ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧଂ ସୁତୁମୁଲମୁଭଯୋର୍ଵିଜିଗୀଷତୋଃ। ଆଯୁଧାଶ୍ମଦ୍ରୁମୈର୍ଦୋର୍ଭିଃ କ୍ରଵ୍ଯାର୍ଥେ ଶ୍ଯେନଯୋରିଵ

ଉଭୟେ ଜିତିବା ଆଶାରେ, ଅସ୍ତ୍ର, ପାଥର, ଗଛ ଏବଂ ନିଜ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ମାଂସ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଗୃଧ୍ର ଯେପରି ଲଢ଼େ।

ଆସୀତ୍ତଦଷ୍ଟାଵିଂଶାହମିତରେତରମୁଷ୍ଟିଭିଃ। ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷପରୁଷୈରଵିଶ୍ରମମହର୍ନିଶମ୍

ଏଭଳି ଭାବେ ଅଟେଇଶି ଦିନ ଦିନ ରାତି ଅବିରତ ଭାବେ, ଦୁଇଜଣେ ଏକାପରେ ଏକା ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ମାରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ଥିଲା।

କୃଷ୍ଣମୁଷ୍ଟିଵିନିଷ୍ପାତ ନିଷ୍ପିଷ୍ଟାଙ୍ଗୋରୁ ବନ୍ଧନଃ। କ୍ଷୀଣସତ୍ତ୍ଵଃ ସ୍ଵିନ୍ନଗାତ୍ରସ୍ତମାହାତୀଵ ଵିସ୍ମିତଃ

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘୁଞ୍ଚରେ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଶକ୍ତି ଶେଷ ହେବା ଏବଂ ଦେହ ଘମରେ ଭିଜିଯିବାରୁ, ଜାମ୍ବବାନ୍ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଜାନେ ତ୍ଵାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପ୍ରାଣ ଓଜଃ ସହୋ ବଲମ୍। ଵିଷ୍ଣୁଂ ପୁରାଣପୁରୁଷଂ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁମଧୀଶ୍ଵରମ୍

ମୁଁ ଜାଣେ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣ, ଶକ୍ତି, ଶାସନ ଏବଂ ବଳ; ଆପଣ ପୁରାତନ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମାଲିକ ଏବଂ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଅଧିପତି।

ତ୍ଵଂ ହି ଵିଶ୍ଵସୃଜାଂ ସ୍ରଷ୍ଟା ସୃଷ୍ଟାନାମପି ଯଚ୍ଚ ସତ୍। କାଲଃ କଲଯତାମୀଶଃ ପର ଆତ୍ମା ତଥାତ୍ମନାମ୍

ଆପଣ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସୃଷ୍ଟିମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି; ଆପଣ ସମୟ, ସମୟକୁ ଗଣନା କରୁଥିବାଙ୍କର ନାୟକ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଆତ୍ମା।

ଯସ୍ଯେଷଦୁତ୍କଲିତରୋଷକଟାକ୍ଷମୋକ୍ଷୈର୍। ଵର୍ତ୍ମାଦିଶତ୍କ୍ଷୁଭିତନକ୍ରତିମିଙ୍ଗଲୋଽବ୍ଧିଃ । ସେତୁଃ କୃତଃ ସ୍ଵଯଶ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲିତା ଚ ଲଙ୍କା। ରକ୍ଷଃଶିରାଂସି ଭୁଵି ପେତୁରିଷୁକ୍ଷତାନି

ଯାହାଙ୍କ ଅଳ୍ପ କ୍ରୋଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସାଗର ଉତ୍ତଳିତ ହୋଇଥିଲା, ପଥ ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ସେତୁ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଲଙ୍କାର ମହିମା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।

ଇତି ଵିଜ୍ଞାତଵିଜ୍ଞାନମୃକ୍ଷରାଜାନମଚ୍ଯୁତଃ। ଵ୍ଯାଜହାର ମହାରାଜ ଭଗଵାନ୍ଦେଵକୀସୁତଃ

ଏଭଳି ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଭାଲୁମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଚ୍ୟୁତ—ଦେବକୀଙ୍କ ପୁଅ—ହେ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ଅଭିମୃଶ୍ଯାରଵିନ୍ଦାକ୍ଷଃ ପାଣିନା ଶଂକରେଣ ତମ୍। କୃପଯା ପରଯା ଭକ୍ତଂ ମେଘଗମ୍ଭୀରଯା ଗିରା

ପଦ୍ମନୟନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ମେଘ ଭଳି ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ, ଅତି ଦୟାରେ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ମଣିହେତୋରିହ ପ୍ରାପ୍ତା ଵଯମୃକ୍ଷପତେ ବିଲମ୍। ମିଥ୍ଯାଭିଶାପଂ ପ୍ରମୃଜନ୍ନାତ୍ମନୋ ମଣିନାମୁନା

ମଣି ପାଇଁ, ହେ ଭାଲୁର ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ଗୁହାକୁ ଆସିଛି; ଏହି ମଣି ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା ଭୁଲ ଅଭିଯୋଗ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵାଂ ଦୁହିତରଂ କନ୍ଯାଂ ଜାମ୍ବଵତୀଂ ମୁଦା। ଅର୍ହଣାର୍ଥଂ ସ ମଣିନା କୃଷ୍ଣାଯୋପଜହାର ହ

ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀ ଓ ମଣିକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ।

ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିର୍ଗମଂ ଶୌରେଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ବିଲଂ ଜନାଃ। ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାହାନି ଦୁଃଖିତାଃ ସ୍ଵପୁରଂ ଯଯୁଃ

ଶୌରି ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ । ସେମାନେ ବାର ଦିନ ଦୁଃଖରେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ, ତାପରେ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ ।

ନିଶମ୍ଯ ଦେଵକୀ ଦେଵୀ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ। ସୁହୃଦୋ ଜ୍ଞାତଯୋଽଶୋଚନ୍ବିଲାତ୍କୃଷ୍ଣମନିର୍ଗତମ୍

କୃଷ୍ଣ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ଶୁଣି, ଦେବକୀ ଦେବୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ବସୁଦେବ, ମିତ୍ରମାନେ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।

ସତ୍ରାଜିତଂ ଶପନ୍ତସ୍ତେ ଦୁଃଖିତା ଦ୍ଵାରକୌକସଃ। ଉପତସ୍ଥୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଭାଗାଂ ଦୁର୍ଗାଂ କୃଷ୍ଣୋପଲବ୍ଧଯେ

ଦ୍ୱାରକାର ନାଗରିକମାନେ ଦୁଃଖରେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ।

ତେଷାଂ ତୁ ଦେଵ୍ଯୁପସ୍ଥାନାତ୍ପ୍ରତ୍ଯାଦିଷ୍ଟାଶିଷା ସ ଚ। ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସଦାରୋ ହର୍ଷଯନ୍ହରିଃ

ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପରେ, ଦେବୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ । ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରି, ଜନାନୀ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ ।

ଉପଲଭ୍ଯ ହୃଷୀକେଶଂ ମୃତଂ ପୁନରିଵାଗତମ୍। ସହ ପତ୍ନ୍ଯା ମଣିଗ୍ରୀଵଂ ସର୍ଵେ ଜାତମହୋତ୍ସଵାଃ

ହୃଷୀକେଶ ମଣି ଧାରି, ପତ୍ନୀ ସହିତ ଫେରିଲେ ବୋଲି ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ପାଇଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ ଓ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କଲେ ।

ସତ୍ରାଜିତଂ ସମାହୂଯ ସଭାଯାଂ ରାଜସନ୍ନିଧୌ। ପ୍ରାପ୍ତିଂ ଚାଖ୍ଯାଯ ଭଗଵାନ୍ମଣିଂ ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍

ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ସଭାରେ ଡାକି, ପ୍ରଭୁ ମଣି ମିଳିଥିବା କଥା କହି, ସେହି ମଣି ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ ।

ସ ଚାତିଵ୍ରୀଡିତୋ ରତ୍ନଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଵାଙ୍ମୁଖସ୍ତତଃ। ଅନୁତପ୍ଯମାନୋ ଭଵନମଗମତ୍ସ୍ଵେନ ପାପ୍ମନା

ସତ୍ରାଜିତ ବହୁତ ଲଜ୍ଜା ପାଇ, ମଣି ନେଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ, ନିଜ ଅପରାଧରେ ଅନ୍ତଃକଳେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।

ସୋଽନୁଧ୍ଯାଯଂସ୍ତଦେଵାଘଂ ବଲଵଦ୍ଵିଗ୍ରହାକୁଲଃ। କଥଂ ମୃଜାମ୍ଯାତ୍ମରଜଃ ପ୍ରସୀଦେଦ୍ଵାଚ୍ଯୁତଃ କଥମ୍

ତୀବ୍ର ଅନୁତାପ ଓ ମନସିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଭୋଗି, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ମୁଁ କିପରି ଏହି ପାପ ଦୂର କରିବି? କିପରି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି?'

କିଂ କୃତ୍ଵା ସାଧୁ ମହ୍ଯଂ ସ୍ଯାନ୍ନ ଶପେଦ୍ଵା ଜନୋ ଯଥା। ଅଦୀର୍ଘଦର୍ଶନଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ମୂଢଂ ଦ୍ରଵିଣଲୋଲୁପମ୍

'ମୁଁ କଣ କରିଲେ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତି ବୋଲି ମନେ କରିବେ, ଏବଂ ମୋତେ ଅପରିପକ୍ୱ, ଛୋଟ ମନର, ମୂର୍ଖ ଓ ଧନଲୋଭୀ ବୋଲି ନିନ୍ଦା କରିବେ ନାହିଁ?'

ଦାସ୍ଯେ ଦୁହିତରଂ ତସ୍ମୈ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଂ ରତ୍ନମେଵ ଚ। ଉପାଯୋଽଯଂ ସମୀଚୀନସ୍ତସ୍ଯ ଶାନ୍ତିର୍ନ ଚାନ୍ଯଥା

'ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ, ଯିଏ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଣି, ଏବଂ ସେହି ମଣିକୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି । ଏହା ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାର ସଠିକ ଉପାୟ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ ।'

ଏଵଂ ଵ୍ଯଵସିତୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସତ୍ରାଜିତ୍ସ୍ଵସୁତାଂ ଶୁଭାମ୍। ମଣିଂ ଚ ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଯୋପଜହାର ହ

ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସତ୍ରାଜିତ ନିଜେ ନିଜ ଶୁଭ ଝିଅ ଓ ମଣିକୁ ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ ଓ ଉପହାର ଦେଲେ ।

ତାଂ ସତ୍ଯଭାମାଂ ଭଗଵାନୁପଯେମେ ଯଥାଵିଧି। ବହୁଭିର୍ଯାଚିତାଂ ଶୀଲ ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତାମ୍

ପ୍ରଭୁ ଯଥାବିଧିରେ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଯିଏ ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାହାଯାଇଥିଲେ ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର, ରୂପ ଓ ଉଦାରତା ଦ୍ୱାରା ।

ଭଗଵାନାହ ନ ମଣିଂ ପ୍ରତୀଚ୍ଛାମୋ ଵଯଂ ନୃପ। ତଵାସ୍ତାଂ ଦେଵଭକ୍ତସ୍ଯ ଵଯଂ ଚ ଫଲଭାଗିନଃ

ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ଆମେ ଏହି ମଣି ନେବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ । ଏହା ତୁମ ପାଖରେ ରହୁ, ତୁମେ ଦେବଭକ୍ତ ହେଉଛ । ଆମେ ତାହାର ଫଳରେ ଅଂଶୀ ହେବୁ ।'

କାଲିନ୍ଦୀମିତ୍ରଵିନ୍ଦାସତ୍ଯାଭଦ୍ରାଲକ୍ଷ୍ମଣାଦୀନାଂ ପାଣିଗ୍ରହଣମ୍। ଅଥାଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ 10.58 ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଏକଦା ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରତୀତାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥଂ ଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଯୁଯୁଧାନାଦିଭିର୍ଵୃତଃ

ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏକଦିନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯୁୟୁଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଗଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାଗତଂ ପାର୍ଥା ମୁକୁନ୍ଦମଖିଲେଶ୍ଵରମ୍। ଉତ୍ତସ୍ଥୁର୍ଯୁଗପଦ୍ଵୀରାଃ ପ୍ରାଣା ମୁଖ୍ଯମିଵାଗତମ୍

ମୁକୁନ୍ଦ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ଜୀବନ ଆଉଥିବା ପରି ।

ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାଚ୍ଯୁତଂ ଵୀରା ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗହତୈନସଃ। ସାନୁରାଗସ୍ମିତଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତସ୍ଯ ମୁଦଂ ଯଯୁଃ

ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୁଲିଗଲେ । ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ କୃତ୍ଵା ପାଦାଭିଵନ୍ଦନମ୍। ଫାଲ୍ଗୁନଂ ପରିରଭ୍ଯାଥ ଯମାଭ୍ଯାଂ ଚାଭିଵନ୍ଦିତଃ

କୃଷ୍ଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଭୀମଙ୍କ ପାଦେ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାପରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଓ ଯମଜ ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ।

ପରମାସନ ଆସୀନଂ କୃଷ୍ଣା କୃଷ୍ଣମନିନ୍ଦିତା। ନଵୋଢା ଵ୍ରୀଡିତା କିଞ୍ଚିଚ୍ଛନୈରେତ୍ଯାଭ୍ଯଵନ୍ଦତ

ନବବିବାହିତା କୃଷ୍ଣା କିଛି ଲଜ୍ଜା ଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଶାନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ ଓ ନମସ୍କାର କଲେ ।

ତଥୈଵ ସାତ୍ଯକିଃ ପାର୍ଥୈଃ ପୂଜିତଶ୍ଚାଭିଵନ୍ଦିତଃ। ନିଷସାଦାସନେଽନ୍ଯେ ଚ ପୂଜିତାଃ ପର୍ଯୁପାସତ

ସେହିପରି ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ସହିତ ଅଭିବାଦନ କଲେ । ସେ ନିଜ ଆସନରେ ବସିଲେ । ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ନିକଟରେ ବସିଲେ ।