର୍ଜନ୍ଯଂ ନୈଜଂ ପାଶୁପତସ୍ଯ ଚ
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର, ବାୟବ୍ୟକୁ ପାର୍ବତୀୟ, ଅଗ୍ନେୟକୁ ପାର୍ଜନ୍ୟ ଓ ପାଶୁପତକୁ ନିଜ ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
ମୋହଯିତ୍ଵା ତୁ ଗିରିଶଂ ଜୃମ୍ଭଣାସ୍ତ୍ରେଣ ଜୃମ୍ଭିତମ୍ । ବାଣସ୍ଯ ପୃତନାଂ ଶୌରିଃ ଜଘାନାସିଗଦେଷୁଭିଃ
ଏହାପରେ, ଜ୍ରୁମ୍ଭଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗିରିଶଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି, ଶୌରି କୃଷ୍ଣ ତଳୱାର, ଗଦା ଓ ବାଣରେ ବାଣଙ୍କ ସେନାକୁ ନଶ୍ୱନ କରିଦେଲେ।
ସ୍କନ୍ଦଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନବାଣୌଘୈଃ ଅର୍ଦ୍ଯମାନଃ ସମନ୍ତତଃ । ଅସୃଗ୍ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ ଗାତ୍ରେଭ୍ଯଃ ଶିଖିନାପକ୍ରମଦ୍ ରଣାତ୍
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ବାଣବର୍ଷାରେ ସ୍କନ୍ଦ ଚାରିପଟେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ରକ୍ତ ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ମୟୂରଧ୍ୱଜ ସେଠାରୁ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଃ କୂପକର୍ଣଶ୍ଚ ପେତତୁର୍ମୁଷଲାର୍ଦିତୌ । ଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତଦନୀକନି ହତନାଥାନି ସର୍ଵତଃ
କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୂପକର୍ଣ୍ଣ, ମୁଷଳ ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱହୀନ ସେନାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଵିଶୀର୍ଯମାଣଂ ସ୍ଵବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବାଣୋଽତ୍ଯମର୍ଷଣଃ । କୃଷ୍ଣଂ ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ ସଂଖ୍ଯେ ରଥୀ ହିତ୍ଵୈଵ ସାତ୍ଯକିମ୍
ନିଜ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ବାଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଜଳି, ସାତ୍ୟକିକୁ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଧନୂଂଷ୍ଯାକୃଷ୍ଯ ଯୁଗପଦ୍ ବାଣଃ ପଞ୍ଚଶତାନି ଵୈ । ଏକୈକସ୍ମିନ୍ ଶରୌ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ସନ୍ଦଧେ ରଣଦୁର୍ମଦଃ
ବାଣ, ଯୁଦ୍ଧ ମଦରେ ମତ୍ତ, ଏକ ସମୟରେ ପାଞ୍ଚଶେ ଧନୁଷ ଟାଣି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧନୁଷରେ ଦୁଇଟି କରି ବାଣ ଲଗାଇଲେ।
ତାନି ଚିଚ୍ଛେଦ ଭଗଵାନ୍ ଧନୂଂସି ଯୁଗପଦ୍ଧରିଃ । ସାରଥିଂ ରଥମଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ହତ୍ଵା ଶଙ୍ଖମପୂରଯତ୍
ଭଗବାନ ହରି ସମୟରେ ସେ ସମସ୍ତ ଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ, ସାରଥି, ରଥ ଓ ଘୋଡାକୁ ମାରିଦେଲେ, ପରେ ନିଜ ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱନି କରିଲେ।
ତନ୍ମାତା କୋଟରା ନାମ ନଗ୍ନା ମକ୍ତଶିରୋରୁହା । ପୁରୋଽଵତସ୍ଥେ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପୁତ୍ରପ୍ରାଣରିରକ୍ଷଯା
ତାହାର ମା, ନାମ କୋଟରା, ନଗ୍ନ ଓ ବିକାଟ ଚୁଲ୍ରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ ପୁଅର ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।