ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ କୃଷ୍ଣାନ୍ତଃପୁରଯୋଷିତଃ । ଅଭ୍ଯନନ୍ଦନ୍ ବ୍ବହୂନବ୍ଦାନ୍ ନଷ୍ଟଂ ମୃତମିଵାଗତମ୍

ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗଳ୍ପ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ନାରୀମାନେ ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ବହୁ ବର୍ଷ ହାରାଇଥିବା ପୁଅକୁ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରି ଆସିଥିବା ଭଳି ସ୍ୱୀକାର କଲେ।

ଦେଵକୀ ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣରାମୌ ତଥା ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଦମ୍ପତୀ ତୌ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ରୁକ୍ମିଣୀ ଚ ଯଯୁର୍ମୁଦମ୍

ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀମାନେ, ସେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ । ରୁକ୍ମିଣୀ ମଧ୍ୟ ଖୁସିରେ ଏହି ମିଳନରେ ଯୋଗ ଦେଲେ ।

ନଷ୍ଟଂ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନମାଯାତଂ ଆକର୍ଣ୍ଯ ଦ୍ଵାରକୌକସଃ । ଅହୋ ମୃତ ଇଵାଯାତୋ ବାଲୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ହାବ୍ରୁଵନ୍

ହରାଇଯାଇଥିବା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଫେରିଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହିଲେ, 'ହାଁ! ଏ ଛୁଆ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରିଆସିଛି — ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ!'

( ଵସଂତତିଲକା ) ଯଂ ଵୈ ମୁହୁଃ ପିତୃସରୂପନିଜେଶଭାଵାଃ ତନ୍ମାତରୋ ଯଦଭଜନ୍ ରହରୂଢଭାଵାଃ । ଚିତ୍ରଂ ନ ତତ୍ଖଲୁ ରମାସ୍ପଦବିମ୍ବବିମ୍ବେ କାମେ ସ୍ମରେଽକ୍ଷଵିଷଯେ କିମୁତାନ୍ଯନାର୍ଯଃ

ଯିଏକି ପୁନିପୁନି ମାଆମାନେ ନିଜ ପତି ଓ ପିତା ପ୍ରତି ଯେମିତି ଭାବ ରଖି ଭଜିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରେମ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିଲା — ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ, କାମ ଓ ପ୍ରେମର ଅଞ୍ଚଳରେ, ଅନ୍ୟ ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନେ କଣ କରିପାରିବେ?

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ଉତ୍ତରାର୍ଧେ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋତ୍ପତ୍ତିନିରୂପଣଂ ନାମ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏଭଳି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ 'ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା' ନାମକ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।

ଅଥ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ । ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ସତ୍ରାଜିତଃ ସ୍ଵତନଯାଂ କୃଷ୍ଣାଯ କୃତକିଲ୍ବିଷଃ। ସ୍ଯମନ୍ତକେନ ମଣିନା ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦତ୍ତଵାନ୍

ଏବେ ଛଅପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ ତାଙ୍କର ଅପରାଧ ପୂରଣ କରି, ନିଜ କନ୍ୟାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଦାନ କଲେ ।

ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ। ସତ୍ରାଜିତଃ କିମକରୋଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କିଲ୍ବିଷଃ। ସ୍ଯମନ୍ତକଃ କୁତସ୍ତସ୍ଯ କସ୍ମାଦ୍ଦତ୍ତା ସୁତା ହରେଃ

ରାଜା ପଚାରିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସତ୍ରାଜିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କଣ ଅପରାଧ କଲେ? ସେ ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି କେଉଁଠୁ ପାଇଲେ? ସେ କାହିଁକି ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ହରିଙ୍କୁ ଦେଲେ?

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଆସୀତ୍ସତ୍ରାଜିତଃ ସୂର୍ଯୋ ଭକ୍ତସ୍ଯ ପରମଃ ସଖା। ପ୍ରୀତସ୍ତସ୍ମୈ ମଣିଂ ପ୍ରାଦାତ୍ସ ଚ ତୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଇଥିଲେ ।

ସ ତଂ ବିଭ୍ରନ୍ମଣିଂ କଣ୍ଠେ ଭ୍ରାଜମାନୋ ଯଥା ରଵିଃ। ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵାରକାଂ ରାଜନ୍ତେଜସା ନୋପଲକ୍ଷିତଃ

ସତ୍ରାଜିତ ମଣିଟି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ ।

ତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଜନା ଦୂରାତ୍ତେଜସା ମୁଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟଯଃ। ଦୀଵ୍ଯତେଽକ୍ଷୈର୍ଭଗଵତେ ଶଶଂସୁଃ ସୂର୍ଯଶଙ୍କିତାଃ

ଲୋକେ ଦୂରରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଆଖି ଝଲସିଗଲା; ସେମାନେ ଦାୟସ୍ ଖେଳୁଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ, ଭାବିଲେ ଏହିଜଣେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ହେବେ ।

ନାରାଯଣ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧର। ଦାମୋଦରାରଵିନ୍ଦାକ୍ଷ ଗୋଵିନ୍ଦ ଯଦୁନନ୍ଦନ

ନାରାୟଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ; ଦାମୋଦର, କମଳନୟନ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଯଦୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ!

ଏଷ ଆଯାତି ସଵିତା ତ୍ଵାଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁର୍ଜଗତ୍ପତେ। ମୁଷ୍ଣନ୍ଗଭସ୍ତିଚକ୍ରେଣ ନୃଣାଂ ଚକ୍ଷୂଂଷି ତିଗ୍ମଗୁଃ

ହେ ଜଗତ୍ପତି, ଏଠାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସୁଛନ୍ତି, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କିରଣରେ ଲୋକଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ହରାଯାଉଛି ।

ନନ୍ଵନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ତି ତେ ମାର୍ଗଂ ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଂ ଵିବୁଧର୍ଷଭାଃ। ଜ୍ଞାତ୍ଵାଦ୍ଯ ଗୂଢଂ ଯଦୁଷୁ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵାଂ ଯାତ୍ଯଜଃ ପ୍ରଭୋ

ନିଶ୍ଚୟ, ତିନି ଲୋକର ଦେବମାନେ ତୁମ ପଥ ଖୋଜନ୍ତି; ଆଜି ତୁମେ ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଅଛ, ଜାଣି, ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ନିଶମ୍ଯ ବାଲଵଚନଂ ପ୍ରହସ୍ଯାମ୍ବୁଜଲୋଚନଃ। ପ୍ରାହ ନାସୌ ରଵିର୍ଦେଵଃ ସତ୍ରାଜିନ୍ମଣିନା ଜ୍ଵଲନ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଛୁଆମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କମଳନୟନ ହସି କହିଲେ, 'ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ନୁହଁ, ସତ୍ରାଜିତ ମଣିର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଛନ୍ତି ।'

ସତ୍ରାଜିତ୍ସ୍ଵଗୃହଂ ଶ୍ରୀମତ୍କୃତକୌତୁକମଙ୍ଗଲମ୍। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଦେଵସଦନେ ମଣିଂ ଵିପ୍ରୈର୍ନ୍ଯଵେଶଯତ୍

ସତ୍ରାଜିତ ନିଜ ଶୋଭାମୟ ଘରକୁ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ଉତ୍ସବରେ ସଜାଇ, ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜିଥିବା ଦେବଗୃହରେ ମଣିଟି ରଖିଲେ ।

ଦିନେ ଦିନେ ସ୍ଵର୍ଣଭାରାନଷ୍ଟୌ ସ ସୃଜତି ପ୍ରଭୋ। ଦୁର୍ଭିକ୍ଷମାର୍ଯରିଷ୍ଟାନି ସର୍ପାଧିଵ୍ଯାଧଯୋଽଶୁଭାଃ। ନ ସନ୍ତି ମାଯିନସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତେଽଭ୍ଯର୍ଚିତୋ ମଣିଃ

ପ୍ରତିଦିନ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ମଣି ଆଠ ଭାର ସୁନା ଉତ୍ପାଦନ କରେ; ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମଣି ପୂଜାଯାଏ, ସେଠାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଅପଶକୁନ, ସାପର କଷ୍ଟ, ରୋଗ ଓ ଅଶୁଭ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ ।

ସ ଯାଚିତୋ ମଣିଂ କ୍ଵାପି ଯଦୁରାଜାଯ ଶୌରିଣା। ନୈଵାର୍ଥକାମୁକଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଯାଚ୍ଞାଭଙ୍ଗମତର୍କଯନ୍

ଯଦୁରାଜ ଶୌରି ମଣିଟି ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ରାଜିତ ଧନର ଆଶା ନଥିଲେ, ତେଣୁ ଅନୁରୋଧକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି ମଣି ଦେଲେ ନାହିଁ ।

ତମେକଦା ମଣିଂ କଣ୍ଠେ ପ୍ରତିମୁଚ୍ଯ ମହାପ୍ରଭମ୍। ପ୍ରସେନୋ ହଯମାରୁହ୍ଯ ମୃଗାଯାଂ ଵ୍ଯଚରଦ୍ଵନେ

ଏକଦିନ, ପ୍ରସେନ ଗଳାରେ ତେଜସ୍ୱୀ ମଣି ପିନ୍ଧି, ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ ।

ପ୍ରସେନଂ ସହଯଂ ହତ୍ଵା ମଣିମାଚ୍ଛିଦ୍ଯ କେଶରୀ। ଗିରିଂ ଵିଶନ୍ଜାମ୍ବଵତା ନିହତୋ ମଣିମିଚ୍ଛତା

ସିଂହ ପ୍ରସେନ ଓ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରି, ମଣିଟି ନେଇ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ସେଠାରେ ଜାମ୍ବବତ ମଣି ଆଶାରେ ସିଂହକୁ ମାରିଦେଲେ ।

ସୋଽପି ଚକ୍ରେ କୁମାରସ୍ଯ ମଣିଂ କ୍ରୀଡନକଂ ବିଲେ। ଅପଶ୍ଯନ୍ଭ୍ରାତରଂ ଭ୍ରାତା ସତ୍ରାଜିତ୍ପର୍ଯତପ୍ଯତ

ସେ ମଣିକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଗୁହାରେ ଖେଳନା ଭାବେ ରଖିଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଭାଇକୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ, ସତ୍ରାଜିତ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ପ୍ରାଯଃ କୃଷ୍ଣେନ ନିହତୋ ମଣିଗ୍ରୀଵୋ ଵନଂ ଗତଃ। ଭ୍ରାତା ମମେତି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କର୍ଣେ କର୍ଣେଽଜପନ୍ଜନାଃ

ଲୋକେ କହିଲେ, 'ମଣି ଧାରିଥିବା ସେ ବୋଧହୁଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଭାଇ ମୋର'—ଏହି କଥା ଶୁଣି ଲୋକେ ଚୁପଚାପ କାନରୁ କାନକୁ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ଭଗଵାଂସ୍ତଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଦୁର୍ଯଶୋ ଲିପ୍ତମାତ୍ମନି। ମାର୍ଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରସେନପଦଵୀମନ୍ଵପଦ୍ଯତ ନାଗରୈଃ

ଭଗବାନ ନିଜ ନାମ ଉପରେ ଖରାପ ଦାଗ ଲାଗିଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ନିଜକୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ ସହରବାସୀଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରସେନଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ହତଂ ପ୍ରସେନଂ ଅଶ୍ଵଂ ଚ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କେଶରିଣା ଵନେ। ତଂ ଚାଦ୍ରି ପୃଷ୍ଠେ ନିହତମୃକ୍ଷେଣ ଦଦୃଶୁର୍ଜନାଃ

ଲୋକେ ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଘୋଡାକୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ; ପରେ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ସେହି ସିଂହକୁ ଭାଲୁ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।

ଋକ୍ଷରାଜବିଲଂ ଭୀମମନ୍ଧେନ ତମସାଵୃତମ୍। ଏକୋ ଵିଵେଶ ଭଗଵାନଵସ୍ଥାପ୍ଯ ବହିଃ ପ୍ରଜାଃ

ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାର ରହିଥିବା ଭାଲୁର ଗୁହାକୁ, ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାହାରେ ରଖି, ଏକାକି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଣିପ୍ରେଷ୍ଠଂ ବାଲକ୍ରୀଡନକଂ କୃତମ୍। ହର୍ତୁଂ କୃତମତିସ୍ତସ୍ମିନ୍ନଵତସ୍ଥେଽର୍ଭକାନ୍ତିକେ

ସେଠାରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିଟିକୁ ଏକ ଶିଶୁର ଖେଳନା ଭାବେ ଦେଖି, ଭଗବାନ ତାହା ନେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ ଏବଂ ଶିଶୁ ପାଖରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ।

ତମପୂର୍ଵଂ ନରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧାତ୍ରୀ ଚୁକ୍ରୋଶ ଭୀତଵତ୍। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଜାମ୍ବଵାନ୍ବଲିନାଂ ଵରଃ

ଅଜଣା ଲୋକଟିକୁ ଦେଖି, ଶିଶୁର ଧାତ୍ରୀ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନ୍ କ୍ରୋଧରେ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ।

ସ ଵୈ ଭଗଵତା ତେନ ଯୁଯୁଧେ ସ୍ଵାମିନାଽଽତ୍ମନଃ। ପୁରୁଷଂ ପ୍ରାକୃତଂ ମତ୍ଵା କୁପିତୋ ନାନୁଭାଵଵିତ୍

ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ନିଜ ସ୍ୱାମୀକୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭାବି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଏକାଧିକାର ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧଂ ସୁତୁମୁଲମୁଭଯୋର୍ଵିଜିଗୀଷତୋଃ। ଆଯୁଧାଶ୍ମଦ୍ରୁମୈର୍ଦୋର୍ଭିଃ କ୍ରଵ୍ଯାର୍ଥେ ଶ୍ଯେନଯୋରିଵ

ଉଭୟେ ଜିତିବା ଆଶାରେ, ଅସ୍ତ୍ର, ପାଥର, ଗଛ ଏବଂ ନିଜ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ମାଂସ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଗୃଧ୍ର ଯେପରି ଲଢ଼େ।

ଆସୀତ୍ତଦଷ୍ଟାଵିଂଶାହମିତରେତରମୁଷ୍ଟିଭିଃ। ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷପରୁଷୈରଵିଶ୍ରମମହର୍ନିଶମ୍

ଏଭଳି ଭାବେ ଅଟେଇଶି ଦିନ ଦିନ ରାତି ଅବିରତ ଭାବେ, ଦୁଇଜଣେ ଏକାପରେ ଏକା ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ମାରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ଥିଲା।