ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ସିକ୍ତମାର୍ଗା ମଦଚ୍ଯୁଦ୍ଭିରାହୂତପ୍ରେଷ୍ଠଭୂଭୁଜାମ୍। ଗଜୈର୍ଦ୍ଵାଃସୁ ପରାମୃଷ୍ଟ ରମ୍ଭାପୂଗୋପଶୋଭିତା

ସେଠାର ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ମଦ ମିଶିତ ସୁଗନ୍ଧି ଜଳ ଛିଟାଯାଇଥିଲା; ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରିୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଡାକିଥିବା ହାତୀ ଦଣ୍ଡାଇଥିଲେ, ଏବଂ କଦଳୀ ଓ ପୋଇଁ ଗଛର ଶାରୀ ଦ୍ୱାରା ନଗର ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।

କୁରୁସୃଞ୍ଜଯକୈକେଯ ଵିଦର୍ଭଯଦୁକୁନ୍ତଯଃ। ମିଥୋ ମୁମୁଦିରେ ତସ୍ମିନ୍ସମ୍ଭ୍ରମାତ୍ପରିଧାଵତାମ୍

କୁରୁ, ସୃଞ୍ଜୟ, କୈକେୟ, ବିଦର୍ଭ, ଯଦୁ ଓ କୁନ୍ତିମାନେ ସେଠାରେ ଏକାସାଥିରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଉତ୍ସାହରେ ଏକାଉଠି ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।

ରୁକ୍ମିଣ୍ଯା ହରଣଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୀଯମାନଂ ତତସ୍ତତଃ। ରାଜାନୋ ରାଜକନ୍ଯାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁର୍ଭୃଶଵିସ୍ମିତାଃ

ଯେଉଁଠାରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ହରଣ କଥା ସବୁଠାରେ ଗାଯାଉଥିଲା, ସେଠାରେ ରାଜାମାନେ ଓ ରାଜକନ୍ୟାମାନେ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।

ଦ୍ଵାରକାଯାମଭୂଦ୍ରାଜନ୍ମହାମୋଦଃ ପୁରୌକସାମ୍। ରୁକ୍ମିଣ୍ଯା ରମଯୋପେତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣଂ ଶ୍ରିଯଃ ପତିମ୍

ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ୱାରକାରେ ସମସ୍ତ ପୌରମାନେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ, ଶ୍ରୀର ନାଥ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ଦେଖି।

ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ଜନ୍ମ, ଶମ୍ବରାସୁରଵଧଶ୍ଚ ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) କାମସ୍ତୁ ଵାସୁଦେଵାଂଶୋ ଦଗ୍ଧଃ ପ୍ରାଗ୍ ରୁଦ୍ରମନ୍ଯୁନା । ଦେହୋପପତ୍ତଯେ ଭୂଯଃ ତମେଵ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ

ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଯିଏ କାମଦେବ, ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ପୂର୍ବରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦହିଯାଇଥିଲେ, ଶରୀର ନେବା ପାଇଁ ପୁନି ସେହି ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସ ଏଵ ଜାତୋ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣଵୀର୍ଯସମୁଦ୍‌ଭଵଃ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵତୋଽନଵମଃ ପିତୁଃ

ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କେବେ ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ନୁହେଁ।

ତଂ ଶମ୍ବରଃ କାମରୂପୀ ହୃତ୍ଵା ତୋକମନିର୍ଦଶମ୍ । ସ ଵିଦିତ୍ଵାତ୍ମନଃ ଶତ୍ରୁଂ ପ୍ରାସ୍ଯୋଦନ୍ଵତ୍ଯଗାଦ୍ ଗୃହମ୍

ଶାମ୍ବର, ଯିଏ ମାୟାର ଅଧିପତି, ସେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଚୋରି କରି ନେଲେ, ଯିଏ ଏଯାଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ; ଏହି ଶିଶୁ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଭଳି ଜାଣି, ସେ ଏହାକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଲିଦେଲେ ଏବଂ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।

ତଂ ନିର୍ଜଗାର ବଲଵାନ୍ ମୀନଃ ସୋଽପ୍ଯପରୈଃ ସହ । ଵୃତୋ ଜାଲେନ ମହତା ଗୃହୀତୋ ମତ୍ସ୍ଯଜୀଵିଭିଃ

ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଛ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଗିଲେ, ଏହି ମାଛ ଅନ୍ୟ ମାଛମାନଙ୍କ ସହିତ ବଡ଼ ଜାଲରେ ଧରାପଡିଲା, ମାଛ ଧରିବା ଲୋକମାନେ ତାହାକୁ ଧରିଲେ।

ତଂ ଶମ୍ବରାଯ କୈଵର୍ତା ଉପାଜହ୍ରୁରୁପାଯନମ୍ । ସୂଦା ମହାନସଂ ନୀତ୍ଵା ଵଦ୍ଯନ୍ ସ୍ଵଧିତିନାଦ୍‌ଭୁତମ୍

ମାଛ ଧରିବା ଲୋକମାନେ ଏହି ମାଛକୁ ଉପହାର ଭାବରେ ଶାମ୍ବରଙ୍କୁ ଦେଲେ; ରାନ୍ଧୁଆମାନେ ଏହାକୁ ରସୋଇଘରକୁ ନେଇଗଲେ, ଚାକୁ ଦ୍ୱାରା ଖୋଲିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦ୍ ଉଦରେ ବାଲଂ ମାଯାଵତ୍ଯୈ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ । ନାରଦୋଽକଥଯତ୍ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯାଃ ଶଙ୍‌କିତଚେତସଃ । ବାଲସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ମତ୍ସ୍ଯୋଦରନିଵେଶନମ୍

ମାଛର ଉଦରରେ ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ମାୟାବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ; ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଭରା ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଶିଶୁର ସତ୍ୟ ଜନ୍ମ ଏବଂ କିପରି ମାଛର ଉଦରକୁ ଆସିଲେ ସେଥିରେ ଅବଗତ କରିଲେ।

ସା ଚ କାମସ୍ଯ ଵୈ ପତ୍ନୀ ରତିର୍ନାମ ଯଶସ୍ଵିନୀ । ପତ୍ଯୁର୍ନିର୍ଦଗ୍ଧଦେହସ୍ଯ ଦେହୋତ୍ପତ୍ତିଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷତୀ

ସେ ହେଲେ କାମଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ ରତି, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କର ଦହିଯାଇଥିବା ଦେହର ପୁନଃ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।

ନିରୂପିତା ଶମ୍ବରେଣ ସା ସୂଦୌଦନସାଧନେ । କାମଦେଵଂ ଶିଶୁଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଚକ୍ରେ ସ୍ନେହଂ ତଦାର୍ଭକେ

ଶାମ୍ବର ତାଙ୍କୁ ରସୋଇଘରର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ; ମାୟାବତୀ ଏହି ଶିଶୁକୁ କାମ ଭାବି ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ମମତା ଅନୁଭବ କଲେ।

ନାତିଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ସ କାର୍ଷ୍ଣି ରୂଢଯୌଵନଃ । ଜନଯାମାସ ନାରୀଣାଂ ଵୀକ୍ଷନ୍ତୀନାଂ ଚ ଵିଭ୍ରମମ୍

ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପୁଅ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବକ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିବା ନାରୀମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା।

( ଇଂଦ୍ରଵଂଶା ) ସା ତଂ ପତିଂ ପଦ୍ମଦଲାଯତେକ୍ଷଣଂ ପ୍ରଲମ୍ବବାହୁଂ ନରଲୋକସୁନ୍ଦରମ୍ । ସଵ୍ରୀଡହାସୋତ୍ତଭିତଭ୍ରୁଵେକ୍ଷତୀ ପ୍ରୀତ୍ଯୋପତସ୍ଥେ ରତିରଙ୍ଗ ସୌରତୈଃ

ରତି, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ, ଲମ୍ବା ହାତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦର, ଲଜ୍ଜାଭରା ହାସ ଏବଂ ଭୂରୁ ଉଠାଇ ଚାଲାକ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସିଲେ।

( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ତାମହ ଭଗଵାନ୍ କାର୍ଷ୍ଣିଃ ମାତସ୍ତେ ମତିରନ୍ଯଥା । ମାତୃଭାଵଂ ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ଵର୍ତସେ କାମିନୀ ଯଥା

କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପୁଅ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମା, ତୁମର ମନ ମାତାଙ୍କର ଭଳି ନୁହେଁ; ତୁମେ ମୋତେ ମାତା ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରେମିକା ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରୁଛ।'

ରତିରୁଵାଚ - ଭଵାନ୍ ନାରାଯଣସୁତଃ ଶମ୍ବରେଣାହୃତୋ ଗୃହାତ୍ । ଅହଂ ତେଽଧିକୃତା ପତ୍ନୀ ରତିଃ କାମୋ ଭଵାନ୍ ପ୍ରଭୋ

ରତି କହିଲେ, 'ତୁମେ ନାରାୟଣଙ୍କର ପୁଅ, ଶାମ୍ବର ତୁମକୁ ଘରରୁ ଚୋରି କରି ନେଇଥିଲେ; ମୁଁ ତୁମର ସଠିକ ପତ୍ନୀ ରତି, ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମେ କାମ।'

ଏଷ ତ୍ଵାନିର୍ଦଶଂ ସିନ୍ଧୌ ଅକ୍ଷିପତ୍ ଶଂବରୋଽସୁରଃ । ମତ୍ସ୍ଯୋଽଗ୍ରସୀତ୍ ତତ୍ ଉଦରାଦ୍ ଇତଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଵାନ୍ ପ୍ରଭୋ

'ଏହି ଅସୁର ଶାମ୍ବର ତୁମକୁ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଲିଦେଲେ; ଏକ ମାଛ ତୁମକୁ ଗିଲା, ଏବଂ ମାଛର ଉଦରରୁ ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଛ।'

ତମିମଂ ଜହି ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ଶତ୍ରୁମାତ୍ମନଃ । ମାଯାଶତଵିଦଂ ତଂ ଚ ମାଯାଭିର୍ମୋହନାଦିଭିଃ

'ଏବେ ତୁମର ଏହି ଦୁର୍ଜୟ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଶତ୍ରୁ, ଯିଏ ଶତ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାହାକୁ ତୁମର ମାୟା ଶକ୍ତି, ମୋହ ଓ ଅନ୍ୟ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ କର।'

ପରୀଶୋଚତି ତେ ମାତା କୁରରୀଵ ଗତପ୍ରଜା । ପୁତ୍ରସ୍ନେହାକୁଲା ଦୀନା ଵିଵତ୍ସା ଗୌରିଵାତୁରା

'ତୁମର ମାତା ତୁମ ପାଇଁ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଦୁଃଖିତ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଶିଶୁକୁ ହରାଇଛି; ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ଭରି, ଦୁଃଖରେ ଅସହାୟ, ଏକ ଗାଁ ଭଳି ଯାହା ତାଙ୍କ ମଝିଆକୁ ହରାଇଛି।'

ପ୍ରଭାଷ୍ଯୈଵଂ ଦଦୌ ଵିଦ୍ଯାଂ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଯ ମହାତ୍ମନେ । ମାଯାଵତୀ ମହାମାଯାଂ ସର୍ଵମାଯାଵିନାଶିନୀମ୍

ଏପରି କହି, ମାୟାବତୀ, ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମହାତ୍ମା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମାୟାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ।

ସ ଚ ଶମ୍ବରମଭ୍ଯେତ୍ଯ ସଂଯୁଗାଯ ସମାହ୍ଵଯତ୍ । ଅଵିଷହ୍ଯୈସ୍ତମାକ୍ଷେପୈଃ କ୍ଷିପନ୍ ସଞ୍ଜନଯନ୍ କଲିମ୍

ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶାମ୍ବରଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ; ଅସହ୍ୟ ଉପାଲି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ସୋଽଧିକ୍ଷିପ୍ତୋ ଦୁର୍ଵାଚୋଭିଃ ପଦାହତ ଇଵୋରଗଃ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ଗଦାପାଣିଃ ଅମର୍ଷାତ୍ ତାମ୍ରଲୋଚନଃ

ଅପମାନ ଭରା କଥାରେ ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତିତ ସାପ ଭଳି, ଶାମ୍ବର ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଗଦା ହାତରେ ଧରି, ବାହାରିଗଲେ।

ଗଦାମାଵିଧ୍ଯ ତରସା ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଯ ମହାତ୍ମନେ । ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯ ଵ୍ଯନଦଦ୍ ନାଦଂ ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷନିଷ୍ଠୁରମ୍

ଶାମ୍ବର ଶକ୍ତିରେ ଗଦାକୁ ଘୁମାଇ, ମହାତ୍ମା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ତାଙ୍କ ରୋଷର ନାଦ ବଜ୍ର ଥିବା ଭଳି କଠୋର ଶବ୍ଦ ହେଲା।

ତାମାପତନ୍ତୀଂ ଭଗଵାନନ୍ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଗଦଯା ଗଦାମ୍ । ଅପାସ୍ଯ ଶତ୍ରଵେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରାହିଣୋର୍ ସ୍ଵଗଦାଂ ନୃପ

ଯେତେବେଳେ ତା ଆସୁଥିଲା, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭଗବାନ୍ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନିଜ ଗଦା ଶତ୍ରୁପକ୍ଷରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଆସୁଥିବା ଗଦାକୁ ଅପସାରଣ କରିଦେଲେ।

ସ ଚ ମାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଦୈତେଯୀଂ ମଯଦର୍ଶିତମ୍ । ମୁମୁଚେଽସ୍ତ୍ରମଯଂ ଵର୍ଷଂ କାର୍ଷ୍ଣୌ ଵୈହାଯସୋଽସୁରଃ

ଦେମନ୍ ମାୟାର ଭ୍ରମ ଉପରେ ଭରସା କରି, ମୟା ଦେଖାଇଥିବା ଯାଦୁ ଦ୍ୱାରା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ଆକାଶରୁ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରିଦେଲା।

ବାଧ୍ଯମାନୋଽସ୍ତ୍ରଵର୍ଷେଣ ରୌକ୍ମିଣେଯୋ ମହାରଥଃ । ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ମିକାଂ ମହାଵିଦ୍ଯାଂ ସର୍ଵମାଯୋପମର୍ଦିନୀମ୍

ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହେବା ସମୟରେ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ, ଏହି ମହାରଥୀ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ମାୟାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

ତତୋ ଗୌହ୍ଯକଗାନ୍ଧର୍ଵ ପୈଶାଚୋରଗରାକ୍ଷସୀଃ । ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ ଶତଶୋ ଦୈତ୍ଯଃ କାର୍ଷ୍ଣିର୍ଵ୍ଯଧମଯତ୍ସ ତାଃ

ତାପରେ ଦେମନ୍ ଶତ-ଶତ ଗୁପ୍ତ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ସାପ, ରାକ୍ଷସ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲା, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ସେଗୁଡିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦୂର କରିଦେଲେ।

ନିଶାତମସିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସକିରୀଟଂ ସକୁଣ୍ଡଲମ୍ । ଶମ୍ବରସ୍ଯ ଶିରଃ କାଯାତ୍ ତାମ୍ରଶ୍ମଶ୍ର୍ଵୋଜସାହରତ୍

ତିଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ଶମ୍ବରଙ୍କ ଶରୀରରୁ ତାଙ୍କ ତାମ୍ର ଦାଡି ଚମକୁଥିବା ମୁଣ୍ଡକୁ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଅଲଗା କରିଦେଲେ।

ଆକୀର୍ଯମାଣୋ ଦିଵିଜୈଃ ସ୍ତୁଵଦ୍‌ଭିଃ କୁସୁମୋତ୍କରୈଃ । ଭାର୍ଯଯାମ୍ବରଚାରିଣ୍ଯା ପୁରଂ ନୀତୋ ଵିହାଯସା

ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା ଓ ଫୁଲର ଅଞ୍ଚଳ ଭରି ଉପରେ ଛିଁଟି ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଆକାଶରେ ଦେବୀଙ୍କ ଭଳି ଚାଲି, ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।