ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଗୋକର୍ଣ ଉଵାଚ - କସ୍ତ୍ଵଂ ଉଗ୍ରତରୋ ରାତ୍ରୌ କୁତୋ ଯାତୋ ଦଶାଂ ଇମାମ୍ । କିଂଵା ପ୍ରେତଃ ପିଶାଚୋ ଵା ରାକ୍ଷସୋଽସୀତି ଶଂସ ନଃ

ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଭୟଙ୍କର ରାତିରେ? କେଉଁଠୁ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଛ? କି ତୁମେ ପ୍ରେତ, କିମ୍ବା ପିଶାଚ, କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ? ଆମକୁ କହ।'

ସୂତ ଉଵାଚ - ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟସ୍ତଦା ତେନ ରୁରୋଦୋଚ୍ଚୈଃ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅଶକ୍ତୋ ଵଚନୋଚ୍ଚାରେ ସଂଜ୍ଞାମାତ୍ରଂ ଚକାର ହ

ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ପଚାରିବା ପରେ, ସେ ବାରମ୍ବାର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, କିଛି କହିପାରୁନଥିଲେ, କେବଳ ଇଂଗিত ଦେଉଥିଲେ।

ତତୋଽଞ୍ଜଲୌ ଜଲଂ କୃତ୍ଵା ଗୋକର୍ଣସ୍ତମୁଦୈରଯତ୍ । ତତ୍ସେକହତପାପୋଽସୌ ପ୍ରଵକ୍ତୁଂ ଉପଚକ୍ରମେ

ତାପରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ହାତରେ ପାଣି ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ଉଠେଇଲେ; ସେହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକଥରେ ତାଙ୍କର ପାପ ହରାଗଲା, ଏବଂ ସେ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ପ୍ରେତ ଉଵାଚ - ଅହଂ ଭ୍ରାତା ତ୍ଵଦୀଯୋଽସ୍ମି ଧୁନ୍ଧୁକାରୀରି ନାମତଃ । ସ୍ଵକୀଯେନୈଵ ଦୋଷେଣ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ନାଶିତଂ ମଯା

ପ୍ରେତ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମର ଭାଇ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ; ନିଜ ଦୋଷରେ ମୁଁ ମୋ ମାନବ ଜନ୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛି।'

କର୍ମଣୋ ନାସ୍ତି ସଂଖ୍ଯା ମେ ମହାଜ୍ଞାନେ ଵିଵର୍ତିନଃ । ଲୋକାନାଂ ହିଂସକଃ ସୋଽହଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଦୁଃଖେନ ମାରିତଃ

ମୋ କର୍ମର ଗଣନା ନାହିଁ, ବଡ଼ ଅଜ୍ଞାନରେ ଭ୍ରମିଛି; ମୁଁ ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ନାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି।

ଅତଃ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ଆପନ୍ନୋ ଦୁର୍ଦଶାଂ ଚ ଵହାମ୍ଯହମ୍ । ଵାତାହାରେଣ ଜୀଵାମି ଦୈଵାଧୀନଫଲୋଦଯାତ୍

ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ପ୍ରେତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥା ଭୋଗୁଛି; ବାୟୁ ଖାଇ ବଞ୍ଚି ଅଛି, ଭାଗ୍ୟ ଯେତେ ଦେଉଛି, ସେତେ ଫଳ ମିଳୁଛି।

ଅହୋ ବନ୍ଧୋ କୃପାସିନ୍ଧୋ ଭ୍ରାତର୍ମାମାଶୁ ମୋଚଯ । ଗୋକର୍ଣୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ଵାକ୍ଯଂ ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍

ହେ ବନ୍ଧୁ, ଦୟାର ସମୁଦ୍ର, ଭାଇ, ଦୟାକରି ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ କର। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଠାରେ ତାକୁ ଏଭଳି କହିଲେ।

ଗୋକର୍ଣ ଉଵାଚ - ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ତୁ ଗଯାପିଣ୍ଡୋ ମଯା ଦତ୍ତୋ ଵିଧାନତଃ । ତତ୍କଥଂ ନୈଵ ମୁକ୍ତୋଽସି ମମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଇଦଂ ମହତ୍

ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ — ତୋ ପାଇଁ ମୁଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିଛି। ତେବେ ତୁମେ କିପରି ମୁକ୍ତ ହେଉନାହାଁ? ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନ ମୁକ୍ତିଶ୍ଚେତ୍ ଉପାଯୋ ନାପରସ୍ତ୍ଵିହ । କିଂ ଵିଧେଯଂ ମଯା ପ୍ରେତ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦ ସଵିସ୍ତରମ୍

ଯଦି ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ, ତେବେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ କଣ କରିବି? ସଠିକ୍ ଭାବେ ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ।

ପ୍ରେତ ଉଵାଚ - ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଶତେନାପି ମୁକ୍ତିର୍ମେ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଉପାଯଂ ଅପରଂ କଂଚିତ୍ ତ୍ଵଂ ଵିଚାରଯ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍

ପ୍ରେତ କହିଲେ — ଗୟାରେ ଶତ ଥର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମୁକ୍ତି ହେବେ ନାହିଁ। ଏବେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଭାବିବା।

ଇତି ତଦ୍‌ଵାକ୍ଯମାକର୍ଣ୍ଯ ଗୋକର୍ଣୋ ଵିସ୍ମଯଂ ଗତଃ । ଶତଶ୍ରାଦ୍ଧୈର୍ନ ମୁକ୍ତିଶ୍ଚେତ୍ ଅସାଧ୍ଯଂ ମୋଚନଂ ତଵ

ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ — ଯଦି ଶତ ଥର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ, ତେବେ ତୋର ମୁକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।

ଇଦାନୀଂ ତୁ ନିଜଂ ସ୍ଥାନଂ ଆତିଷ୍ଠ ପ୍ରେତ ନିର୍ଭଯଃ । ତ୍ଵନ୍ମୁକ୍ତିସାଧକଂ କିଂଚିତ୍ ଆଚରିଷ୍ଯେ ଵିଚାର୍ଯ ଚ

ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ରୁହ। ମୁଁ ତୋର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ ଭାବି ଏବଂ କରିବି।

ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନିଜସ୍ଥାନଂ ତେନାଦିଷ୍ଟସ୍ତତୋ ଗତଃ । ଗୋକର୍ଣଶ୍ଚିନ୍ତଯାମାସ ତାଂ ରାତ୍ରିଂ ନ ତଦଧ୍ଯଗାତ୍

ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସେ ରାତି ସମସ୍ତ ଭାବନାରେ କାଟିଲେ, ଶୁଏ ନାହାଁ।

ପ୍ରାତସ୍ତଂ ଆଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକାଃ ପ୍ରୀତ୍ଯାଃ ସମାଗତାଃ । ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥିତଂ ତେନ ଯତ୍ ଜାତଂ ଚ ଯଥା ନିଶି

ପ୍ରଭାତରେ ତାଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକଠା ହେଲେ। ସେ ରାତିରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଯୋଗନିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନିନୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ । ତନ୍ମୁକ୍ତିଂ ନୈଵ ତେଽପଶ୍ଯନ୍ ପଶ୍ଯନ୍ତଃ ଶାସ୍ତ୍ରସଂଚଯାନ୍

ପାଣ୍ଡିତ୍ୟବାନ, ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଉପାସକ — ସମସ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।

ତତଃ ସର୍ଵୈଃ ସୂର୍ଯଵାକ୍ଯଂ ତନ୍ମୁକ୍ତୌ ସ୍ଥାପିତଂ ପରମ୍ । ଗୋକର୍ଣଃ ସ୍ତମ୍ଭନଂ ଚକ୍ରେ ସୂର୍ଯଵେଗସ୍ଯ ଵୈ ତଦା

ତାପରେ ସମସ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କଥାକୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସର୍ବୋପରି ମନେ କଲେ। ସେ ସମୟରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତିକୁ ରୋକିଦେଲେ।

ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋ ଜଗତ୍ ସାକ୍ଷିନ୍ ବ୍ରୂହି ମେ ମୁକ୍ତିହେତୁକମ୍ । ତତ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂରତଃ ସୂର୍ଯଃ ସ୍ଫୁଟମିତ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତ

ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ମୋତେ ମୁକ୍ତିର କାରଣ କହ। ଏହା ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୂରରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ।

ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତାନ୍ ମୁକ୍ତିଃ ସପ୍ତାହଂ ଵାଚନଂ କୁରୁ । ଇତି ସୂର୍ଯଵଚଃ ସର୍ଵୈଃ ଧର୍ମରୂପଂ ତୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପଢ଼ିବାକୁ ସପ୍ତାହ ଧରି ପଢ଼। ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

ସର୍ଵେଽବ୍ରୁଵନ୍ ପ୍ରଯତ୍ନେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସୁକରଂ ତ୍ଵିଦମ୍ । ଗୋକର୍ଣୋ ନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ଵାଚନାର୍ଥଂ ପ୍ରଵର୍ତିତଃ

ସମସ୍ତେ କହିଲେ — ଏହାକୁ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ସହଜ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ତତ୍ର ସଂଶ୍ରଵଣାର୍ଥାଯ ଦେଶଗ୍ରାମାଜ୍ଜନା ଯଯୁଃ । ପଙ୍‌ଗ୍ଵନ୍ଧ ଵୃଦ୍ଧମନ୍ଦାଶ୍ଚ ତେଽପି ପାପକ୍ଷଯାଯ ଵୈ

ଏହା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଦେଶ ଓ ଗ୍ରାମରୁ ଲୋକ ଆସିଲେ — ଲଙ୍ଗଡ଼, ଅନ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦୁର୍ବଳମାନେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ।

ସମାଜସ୍ତୁ ମହାଞ୍ଜାତୋ ଦେଵଵିସ୍ମଯକାରକଃ । ଯଦୈଵାସନମାସ୍ଥାଯ ଗୋକର୍ଣୋଽକଥଯତ୍କଥାମ୍

ଏକ ବଡ଼ ସଭା ହେଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ନେଇ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ସ ପ୍ରେତୋଽପି ତଦାଽଽଯାତଃ ସ୍ଥାନଂ ପଶ୍ଯନ୍ ଇତସ୍ତତଃ । ସପ୍ତଗ୍ରନ୍ଥିଯୁତଂ ତତ୍ର ଅପଶ୍ଯତ୍ କୀଚକମୁଛ୍ରିତମ୍

ସେ ସମୟରେ ପ୍ରେତ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, ଏଠିଓଠି ଦେଖୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ସାତ ଗଠି ଥିବା ଏକ ବାଁଶ ଦେଖିଲେ।

ତନ୍ମୂଲଚ୍ଛିଦ୍ରମାଵିଶ୍ଯ ଶ୍ରଵଣାର୍ଥଂ ସ୍ଥିତୌ ହ୍ଯସୌ । ଵାତରୂପୀ ସ୍ଥିତିଂ କର୍ତୁଂ ଅଶକ୍ତୋ ଵଂଶମାଵିଶତ୍

ସେ ବାଁଶର ତଳ ଛିଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ହେଲେ। ବାୟୁ ରୂପରେ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ବାଁଶ ଭିତରକୁ ଯାଇଲେ।

ଵୈଷ୍ଣଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମୁଖ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତାରଂ ପରିକଲ୍ପ୍ଯ ସଃ । ପ୍ରଥମସ୍କନ୍ଧତଃ ସ୍ପଷ୍ଟଂ ଆଖ୍ଯାନଂ ଧେନୁଜୋଽକରତ୍

ପ୍ରଧାନ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଶ୍ରୋତା ଭାବେ ଧରି, ଧେନୁପୁତ୍ର ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଦିନାନ୍ତେ ରକ୍ଷିତା ଗାଥା ତଦା ଚିତ୍ରଂ ବଭୂଵ ହ । ଵଂଶୈକଗ୍ରନ୍ଥିଭେଦୋଽଭୂତ୍ ସଶବ୍ଦଂ ପଶ୍ଯତାଂ ସତାମ୍

ଦିନ ଶେଷରେ ଗାଥା ପଢିବା ସମୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା — ଏକ ମାଣ୍ଡ ଗୋଟିର ଗଠି ଚିରିଗଲା, ଏହାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ଭଲ ଲୋକମାନେ।

ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ତଥା ସାଯଂ ଦ୍ଵିତୀଯଗ୍ରନ୍ଥିଭେଦନମ୍ । ତୃତୀଯେଽହ୍ନି ତଥା ସାଯଂ ତୃତୀଯଗ୍ରନ୍ଥିଭେଦନମ୍

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନର ସାଂଝେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତୃତୀୟ ଦିନର ସାଂଝେ ତୃତୀୟ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା।

ଏଵଂ ସପ୍ତଦିନୈଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତଗ୍ରନ୍ଥିଵିଭେଦନମ୍ । କୃତ୍ଵା ସ ଦ୍ଵାଦଶସ୍କନ୍ଧ ଶ୍ରଵଣାତ୍ ପ୍ରେତତାଂ ଜହୌ

ଏଭଳି ସାତ ଦିନ ଧରି ସାତଟି ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍କନ୍ଧ ଶୁଣିବା ପରେ ସେ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଛାଡିଦେଲା।

ଦିଵ୍ଯରୂପଧରୋ ଜାତଃ ତୁଲସୀଦାମମଂଡିତଃ । ପୀତଵାସା ଘନଶ୍ଯମୋ ମୁକୁଟୀ କୁଣ୍ଡଲାନ୍ଵିତଃ

ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲା, ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିଲା, ଘନ ମେଘ ପରି କଳା, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲା।

ନନାମ ଭ୍ରାତରଂ ସଦ୍ଯୋ ଗୋକର୍ଣଂ ଇତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଯାହଂ ମୋଚିତୋ ବନ୍ଧୋ କୃପଯା ପ୍ରେତକଶ୍ମଲାତ୍

ସେ ସତ୍ରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲା ଏବଂ କହିଲା — 'ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ବନ୍ଧନ ଓ ପ୍ରେତ ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।'