ପ୍ରେତ ଉଵାଚ - ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଶତେନାପି ମୁକ୍ତିର୍ମେ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଉପାଯଂ ଅପରଂ କଂଚିତ୍ ତ୍ଵଂ ଵିଚାରଯ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ପ୍ରେତ କହିଲେ — ଗୟାରେ ଶତ ଥର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମୁକ୍ତି ହେବେ ନାହିଁ। ଏବେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଭାବିବା।
ଇତି ତଦ୍ଵାକ୍ଯମାକର୍ଣ୍ଯ ଗୋକର୍ଣୋ ଵିସ୍ମଯଂ ଗତଃ । ଶତଶ୍ରାଦ୍ଧୈର୍ନ ମୁକ୍ତିଶ୍ଚେତ୍ ଅସାଧ୍ଯଂ ମୋଚନଂ ତଵ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ — ଯଦି ଶତ ଥର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ, ତେବେ ତୋର ମୁକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ଇଦାନୀଂ ତୁ ନିଜଂ ସ୍ଥାନଂ ଆତିଷ୍ଠ ପ୍ରେତ ନିର୍ଭଯଃ । ତ୍ଵନ୍ମୁକ୍ତିସାଧକଂ କିଂଚିତ୍ ଆଚରିଷ୍ଯେ ଵିଚାର୍ଯ ଚ
ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ରୁହ। ମୁଁ ତୋର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ ଭାବି ଏବଂ କରିବି।
ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନିଜସ୍ଥାନଂ ତେନାଦିଷ୍ଟସ୍ତତୋ ଗତଃ । ଗୋକର୍ଣଶ୍ଚିନ୍ତଯାମାସ ତାଂ ରାତ୍ରିଂ ନ ତଦଧ୍ଯଗାତ୍
ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସେ ରାତି ସମସ୍ତ ଭାବନାରେ କାଟିଲେ, ଶୁଏ ନାହାଁ।
ପ୍ରାତସ୍ତଂ ଆଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକାଃ ପ୍ରୀତ୍ଯାଃ ସମାଗତାଃ । ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥିତଂ ତେନ ଯତ୍ ଜାତଂ ଚ ଯଥା ନିଶି
ପ୍ରଭାତରେ ତାଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକଠା ହେଲେ। ସେ ରାତିରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଯୋଗନିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନିନୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ । ତନ୍ମୁକ୍ତିଂ ନୈଵ ତେଽପଶ୍ଯନ୍ ପଶ୍ଯନ୍ତଃ ଶାସ୍ତ୍ରସଂଚଯାନ୍
ପାଣ୍ଡିତ୍ୟବାନ, ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଉପାସକ — ସମସ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ସର୍ଵୈଃ ସୂର୍ଯଵାକ୍ଯଂ ତନ୍ମୁକ୍ତୌ ସ୍ଥାପିତଂ ପରମ୍ । ଗୋକର୍ଣଃ ସ୍ତମ୍ଭନଂ ଚକ୍ରେ ସୂର୍ଯଵେଗସ୍ଯ ଵୈ ତଦା
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କଥାକୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସର୍ବୋପରି ମନେ କଲେ। ସେ ସମୟରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତିକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋ ଜଗତ୍ ସାକ୍ଷିନ୍ ବ୍ରୂହି ମେ ମୁକ୍ତିହେତୁକମ୍ । ତତ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂରତଃ ସୂର୍ଯଃ ସ୍ଫୁଟମିତ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତ
ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ମୋତେ ମୁକ୍ତିର କାରଣ କହ। ଏହା ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୂରରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତାନ୍ ମୁକ୍ତିଃ ସପ୍ତାହଂ ଵାଚନଂ କୁରୁ । ଇତି ସୂର୍ଯଵଚଃ ସର୍ଵୈଃ ଧର୍ମରୂପଂ ତୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପଢ଼ିବାକୁ ସପ୍ତାହ ଧରି ପଢ଼। ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ସର୍ଵେଽବ୍ରୁଵନ୍ ପ୍ରଯତ୍ନେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସୁକରଂ ତ୍ଵିଦମ୍ । ଗୋକର୍ଣୋ ନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ଵାଚନାର୍ଥଂ ପ୍ରଵର୍ତିତଃ
ସମସ୍ତେ କହିଲେ — ଏହାକୁ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ସହଜ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତ୍ର ସଂଶ୍ରଵଣାର୍ଥାଯ ଦେଶଗ୍ରାମାଜ୍ଜନା ଯଯୁଃ । ପଙ୍ଗ୍ଵନ୍ଧ ଵୃଦ୍ଧମନ୍ଦାଶ୍ଚ ତେଽପି ପାପକ୍ଷଯାଯ ଵୈ
ଏହା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଦେଶ ଓ ଗ୍ରାମରୁ ଲୋକ ଆସିଲେ — ଲଙ୍ଗଡ଼, ଅନ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦୁର୍ବଳମାନେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ।
ସମାଜସ୍ତୁ ମହାଞ୍ଜାତୋ ଦେଵଵିସ୍ମଯକାରକଃ । ଯଦୈଵାସନମାସ୍ଥାଯ ଗୋକର୍ଣୋଽକଥଯତ୍କଥାମ୍
ଏକ ବଡ଼ ସଭା ହେଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ନେଇ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସ ପ୍ରେତୋଽପି ତଦାଽଽଯାତଃ ସ୍ଥାନଂ ପଶ୍ଯନ୍ ଇତସ୍ତତଃ । ସପ୍ତଗ୍ରନ୍ଥିଯୁତଂ ତତ୍ର ଅପଶ୍ଯତ୍ କୀଚକମୁଛ୍ରିତମ୍
ସେ ସମୟରେ ପ୍ରେତ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, ଏଠିଓଠି ଦେଖୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ସାତ ଗଠି ଥିବା ଏକ ବାଁଶ ଦେଖିଲେ।
ତନ୍ମୂଲଚ୍ଛିଦ୍ରମାଵିଶ୍ଯ ଶ୍ରଵଣାର୍ଥଂ ସ୍ଥିତୌ ହ୍ଯସୌ । ଵାତରୂପୀ ସ୍ଥିତିଂ କର୍ତୁଂ ଅଶକ୍ତୋ ଵଂଶମାଵିଶତ୍
ସେ ବାଁଶର ତଳ ଛିଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ହେଲେ। ବାୟୁ ରୂପରେ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ବାଁଶ ଭିତରକୁ ଯାଇଲେ।
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମୁଖ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତାରଂ ପରିକଲ୍ପ୍ଯ ସଃ । ପ୍ରଥମସ୍କନ୍ଧତଃ ସ୍ପଷ୍ଟଂ ଆଖ୍ଯାନଂ ଧେନୁଜୋଽକରତ୍
ପ୍ରଧାନ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଶ୍ରୋତା ଭାବେ ଧରି, ଧେନୁପୁତ୍ର ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଦିନାନ୍ତେ ରକ୍ଷିତା ଗାଥା ତଦା ଚିତ୍ରଂ ବଭୂଵ ହ । ଵଂଶୈକଗ୍ରନ୍ଥିଭେଦୋଽଭୂତ୍ ସଶବ୍ଦଂ ପଶ୍ଯତାଂ ସତାମ୍
ଦିନ ଶେଷରେ ଗାଥା ପଢିବା ସମୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା — ଏକ ମାଣ୍ଡ ଗୋଟିର ଗଠି ଚିରିଗଲା, ଏହାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ଭଲ ଲୋକମାନେ।
ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ତଥା ସାଯଂ ଦ୍ଵିତୀଯଗ୍ରନ୍ଥିଭେଦନମ୍ । ତୃତୀଯେଽହ୍ନି ତଥା ସାଯଂ ତୃତୀଯଗ୍ରନ୍ଥିଭେଦନମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନର ସାଂଝେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତୃତୀୟ ଦିନର ସାଂଝେ ତୃତୀୟ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ଏଵଂ ସପ୍ତଦିନୈଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତଗ୍ରନ୍ଥିଵିଭେଦନମ୍ । କୃତ୍ଵା ସ ଦ୍ଵାଦଶସ୍କନ୍ଧ ଶ୍ରଵଣାତ୍ ପ୍ରେତତାଂ ଜହୌ
ଏଭଳି ସାତ ଦିନ ଧରି ସାତଟି ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍କନ୍ଧ ଶୁଣିବା ପରେ ସେ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଛାଡିଦେଲା।
ଦିଵ୍ଯରୂପଧରୋ ଜାତଃ ତୁଲସୀଦାମମଂଡିତଃ । ପୀତଵାସା ଘନଶ୍ଯମୋ ମୁକୁଟୀ କୁଣ୍ଡଲାନ୍ଵିତଃ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲା, ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିଲା, ଘନ ମେଘ ପରି କଳା, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲା।
ନନାମ ଭ୍ରାତରଂ ସଦ୍ଯୋ ଗୋକର୍ଣଂ ଇତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଯାହଂ ମୋଚିତୋ ବନ୍ଧୋ କୃପଯା ପ୍ରେତକଶ୍ମଲାତ୍
ସେ ସତ୍ରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲା ଏବଂ କହିଲା — 'ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ବନ୍ଧନ ଓ ପ୍ରେତ ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।'
ଧନ୍ଯା ଭାଗଵତୀ ଵାର୍ତା ପ୍ରେତପୀଡାଵିନାଶିନୀ । ସପ୍ତାହୋଽପି ତଥା ଧନ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣଲୋକଫଲପ୍ରଦଃ
ଭାଗବତ କଥା ଧନ୍ୟ, ଯାହା ପ୍ରେତ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ; ସାତ ଦିନର କଥା ଶୁଣିବା ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ, ଯାହା କୃଷ୍ଣ ଲୋକର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
କମ୍ପନ୍ତେ ସର୍ଵପାପାନି ସପ୍ତାହଶ୍ରଵଣେ ସ୍ଥିତେ । ଅସ୍ମାକଂ ପ୍ରଲଯଂ ସଦ୍ଯଃ କଥା ଚେଯଂ କରିଷ୍ଯତି
ସାତ ଦିନ କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ କମ୍ପିଯାଏ; ଏହି କଥା ଆମର ମୁକ୍ତିକୁ ସତ୍ରେ ଆଣିଦେବ।
ଆର୍ଦ୍ରଂ ଶୁଷ୍କଂ ଲଘୁ ସ୍ଥୂଲଂ ଵାଙ୍ମନଃ କର୍ମଭିଃ କୃତମ୍ । ଶ୍ରଵଣଂ ଵିଦହେତ୍ପାପଂ ପାଵକଂ ସମିଧୋ ଯଥା
ସେ ପାପ ଜଳିଯାଏ — ଜଳି, ଶୁଖା, ହଳୁକା, ଭାରି, କଥା, ଚିନ୍ତା, କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠି କରାଯାଏ, ଶୁଣିବା ତାକୁ ଦହିଦେଏ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଜଳା ଦହିଦେଏ।
ଅସ୍ମିନ୍ ଵୈ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ସୂରିଭିଃ ଦେଵସଂସଦି । ଅକଥାଶ୍ରାଵିଣାଂ ପୁଂସାଂ ନିଷ୍ଫଲଂ ଜନ୍ମ କୀର୍ତିତମ୍
ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, କଥା ଶୁଣିନଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଜନ୍ମକୁ ଫଳହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କିଂ ମୋହତୋ ରକ୍ଷିତେନ ସୁପୁଷ୍ଟେନ ବଲୀଯସା । ଅଧ୍ରୁଵେଣ ଶରୀରେଣ ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରକଥାଂ ଵିନା
ଶୁକଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ବିନା, ଏହି ଅସ୍ଥିର ଶରୀରକୁ ଭଲ ରଖିବା, ଭଲ ଖାଇବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବାର କଣ ଉପକାର?
ଅସ୍ଥିସ୍ତମ୍ଭଂ ସ୍ନାଯୁବଦ୍ଧଂ ମାଂସଶୋଣିତଲେପିତମ୍ । ଚର୍ମାଵନଦ୍ଧଂ ଦୁର୍ଗନ୍ଧଂ ପାତ୍ରଂ ମୂତ୍ରପୁରୀଷଯୋଃ
ଏହି ଶରୀର ଅସ୍ଥିର ଦଣ୍ଡ, ନାଡି ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ଚର୍ମରେ ଢାକା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଭରିତ, ମୁତ୍ର ଓ ମଳର ପାତ୍ର।
ଜରାଶୋକଵିପାକାର୍ତଂ ରୋଗମନ୍ଦିରମାତୁରମ୍ । ଦୂଷ୍ପୂରଂ ଦୁର୍ଧରଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ସଦୋଷଂ କ୍ଷଣଭଂଗୁରମ୍
ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ, ଦୁଃଖ ଓ କର୍ମର ଫଳରେ ପୀଡିତ, ରୋଗର ଘର, ଦୁଃଖ ଭରିତ, ଭରିବା କଷ୍ଟ, ଭୋଗିବା କଷ୍ଟ, ଦୁଷ୍ଟ, ଦୋଷିତ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭଙ୍ଗୁର।
କୃମିଵିଡ୍ ଭସ୍ମ ସଂଜ୍ଞାନ୍ତଂ ଶରୀରଂ ଇତି ଵର୍ଣିତମ୍ । ଅସ୍ଥିରେଣ ସ୍ଥିରଂ କର୍ମ କୁତୋଽଯଂ ସାଧଯେତ୍ ନ ହି
ଏହି ଶରୀର ଶେଷରେ କୀଟ, ମଳ ଓ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ; ଏପରି ଅସ୍ଥିର ଶରୀର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଥିରତା ଆସିପାରିବ?
ଯତ୍ପ୍ରାତଃ ସଂସ୍କୃତଂ ଚାନ୍ନଂ ସାଯଂ ତଚ୍ଚ ଵିନଶ୍ଯତି । ତଦୀଯରସସମ୍ପୁଷ୍ଟେ କାଯେ କା ନାମ ନିତ୍ଯତା
ପ୍ରଭାତରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସାଂଝେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଏପରି ଖାଦ୍ୟରେ ପୋଷିତ ଶରୀରରେ କେଉଁଠି ନିତ୍ୟତା ରହିପାରିବ?
ସପ୍ତାହଶ୍ରଵଣାତ୍ ଲୋକେ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନିକଟେ ହରିଃ । ଅତୋ ଦୋଷନିଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଏତଦ୍ ଏଵ ହି ସାଧନମ୍
ସାତ ଦିନ କଥା ଶୁଣିଲେ ଏହି ଜଗତରେ ହରିକୁ ପାଇଯାଏ; ତେଣୁ ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ।