ଵିକତ୍ଥମାନଃ କୁମତିରୀଶ୍ଵରସ୍ଯାପ୍ରମାଣଵିତ୍। ରଥେନୈକେନ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତ୍ଯଥାହ୍ଵଯତ୍
ଏଭଳି ଅହଂକାର କରୁଥିବା ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଜ୍ଞାନ ରୁକ୍ମୀ, ଏକ ମାତ୍ର ରଥ ନେଇ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି, “ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ!” ବୋଲି ଡାକିଲେ।
ଧନୁର୍ଵିକୃଷ୍ଯ ସୁଦୃଢଂ ଜଘ୍ନେ କୃଷ୍ଣଂ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ। ଆହ ଚାତ୍ର କ୍ଷଣଂ ତିଷ୍ଠ ଯଦୂନାଂ କୁଲପାଂସନ
ସେ ଦୃଢ଼ ଧନୁଷ୍ ଟାଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତିନିଟି ବାଣ ଲାଗିଲେ ଓ କହିଲେ, “ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁହ, ଯଦୁବଂଶର କଳଙ୍କ!”
ଯତ୍ର ଯାସି ସ୍ଵସାରଂ ମେ ମୁଷିତ୍ଵା ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷଵଦ୍ଧଵିଃ। ହରିଷ୍ଯେଽଦ୍ଯ ମଦଂ ମନ୍ଦ ମାଯିନଃ କୂଟଯୋଧିନଃ
“ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ମୋର ଭଉଣୀକୁ ଚୋରି କରି, ଯେପରି ଶ୍ୱାନ ଯଜ୍ଞର ହବି ଚୋରି କରେ? ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି, ଦୁର୍ମତି, ଚତୁର ଯୋଦ୍ଧା!”
ଯାଵନ୍ନ ମେ ହତୋ ବାଣୈଃ ଶଯୀଥା ମୁଞ୍ଚ ଦାରିକାମ୍। ସ୍ମଯନ୍କୃଷ୍ଣୋ ଧନୁଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଷଡ୍ଭିର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ରୁକ୍ମିଣମ୍
ମୋତେ ତୁମେ ତୀରରେ ହତ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇନଥିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏଇ ଝିଅକୁ ଛାଡ଼। କୃଷ୍ଣ ହସି ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଛଅଟି ତୀରରେ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଅଷ୍ଟଭିଶ୍ଚତୁରୋ ଵାହାନ୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ସୂତଂ ଧ୍ଵଜଂ ତ୍ରିଭିଃ। ସ ଚାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଧାଯ କୃଷ୍ଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ
ଅଠଟି ତୀରରେ ସେ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ, ଦୁଇଟି ତୀରରେ ସାରଥିକୁ, ତିନୋଟି ତୀରରେ ପତାକାକୁ ଘାତ କଲେ। ପୁଣି ଏକ ନୂତନ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି ରୁକ୍ମୀ ପାଞ୍ଚଟି ତୀରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ।
ତୈସ୍ତାଦିତଃ ଶରୌଘୈସ୍ତୁ ଚିଚ୍ଛେଦ ଧନୁରଚ୍ଯୁତଃ। ପୁନରନ୍ଯଦୁପାଦତ୍ତ ତଦପ୍ଯଚ୍ଛିନଦଵ୍ଯଯଃ
ସେଇ ତୀରବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ବେଳେ, ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ରୁକ୍ମୀ ଆଉ ଏକ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ପରିଘଂ ପଟ୍ଟିଶଂ ଶୂଲଂ ଚର୍ମାସୀ ଶକ୍ତିତୋମରୌ। ଯଦ୍ଯଦାଯୁଧମାଦତ୍ତ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସୋଽଚ୍ଛିନଦ୍ଧରିଃ
ରୁକ୍ମୀ ଯେଉଁଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ନେଲେ—ଗଦା, ବାଣ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଢାଳ ଓ ତଳୱାର, ଶକ୍ତି, ତୋମର—ହରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସବୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ତତୋ ରଥାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ଖଡ୍ଗପାଣିର୍ଜିଘାଂସଯା। କୃଷ୍ଣମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପତଙ୍ଗ ଇଵ ପାଵକମ୍
ତାପରେ ରୁକ୍ମୀ ରଥରୁ ଝାପି ପଡ଼ି, ତଳୱାର ହାତରେ ଧରି, ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କ୍ରୋଧରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପୋକା ଅଗ୍ନିକୁ ଧାଉଛି।
ତସ୍ଯ ଚାପତତଃ ଖଡ୍ଗଂ ତିଲଶଶ୍ଚର୍ମ ଚେଷୁଭିଃ। ଛିତ୍ତ୍ଵାସିମାଦଦେ ତିଗ୍ମଂ ରୁକ୍ମିଣଂ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ସେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଓ ଢାଳକୁ ତୀରରେ ଟୁକୁଡ଼ି କରିଦେଲେ। ପରେ ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତୃଵଧୋଦ୍ଯୋଗଂ ରୁକ୍ମିଣୀ ଭଯଵିହ୍ଵଲା। ପତିତ୍ଵା ପାଦଯୋର୍ଭର୍ତୁରୁଵାଚ କରୁଣଂ ସତୀ
ପତି ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ ମାରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ଦେଖି, ଭୟରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ ରୁକ୍ମିଣୀ ପତିଙ୍କର ପାଦରେ ପଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ କରୁଣ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀରୁକ୍ମିଣ୍ଯୁଵାଚ। ଯୋଗେଶ୍ଵରାପ୍ରମେଯାତ୍ମନ୍ଦେଵଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ। ହନ୍ତୁଂ ନାର୍ହସି କଲ୍ଯାଣ ଭ୍ରାତରଂ ମେ ମହାଭୁଜ
ଶ୍ରୀ ରୁକ୍ମିଣୀ କହିଲେ: ହେ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ଅପରିମିତ, ଦେବମାନ୍ୟ, ଜଗତ୍ପତି, ମୋର ଭାଇକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ କଳ୍ୟାଣମୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ତଯା ପରିତ୍ରାସଵିକମ୍ପିତାଙ୍ଗଯା ଶୁଚାଵଶୁଷ୍ଯନ୍ମୁଖରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠଯା। କାତର୍ଯଵିସ୍ରଂସିତହେମମାଲଯା ଗୃହୀତପାଦଃ କରୁଣୋ ନ୍ଯଵର୍ତତ
ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଭୟରେ ତାଙ୍କ ଶରୀର କମ୍ପିଥିଲା, ଦୁଃଖରେ ମୁହଁ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା, କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଇଥିଲା, ଭୟରେ ସୁନାର ମାଳା ଖସିଯାଉଥିଲା, ସେ ପତିଙ୍କ ପାଦ ଧରିଲେ; କୃପାବଶତଃ ପ୍ରଭୁ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ।
ଚୈଲେନ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତମସାଧୁକାରିଣଂ ସଶ୍ମଶ୍ରୁକେଶଂ ପ୍ରଵପନ୍ଵ୍ଯରୂପଯତ୍। ତାଵନ୍ମମର୍ଦୁଃ ପରସୈନ୍ଯମଦ୍ଭୁତଂ ଯଦୁପ୍ରଵୀରା ନଲିନୀଂ ଯଥା ଗଜାଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମଣିଷକୁ ଗୋଟିଏ କପଡ଼ାରେ ବାନ୍ଧି, ଚୁଲ ଓ ଦାଢ଼ି କାଟି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ବିକୃତ କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯଦୁବୀରମାନେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ମାରିଦେଲେ, ଯେପରି ହାତୀମାନେ ପଦ୍ମସରୋବରକୁ ଚାପିଦେଇଥାନ୍ତି।
କୃଷ୍ଣାନ୍ତିକମୁପଵ୍ରଜ୍ଯ ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ରୁକ୍ମିଣମ୍। ତଥାଭୂତଂ ହତପ୍ରାଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଙ୍କର୍ଷଣୋ ଵିଭୁଃ। ଵିମୁଚ୍ଯ ବଦ୍ଧଂ କରୁଣୋ ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣମବ୍ରଵୀତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ସେମାନେ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ସେଇ ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରାୟ ମୃତଦଶାରେ ଦେଖିଲେ। ବନ୍ଧା ଦେଖି, କୃପାଶୀଳ ସଂକର୍ଷଣ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଖୋଲିଦେଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅସାଧ୍ଵିଦଂ ତ୍ଵଯା କୃଷ୍ଣ କୃତମସ୍ମଜ୍ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍। ଵପନଂ ଶ୍ମଶ୍ରୁକେଶାନାଂ ଵୈରୂପ୍ଯଂ ସୁହୃଦୋ ଵଧଃ
ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏହା ଅନୁଚିତ ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜାଜନକ; ଚୁଲ ଓ ଦାଢ଼ି କାଟିବା, ବିକୃତ କରିବା କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମୈଵାସ୍ମାନ୍ସାଧ୍ଵ୍ଯସୂଯେଥା ଭ୍ରାତୁର୍ଵୈରୂପ୍ଯଚିନ୍ତଯା। ସୁଖଦୁଃଖଦୋ ନ ଚାନ୍ଯୋଽସ୍ତି ଯତଃ ସ୍ଵକୃତଭୁକ୍ପୁମାନ୍
ଏଇ ସତୀ ଜଣେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କର ବିକୃତି ପାଇଁ ଆମ ଉପରେ ଦୋଷ ଦେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ; କାରଣ, ଆନ୍ୟ କେହି ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।
ବନ୍ଧୁର୍ଵଧାର୍ହଦୋଷୋଽପି ନ ବନ୍ଧୋର୍ଵଧମର୍ହତି। ତ୍ଯାଜ୍ଯଃ ସ୍ଵେନୈଵ ଦୋଷେଣ ହତଃ କିଂ ହନ୍ଯତେ ପୁନଃ
ସମ୍ବନ୍ଧୀକୁ ମାରିବା ମହାପାପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କେବେ ବନ୍ଧୁକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ ନିଜ ଦୋଷରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ପୁଣି ମାରିବାର କଣ ଅର୍ଥ?
କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାମଯଂ ଧର୍ମଃ ପ୍ରଜାପତିଵିନିର୍ମିତଃ। ଭ୍ରାତାପି ଭ୍ରାତରଂ ହନ୍ଯାଦ୍ଯେନ ଘୋରତମସ୍ତତଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଧର୍ମ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ; ଭାଇ ମଧ୍ୟ ଭାଇକୁ ମାରିପାରେ, ଏହାଠାରୁ ଭୟଙ୍କର କିଛି ନାହିଁ।
ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଭୂମେର୍ଵିତ୍ତସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମାନସ୍ଯ ତେଜସଃ। ମାନିନୋଽନ୍ଯସ୍ଯ ଵା ହେତୋଃ ଶ୍ରୀମଦାନ୍ଧାଃ କ୍ଷିପନ୍ତି ହି
ରାଜ୍ୟ, ଜମି, ଧନ, ଜନାନୀ, ମାନ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତି।
ତଵେଯଂ ଵିଷମା ବୁଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଦୁର୍ହୃଦାମ୍। ଯନ୍ମନ୍ଯସେ ସଦାଭଦ୍ରଂ ସୁହୃଦାଂ ଭଦ୍ରମଜ୍ଞଵତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ତୁମର ବିଚାର କଠୋର, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି; କାରଣ, ତୁମେ ସଦା ବନ୍ଧୁଙ୍କର ଭଲକୁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଭଲ ଭାବିଥାଅ, ଯେପରି ଅଜ୍ଞାନୀ ମନେ।
ଆତ୍ମମୋହୋ ନୃଣାମେଵ କଲ୍ପତେ ଦେଵମାଯଯା। ସୁହୃଦ୍ଦୁର୍ହୃଦୁଦାସୀନ ଇତି ଦେହାତ୍ମମାନିନାମ୍
ଦେବମାୟାରେ ମଣିଷମାନେ ମୋହିତ ହୋଇଥାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ ଆତ୍ମା ଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ କେହିକୁ ବନ୍ଧୁ, କେହିକୁ ଶତ୍ରୁ, କେହିକୁ ଉଦାସୀନ ଭାବନ୍ତି।
ଏକ ଏଵ ପରୋ ହ୍ଯାତ୍ମା ସର୍ଵେଷାମପି ଦେହିନାମ୍। ନାନେଵ ଗୃହ୍ଯତେ ମୂଢୈର୍ଯଥା ଜ୍ଯୋତିର୍ଯଥା ନଭଃ
ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଅଛି; ମୂଢ଼ମନେଷ୍ୱରେ ଏହା ଅନେକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ଆଲୋକ କିମ୍ବା ଆକାଶ ଅନେକ ଭାଗରେ ଭାଗି ଦେଖାଯାଏ।
ଦେହ ଆଦ୍ଯନ୍ତଵାନେଷ ଦ୍ରଵ୍ଯପ୍ରାଣଗୁଣାତ୍ମକଃ। ଆତ୍ମନ୍ଯଵିଦ୍ଯଯା କୢପ୍ତଃ ସଂସାରଯତି ଦେହିନମ୍
ଏହି ଶରୀର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଥିବା, ପଦାର୍ଥ, ପ୍ରାଣ ଓ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ; ଅଜ୍ଞାନରେ ଆତ୍ମା ଉପରେ ଏହା ଆସିଛି, ଏହି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀ ସଂସାରରେ ଭୂଲିଯାଏ।
ନାତ୍ମନୋଽନ୍ଯେନ ସଂଯୋଗୋ ଵିଯୋଗଶ୍ଚ ସତଃ ସତି। ତଦ୍ଧେତୁତ୍ଵାତ୍ତତ୍ପ୍ରସିଦ୍ଧେର୍ଦୃଗ୍ରୂପାଭ୍ଯାଂ ଯଥା ରଵେଃ
ସତ୍ୟ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କାହା ସହିତ ମିଶିବା କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିବା କେବେ ହୁଏନାହିଁ; ଏହି ଭାବନା କେବଳ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦ୍ରଷ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର ଆଲୋକ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଜନ୍ମାଦଯସ୍ତୁ ଦେହସ୍ଯ ଵିକ୍ରିଯା ନାତ୍ମନଃ କ୍ଵଚିତ୍। କଲାନାମିଵ ନୈଵେନ୍ଦୋର୍ମୃତିର୍ହ୍ଯସ୍ଯ କୁହୂରିଵ
ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶରୀରର; କେବେ ଆତ୍ମାର ନୁହେଁ। ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ରେ କଳା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ, କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ କିଛି କରିପାରେନାହିଁ।
ଯଥା ଶଯାନ ଆତ୍ମାନଂ ଵିଷଯାନ୍ଫଲମେଵ ଚ। ଅନୁଭୁଙ୍କ୍ତେଽପ୍ଯସତ୍ଯର୍ଥେ ତଥାପ୍ନୋତ୍ଯବୁଧୋ ଭଵମ୍
ଯେପରି ଜଣେ ଘୁମରେ ନିଜକୁ ଓ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ତାଙ୍କର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ, ଯଦିଓ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅସତ୍ୟ; ସେପରି ଅବିବେକୀ ଲୋକ ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବି ସଂସାରରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ତସ୍ମାଦଜ୍ଞାନଜଂ ଶୋକମାତ୍ମଶୋଷଵିମୋହନମ୍। ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନେନ ନିର୍ହୃତ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ତେଣୁ, ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେ ଦୁଃଖ ଆତ୍ମାକୁ ଶୁଷ୍କ କରେ ଓ ଭ୍ରମିତ କରେ, ସେହି ଦୁଃଖକୁ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରି, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବିଚଳ ରୁହ, ହେ ଶୁଭ୍ର ହସିଥିବା।
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଏଵଂ ଭଗଵତା ତନ୍ଵୀ ରାମେଣ ପ୍ରତିବୋଧିତା। ଵୈମନସ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମନୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସମାଦଧେ
ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବେ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇ ତାଙ୍କର ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ତଃକରଣ ସ୍ଥିର କଲେ।
ପ୍ରାଣାଵଶେଷ ଉତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵିଡ୍ଭିର୍ହତବଲପ୍ରଭଃ। ସ୍ମରନ୍ଵିରୂପକରଣଂ ଵିତଥାତ୍ମମନୋରଥଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଅଳ୍ପ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା; ସେ ନିଜ ଭଙ୍ଗ ଶରୀର ଓ ଅସାର ମନୋକାମନାକୁ ମନେ ପକାଇଲେ।
ଚକ୍ରେ ଭୋଜକଟଂ ନାମ ନିଵାସାଯ ମହତ୍ପୁରମ୍। ଅହତ୍ଵା ଦୁର୍ମତିଂ କୃଷ୍ଣମପ୍ରତ୍ଯୂହ୍ଯ ଯଵୀଯସୀମ୍
ସେ ବଡ଼ ଏକ ନଗର 'ଭୋଜକଟ' ନାମରେ ନିଜ ବାସ ପାଇଁ ତିଆରି କଲେ; ଦୁଷ୍ଟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଛୋଟ ଭଉଣୀକୁ ବାଧା ଦେଲେନାହିଁ।