ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିର୍ଗମଂ ଶୌରେଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ବିଲଂ ଜନାଃ। ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାହାନି ଦୁଃଖିତାଃ ସ୍ଵପୁରଂ ଯଯୁଃ

ଶୌରି ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ । ସେମାନେ ବାର ଦିନ ଦୁଃଖରେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ, ତାପରେ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ ।

ନିଶମ୍ଯ ଦେଵକୀ ଦେଵୀ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ। ସୁହୃଦୋ ଜ୍ଞାତଯୋଽଶୋଚନ୍ବିଲାତ୍କୃଷ୍ଣମନିର୍ଗତମ୍

କୃଷ୍ଣ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ଶୁଣି, ଦେବକୀ ଦେବୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ବସୁଦେବ, ମିତ୍ରମାନେ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।

ସତ୍ରାଜିତଂ ଶପନ୍ତସ୍ତେ ଦୁଃଖିତା ଦ୍ଵାରକୌକସଃ। ଉପତସ୍ଥୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଭାଗାଂ ଦୁର୍ଗାଂ କୃଷ୍ଣୋପଲବ୍ଧଯେ

ଦ୍ୱାରକାର ନାଗରିକମାନେ ଦୁଃଖରେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ।

ତେଷାଂ ତୁ ଦେଵ୍ଯୁପସ୍ଥାନାତ୍ପ୍ରତ୍ଯାଦିଷ୍ଟାଶିଷା ସ ଚ। ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସଦାରୋ ହର୍ଷଯନ୍ହରିଃ

ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପରେ, ଦେବୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ । ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରି, ଜନାନୀ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ ।

ଉପଲଭ୍ଯ ହୃଷୀକେଶଂ ମୃତଂ ପୁନରିଵାଗତମ୍। ସହ ପତ୍ନ୍ଯା ମଣିଗ୍ରୀଵଂ ସର୍ଵେ ଜାତମହୋତ୍ସଵାଃ

ହୃଷୀକେଶ ମଣି ଧାରି, ପତ୍ନୀ ସହିତ ଫେରିଲେ ବୋଲି ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ପାଇଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ ଓ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କଲେ ।

ସତ୍ରାଜିତଂ ସମାହୂଯ ସଭାଯାଂ ରାଜସନ୍ନିଧୌ। ପ୍ରାପ୍ତିଂ ଚାଖ୍ଯାଯ ଭଗଵାନ୍ମଣିଂ ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍

ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ସଭାରେ ଡାକି, ପ୍ରଭୁ ମଣି ମିଳିଥିବା କଥା କହି, ସେହି ମଣି ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ ।

ସ ଚାତିଵ୍ରୀଡିତୋ ରତ୍ନଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଵାଙ୍ମୁଖସ୍ତତଃ। ଅନୁତପ୍ଯମାନୋ ଭଵନମଗମତ୍ସ୍ଵେନ ପାପ୍ମନା

ସତ୍ରାଜିତ ବହୁତ ଲଜ୍ଜା ପାଇ, ମଣି ନେଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ, ନିଜ ଅପରାଧରେ ଅନ୍ତଃକଳେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।

ସୋଽନୁଧ୍ଯାଯଂସ୍ତଦେଵାଘଂ ବଲଵଦ୍ଵିଗ୍ରହାକୁଲଃ। କଥଂ ମୃଜାମ୍ଯାତ୍ମରଜଃ ପ୍ରସୀଦେଦ୍ଵାଚ୍ଯୁତଃ କଥମ୍

ତୀବ୍ର ଅନୁତାପ ଓ ମନସିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଭୋଗି, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ମୁଁ କିପରି ଏହି ପାପ ଦୂର କରିବି? କିପରି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି?'

କିଂ କୃତ୍ଵା ସାଧୁ ମହ୍ଯଂ ସ୍ଯାନ୍ନ ଶପେଦ୍ଵା ଜନୋ ଯଥା। ଅଦୀର୍ଘଦର୍ଶନଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ମୂଢଂ ଦ୍ରଵିଣଲୋଲୁପମ୍

'ମୁଁ କଣ କରିଲେ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତି ବୋଲି ମନେ କରିବେ, ଏବଂ ମୋତେ ଅପରିପକ୍ୱ, ଛୋଟ ମନର, ମୂର୍ଖ ଓ ଧନଲୋଭୀ ବୋଲି ନିନ୍ଦା କରିବେ ନାହିଁ?'

ଦାସ୍ଯେ ଦୁହିତରଂ ତସ୍ମୈ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଂ ରତ୍ନମେଵ ଚ। ଉପାଯୋଽଯଂ ସମୀଚୀନସ୍ତସ୍ଯ ଶାନ୍ତିର୍ନ ଚାନ୍ଯଥା

'ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ, ଯିଏ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଣି, ଏବଂ ସେହି ମଣିକୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି । ଏହା ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାର ସଠିକ ଉପାୟ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ ।'

ଏଵଂ ଵ୍ଯଵସିତୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସତ୍ରାଜିତ୍ସ୍ଵସୁତାଂ ଶୁଭାମ୍। ମଣିଂ ଚ ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଯୋପଜହାର ହ

ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସତ୍ରାଜିତ ନିଜେ ନିଜ ଶୁଭ ଝିଅ ଓ ମଣିକୁ ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ ଓ ଉପହାର ଦେଲେ ।

ତାଂ ସତ୍ଯଭାମାଂ ଭଗଵାନୁପଯେମେ ଯଥାଵିଧି। ବହୁଭିର୍ଯାଚିତାଂ ଶୀଲ ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତାମ୍

ପ୍ରଭୁ ଯଥାବିଧିରେ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଯିଏ ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାହାଯାଇଥିଲେ ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର, ରୂପ ଓ ଉଦାରତା ଦ୍ୱାରା ।

ଭଗଵାନାହ ନ ମଣିଂ ପ୍ରତୀଚ୍ଛାମୋ ଵଯଂ ନୃପ। ତଵାସ୍ତାଂ ଦେଵଭକ୍ତସ୍ଯ ଵଯଂ ଚ ଫଲଭାଗିନଃ

ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ଆମେ ଏହି ମଣି ନେବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ । ଏହା ତୁମ ପାଖରେ ରହୁ, ତୁମେ ଦେବଭକ୍ତ ହେଉଛ । ଆମେ ତାହାର ଫଳରେ ଅଂଶୀ ହେବୁ ।'

କାଲିନ୍ଦୀମିତ୍ରଵିନ୍ଦାସତ୍ଯାଭଦ୍ରାଲକ୍ଷ୍ମଣାଦୀନାଂ ପାଣିଗ୍ରହଣମ୍। ଅଥାଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ 10.58 ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଏକଦା ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରତୀତାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥଂ ଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଯୁଯୁଧାନାଦିଭିର୍ଵୃତଃ

ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏକଦିନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯୁୟୁଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଗଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାଗତଂ ପାର୍ଥା ମୁକୁନ୍ଦମଖିଲେଶ୍ଵରମ୍। ଉତ୍ତସ୍ଥୁର୍ଯୁଗପଦ୍ଵୀରାଃ ପ୍ରାଣା ମୁଖ୍ଯମିଵାଗତମ୍

ମୁକୁନ୍ଦ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ଜୀବନ ଆଉଥିବା ପରି ।

ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାଚ୍ଯୁତଂ ଵୀରା ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗହତୈନସଃ। ସାନୁରାଗସ୍ମିତଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତସ୍ଯ ମୁଦଂ ଯଯୁଃ

ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୁଲିଗଲେ । ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ କୃତ୍ଵା ପାଦାଭିଵନ୍ଦନମ୍। ଫାଲ୍ଗୁନଂ ପରିରଭ୍ଯାଥ ଯମାଭ୍ଯାଂ ଚାଭିଵନ୍ଦିତଃ

କୃଷ୍ଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଭୀମଙ୍କ ପାଦେ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାପରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଓ ଯମଜ ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ।

ପରମାସନ ଆସୀନଂ କୃଷ୍ଣା କୃଷ୍ଣମନିନ୍ଦିତା। ନଵୋଢା ଵ୍ରୀଡିତା କିଞ୍ଚିଚ୍ଛନୈରେତ୍ଯାଭ୍ଯଵନ୍ଦତ

ନବବିବାହିତା କୃଷ୍ଣା କିଛି ଲଜ୍ଜା ଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଶାନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ ଓ ନମସ୍କାର କଲେ ।

ତଥୈଵ ସାତ୍ଯକିଃ ପାର୍ଥୈଃ ପୂଜିତଶ୍ଚାଭିଵନ୍ଦିତଃ। ନିଷସାଦାସନେଽନ୍ଯେ ଚ ପୂଜିତାଃ ପର୍ଯୁପାସତ

ସେହିପରି ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ସହିତ ଅଭିବାଦନ କଲେ । ସେ ନିଜ ଆସନରେ ବସିଲେ । ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ନିକଟରେ ବସିଲେ ।

ପୃଥାମ୍ସମାଗତ୍ଯ କୃତାଭିଵାଦନସ୍ତଯାତିହାର୍ଦାର୍ଦ୍ର ଦୃଶାଭିରମ୍ଭିତଃ। ଆପୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ତାଂ କୁଶଲଂ ସହସ୍ନୁଷାଂ ପିତୃଷ୍ଵସାରମ୍ପରିପୃଷ୍ଟବାନ୍ଧଵଃ

ପ୍ରଥାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସାତ୍ୟକି ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ । ପ୍ରଥା ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ଭିଜା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ । ସେ ତାଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ବୋହୁମାନେ, ପିଶୀ ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ସେ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।

ତମାହ ପ୍ରେମଵୈକ୍ଲଵ୍ଯ ରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠାଶ୍ରୁଲୋଚନା। ସ୍ମରନ୍ତୀ ତାନ୍ବହୂନ୍କ୍ଲେଶାନ୍କ୍ଲେଶାପାଯାତ୍ମଦର୍ଶନମ୍

ସେ, ପୁରୁଣା ଦୁଃଖମନ୍ଦିର ଦୁଃଖ ଓ ସେଠାରୁ ମିଳିଥିବା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସ୍ନେହରେ ଗଳା ଭରିଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦରେ ଓ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ କଥା କହିଲେ ।

ତଦୈଵ କୁଶଲଂ ନୋଽଭୂତ୍ସନାଥାସ୍ତେ କୃତା ଵଯମ୍। ଜ୍ଞାତୀନ୍ନଃ ସ୍ମରତା କୃଷ୍ଣ ଭ୍ରାତା ମେ ପ୍ରେଷିତସ୍ତ୍ଵଯା

ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଏକ ରକ୍ଷକ ପାଇଲୁ, ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ଆମର ଭଲ ହେଲା । ହେ କୃଷ୍ଣ, ଆମର ଆତ୍ମୀୟମାନେକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମୋ ଭାଇ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଯାଇଥିଲେ ।

ନ ତେଽସ୍ତି ସ୍ଵପରଭ୍ରାନ୍ତିର୍ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ସୁହୃଦାତ୍ମନଃ। ତଥାପି ସ୍ମରତାଂ ଶଶ୍ଵତ୍କ୍ଲେଶାନ୍ହଂସି ହୃଦି ସ୍ଥିତଃ

ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ଓ ଆତ୍ମା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ତୁମ ପାଇଁ 'ଆମେ' କିମ୍ବା 'ପର' ଭେଦ ନାହିଁ । ତଥାପି, ଯେମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ହୃଦୟରେ ରହି, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ସଦା ଦୂର କର ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ। କିଂ ନ ଆଚରିତଂ ଶ୍ରେଯୋ ନ ଵେଦାହମଧୀଶ୍ଵର। ଯୋଗେଶ୍ଵରାଣାଂ ଦୁର୍ଦର୍ଶୋ ଯନ୍ନୋ ଦୃଷ୍ଟଃ କୁମେଧସାମ୍

ୟୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: ଆମେ କଣ ଭଲ କାମ କରିନଥିଲୁ? ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, କାରଣ ଯେଉଁଠି ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଦର୍ଶନ ପାଆନ୍ତି, ସେଠି ଆମେ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିଲୁ ।

ଇତି ଵୈ ଵାର୍ଷିକାନ୍ମାସାନ୍ରାଜ୍ଞା ସୋଽଭ୍ଯର୍ଥିତଃ ସୁଖମ୍। ଜନଯନ୍ନଯନାନନ୍ଦମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥୌକସାଂ ଵିଭୁଃ

ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ପ୍ରଭୁ ବହୁ ମାସ ଅନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ରହିଲେ । ସେଠାର ଲୋକମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ ।

ଏକଦା ରଥମାରୁହ୍ଯ ଵିଜଯୋ ଵାନରଧ୍ଵଜମ୍। ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଧନୁରାଦାଯ ତୂଣୌ ଚାକ୍ଷଯସାଯକୌ

ଏକଦିନ, ଅର୍ଜୁନ ହନୁମାନଙ୍କ ଧ୍ୱଜାଉପରେ ଥିବା ରଥକୁ ଚଢ଼ି, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଓ ଅକ୍ଷୟ ବାଣ ତୁଣୀ ନେଇଲେ ।

ସାକଂ କୃଷ୍ଣେନ ସନ୍ନଦ୍ଧୋ ଵିହର୍ତୁଂ ଵିପିନଂ ମହତ୍। ବହୁଵ୍ଯାଲମୃଗାକୀର୍ଣଂ ପ୍ରାଵିଶତ୍ପରଵୀରହା

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ସେ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ମୃଗ ଓ ପଶୁ ଥିଲେ, ମଜା ପାଇବାକୁ ।

ତତ୍ରାଵିଧ୍ଯଚ୍ଛରୈର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ଶୂକରାନ୍ମହିଷାନ୍ରୁରୂନ୍। ଶରଭାନ୍ଗଵଯାନ୍ଖଡ୍ଗାନ୍ହରିଣାନ୍ଶଶଶଲ୍ଲକାନ୍

ସେଠାରେ, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ବାଘ, ହାତୀ, ମହିଷ, ମୃଗ, ସରଭ, ବନ୍ୟ ଗାୟ, ଖଡ୍ଗ, ହରିଣ, ଖରା ଓ ଶଲ୍ଲକ ମାରିଲେ ।

ତାନ୍ନିନ୍ଯୁଃ କିଙ୍କରା ରାଜ୍ଞେ ମେଧ୍ଯାନ୍ପର୍ଵଣ୍ଯୁପାଗତେ। ତୃଟ୍ପରୀତଃ ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ବିଭତ୍ସୁର୍ଯମୁନାମଗାତ୍

ସେଇ ପବିତ୍ର ପଶୁମାନେକୁ ଦାସମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ, ପର୍ବ ଆସୁଥିବା ସମୟରେ । ତିବ୍ର ତିରିଷ୍ଣା ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ଅର୍ଜୁନ ଯମୁନା ତୀରକୁ ଗଲେ ।