ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ସ ଚ ଶମ୍ବରମଭ୍ଯେତ୍ଯ ସଂଯୁଗାଯ ସମାହ୍ଵଯତ୍ । ଅଵିଷହ୍ଯୈସ୍ତମାକ୍ଷେପୈଃ କ୍ଷିପନ୍ ସଞ୍ଜନଯନ୍ କଲିମ୍

ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶାମ୍ବରଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ; ଅସହ୍ୟ ଉପାଲି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ସୋଽଧିକ୍ଷିପ୍ତୋ ଦୁର୍ଵାଚୋଭିଃ ପଦାହତ ଇଵୋରଗଃ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ଗଦାପାଣିଃ ଅମର୍ଷାତ୍ ତାମ୍ରଲୋଚନଃ

ଅପମାନ ଭରା କଥାରେ ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତିତ ସାପ ଭଳି, ଶାମ୍ବର ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଗଦା ହାତରେ ଧରି, ବାହାରିଗଲେ।

ଗଦାମାଵିଧ୍ଯ ତରସା ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଯ ମହାତ୍ମନେ । ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯ ଵ୍ଯନଦଦ୍ ନାଦଂ ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷନିଷ୍ଠୁରମ୍

ଶାମ୍ବର ଶକ୍ତିରେ ଗଦାକୁ ଘୁମାଇ, ମହାତ୍ମା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ତାଙ୍କ ରୋଷର ନାଦ ବଜ୍ର ଥିବା ଭଳି କଠୋର ଶବ୍ଦ ହେଲା।

ତାମାପତନ୍ତୀଂ ଭଗଵାନନ୍ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଗଦଯା ଗଦାମ୍ । ଅପାସ୍ଯ ଶତ୍ରଵେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରାହିଣୋର୍ ସ୍ଵଗଦାଂ ନୃପ

ଯେତେବେଳେ ତା ଆସୁଥିଲା, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭଗବାନ୍ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନିଜ ଗଦା ଶତ୍ରୁପକ୍ଷରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଆସୁଥିବା ଗଦାକୁ ଅପସାରଣ କରିଦେଲେ।

ସ ଚ ମାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଦୈତେଯୀଂ ମଯଦର୍ଶିତମ୍ । ମୁମୁଚେଽସ୍ତ୍ରମଯଂ ଵର୍ଷଂ କାର୍ଷ୍ଣୌ ଵୈହାଯସୋଽସୁରଃ

ଦେମନ୍ ମାୟାର ଭ୍ରମ ଉପରେ ଭରସା କରି, ମୟା ଦେଖାଇଥିବା ଯାଦୁ ଦ୍ୱାରା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ଆକାଶରୁ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରିଦେଲା।

ବାଧ୍ଯମାନୋଽସ୍ତ୍ରଵର୍ଷେଣ ରୌକ୍ମିଣେଯୋ ମହାରଥଃ । ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ମିକାଂ ମହାଵିଦ୍ଯାଂ ସର୍ଵମାଯୋପମର୍ଦିନୀମ୍

ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହେବା ସମୟରେ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ, ଏହି ମହାରଥୀ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ମାୟାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

ତତୋ ଗୌହ୍ଯକଗାନ୍ଧର୍ଵ ପୈଶାଚୋରଗରାକ୍ଷସୀଃ । ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ ଶତଶୋ ଦୈତ୍ଯଃ କାର୍ଷ୍ଣିର୍ଵ୍ଯଧମଯତ୍ସ ତାଃ

ତାପରେ ଦେମନ୍ ଶତ-ଶତ ଗୁପ୍ତ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ସାପ, ରାକ୍ଷସ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲା, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ସେଗୁଡିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦୂର କରିଦେଲେ।

ନିଶାତମସିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସକିରୀଟଂ ସକୁଣ୍ଡଲମ୍ । ଶମ୍ବରସ୍ଯ ଶିରଃ କାଯାତ୍ ତାମ୍ରଶ୍ମଶ୍ର୍ଵୋଜସାହରତ୍

ତିଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ଶମ୍ବରଙ୍କ ଶରୀରରୁ ତାଙ୍କ ତାମ୍ର ଦାଡି ଚମକୁଥିବା ମୁଣ୍ଡକୁ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଅଲଗା କରିଦେଲେ।

ଆକୀର୍ଯମାଣୋ ଦିଵିଜୈଃ ସ୍ତୁଵଦ୍‌ଭିଃ କୁସୁମୋତ୍କରୈଃ । ଭାର୍ଯଯାମ୍ବରଚାରିଣ୍ଯା ପୁରଂ ନୀତୋ ଵିହାଯସା

ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା ଓ ଫୁଲର ଅଞ୍ଚଳ ଭରି ଉପରେ ଛିଁଟି ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଆକାଶରେ ଦେବୀଙ୍କ ଭଳି ଚାଲି, ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।

ଅନ୍ତଃପୁରଵରଂ ରାଜନ୍ ଲଲନାଶତସଙ୍କୁଲମ୍ । ଵିଵେଶ ପତ୍ନ୍ଯା ଗଗନାଦ୍ ଵିଦ୍ଯୁତେଵ ବଲାହକଃ

ରାଜା, ଶତ-ଶତ ନାରୀ ଭିତରେ ଭରିଥିବା ଚମତ୍କାର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ, ତିଁ ଆକାଶରୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଲଦଶ୍ଯାମଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସସମ୍ । ପ୍ରଲମ୍ବବାହୁଂ ତାମ୍ରାକ୍ଷଂ ସୁସ୍ମିତଂ ରୁଚିରାନନମ୍

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମେଘର ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ପୀତ କାତିର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଲମ୍ବା ହାତ, ତାମ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଓ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଦେଖି,

ସ୍ଵଲଙ୍କୃତମୁଖାମ୍ଭୋଜଂ ନୀଲଵକ୍ରାଲକାଲିଭିଃ । କୃଷ୍ଣଂ ମତ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯୋ ହ୍ରୀତା ନିଲିଲ୍ଯୁସ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ହ

ନୀଳ ଚୁଲ ଭଳି ଅଳଙ୍କୃତ ମୁହଁ ଲଟୁସ୍ ଫୁଲ ଭଳି, ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ଭାବି, ଲଜ୍ଜାରେ ଏଠି-ସେଠି ଲୁଚିଗଲେ।

ଅଵଧାର୍ଯ ଶନୈରୀଷଦ୍ ଵୈଲକ୍ଷଣ୍ଯେନ ଯୋଷିତଃ । ଉପଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସସ୍ତ୍ରୀ ରତ୍ନଂ ସୁଵିସ୍ମିତାଃ

ସେମାନେ ଦୀରେ-ଦୀରେ ଅଳ୍ପ ଲଜ୍ଜାରେ ବୁଝି ପାରି, ଆନନ୍ଦରେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

ଅଥ ତତ୍ରାସିତାପାଙ୍ଗୀ ଵୈଦର୍ଭୀ ଵଲ୍ଗୁଭାଷିଣୀ । ଅସ୍ମରତ୍ ସ୍ଵସୁତଂ ନଷ୍ଟଂ ସ୍ନେହସ୍ନୁତପଯୋଧରା

ତାପରେ ବୈଦର୍ଭୀ, ଶ୍ୟାମ ଚକ୍ଷୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା, ନିଜ ହାରାଇଥିବା ପୁଅକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଭିଜିଗଲା।

କୋ ନ୍ଵଯଂ ନରଵୈଦୂର୍ଯଃ କସ୍ଯ ଵା କମଲେକ୍ଷଣଃ । ଧୃତଃ କଯା ଵା ଜଠରେ କେଯଂ ଲବ୍ଧା ତ୍ଵନେନ ଵା

କିଏ ଏହି ନରମଣି, କମଳ ଚକ୍ଷୁ? କିଏ ତାଙ୍କ ପିତା? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କଲେ? କିଏ ଏହି ନାରୀ ଯିଁ ଏହି ପୁଅକୁ ପାଇଛନ୍ତି, କିଏ ତାଙ୍କୁ ଲାଭ କଲେ?

ମମ ଚାପ୍ଯାତ୍ମଜୋ ନଷ୍ଟୋ ନୀତୋ ଯଃ ସୂତିକାଗୃହାତ୍ । ଏତତ୍ତୁଲ୍ଯଵଯୋରୂପୋ ଯଦି ଜୀଵତି କୁତ୍ରଚିତ୍

ମୋର ନିଜ ପୁଅ ହାରାଇଗଲା, ସୂତିକା ଘରରୁ ନେଇଯିବାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପୁଅ ମୋର ପୁଅ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଛି — ଯଦି ସେ କେଉଁଠି ବଞ୍ଚିଛି, କେଉଁଠି ଅଛି?

କଥଂ ତ୍ଵନେନ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ସାରୂପ୍ଯଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନଃ । ଆକୃତ୍ଯାଵଯଵୈର୍ଗତ୍ଯା ସ୍ଵରହାସାଵଲୋକନୈଃ

କିପରି ଏହି ପୁଅ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି — ଆକୃତି, ଅଙ୍ଗ, ଚାଳ, ସ୍ୱର, ହାସ୍ୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ?

ସ ଏଵ ଵା ଭଵେତ୍ ନୂନଂ ଯୋ ମେ ଗର୍ଭେ ଧୃତୋଽର୍ଭକଃ । ଅମୁଷ୍ମିନ୍ ପ୍ରୀତିରଧିକା ଵାମଃ ସ୍ଫୁରତି ମେ ଭୁଜଃ

ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ପୁଅ ମୋର ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରାଯାଇଥିବା ଶିଶୁ। ମୋର ବାମ ହାତ ସ୍ନେହରେ କମ୍ପିଉଛି, ଏବଂ ମୋର ଭଲପାଇବା ଅଧିକ ହେଉଛି।

ଏଵଂ ମୀମାଂସମଣାଯାଂ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଂ ଦେଵକୀସୁତଃ । ଦେଵକ୍ଯାନକଦୁନ୍ଦୁଭ୍ଯାଂ ଉତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକ ଆଗମତ୍

ଏଭଳି ବୈଦର୍ଭୀ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁଅ, ଉତ୍ତମ ଶ୍ଲୋକ କୃଷ୍ଣ, ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ ସହିତ ଆସିଲେ।

ଵିଜ୍ଞାତାର୍ଥୋଽପି ଭଗଵାନ୍ ତୂଷ୍ଣୀମାସ ଜନାର୍ଦନଃ । ନାରଦୋଽକଥଯତ୍ ସର୍ଵଂ ଶମ୍ବରାହରଣାଦିକମ୍

ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜନାର୍ଦନ ଭଗବାନ୍ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ; ନାରଦ ସମସ୍ତ କଥା, ଶମ୍ବର ନିବୃତି ସହିତ, ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ କୃଷ୍ଣାନ୍ତଃପୁରଯୋଷିତଃ । ଅଭ୍ଯନନ୍ଦନ୍ ବ୍ବହୂନବ୍ଦାନ୍ ନଷ୍ଟଂ ମୃତମିଵାଗତମ୍

ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗଳ୍ପ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ନାରୀମାନେ ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ବହୁ ବର୍ଷ ହାରାଇଥିବା ପୁଅକୁ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରି ଆସିଥିବା ଭଳି ସ୍ୱୀକାର କଲେ।

ଦେଵକୀ ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣରାମୌ ତଥା ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଦମ୍ପତୀ ତୌ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ରୁକ୍ମିଣୀ ଚ ଯଯୁର୍ମୁଦମ୍

ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀମାନେ, ସେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ । ରୁକ୍ମିଣୀ ମଧ୍ୟ ଖୁସିରେ ଏହି ମିଳନରେ ଯୋଗ ଦେଲେ ।

ନଷ୍ଟଂ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନମାଯାତଂ ଆକର୍ଣ୍ଯ ଦ୍ଵାରକୌକସଃ । ଅହୋ ମୃତ ଇଵାଯାତୋ ବାଲୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ହାବ୍ରୁଵନ୍

ହରାଇଯାଇଥିବା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଫେରିଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହିଲେ, 'ହାଁ! ଏ ଛୁଆ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରିଆସିଛି — ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ!'

( ଵସଂତତିଲକା ) ଯଂ ଵୈ ମୁହୁଃ ପିତୃସରୂପନିଜେଶଭାଵାଃ ତନ୍ମାତରୋ ଯଦଭଜନ୍ ରହରୂଢଭାଵାଃ । ଚିତ୍ରଂ ନ ତତ୍ଖଲୁ ରମାସ୍ପଦବିମ୍ବବିମ୍ବେ କାମେ ସ୍ମରେଽକ୍ଷଵିଷଯେ କିମୁତାନ୍ଯନାର୍ଯଃ

ଯିଏକି ପୁନିପୁନି ମାଆମାନେ ନିଜ ପତି ଓ ପିତା ପ୍ରତି ଯେମିତି ଭାବ ରଖି ଭଜିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରେମ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିଲା — ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ, କାମ ଓ ପ୍ରେମର ଅଞ୍ଚଳରେ, ଅନ୍ୟ ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନେ କଣ କରିପାରିବେ?

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ଉତ୍ତରାର୍ଧେ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋତ୍ପତ୍ତିନିରୂପଣଂ ନାମ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏଭଳି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ 'ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା' ନାମକ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।

ଅଥ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ । ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ସତ୍ରାଜିତଃ ସ୍ଵତନଯାଂ କୃଷ୍ଣାଯ କୃତକିଲ୍ବିଷଃ। ସ୍ଯମନ୍ତକେନ ମଣିନା ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦତ୍ତଵାନ୍

ଏବେ ଛଅପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ ତାଙ୍କର ଅପରାଧ ପୂରଣ କରି, ନିଜ କନ୍ୟାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଦାନ କଲେ ।

ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ। ସତ୍ରାଜିତଃ କିମକରୋଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କିଲ୍ବିଷଃ। ସ୍ଯମନ୍ତକଃ କୁତସ୍ତସ୍ଯ କସ୍ମାଦ୍ଦତ୍ତା ସୁତା ହରେଃ

ରାଜା ପଚାରିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସତ୍ରାଜିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କଣ ଅପରାଧ କଲେ? ସେ ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି କେଉଁଠୁ ପାଇଲେ? ସେ କାହିଁକି ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ହରିଙ୍କୁ ଦେଲେ?

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଆସୀତ୍ସତ୍ରାଜିତଃ ସୂର୍ଯୋ ଭକ୍ତସ୍ଯ ପରମଃ ସଖା। ପ୍ରୀତସ୍ତସ୍ମୈ ମଣିଂ ପ୍ରାଦାତ୍ସ ଚ ତୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଇଥିଲେ ।

ସ ତଂ ବିଭ୍ରନ୍ମଣିଂ କଣ୍ଠେ ଭ୍ରାଜମାନୋ ଯଥା ରଵିଃ। ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵାରକାଂ ରାଜନ୍ତେଜସା ନୋପଲକ୍ଷିତଃ

ସତ୍ରାଜିତ ମଣିଟି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ ।