ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ସ୍ନାନଶୌଚକ୍ରିଯାହୀନୋ ଦୁର୍ଭକ୍ଷୀ କ୍ରୋଧଵର୍ଜିତଃ । ଦୁଷ୍ପରିଗ୍ରହକର୍ତା ଚ ଶଵହସ୍ତେନ ଭୋଜନମ୍

ସେ ନ ନାହାଏ, ନ ସଫା ରହେ, ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, କ୍ରୋଧ ନଥାଏ, ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ସମ୍ପତ୍ତି ନେଏ, ଏବଂ ମୃତ ଦେହ ଛୁଇଁଥିବା ହାତରେ ଖାଏ।

ଚୌରଃ ସର୍ଵଜନଦ୍ଵେଷୀ ପରଵେଶ୍ମପ୍ରଦୀପକଃ । ଲାଲନାଯାର୍ଭକାନ୍ ଧୃତ୍ଵା ସଦ୍ଯଃ କୂପେ ନ୍ଯପାତଯତ୍

ସେ ଚୋର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଆଗ୍ନି ଲଗାଏ, ଖେଳିବା ନାମେ ଶିଶୁମାନେକୁ ଧରି ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ କୂଆରେ ପକାଇ ଦିଏ।

ହିଂସକଃ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଚ ଦୀନାନ୍ଧାନାଂ ପ୍ରପୀଡକଃ । ଚାଣ୍ଡାଲାଭିରତୋ ନିତ୍ଯଂ ପାଶହସ୍ତଃ ଶ୍ଵସଂଗତଃ

ସେ ହିଂସ୍ର, ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରେ, ଗରିବ ଓ ଅନ୍ଧମାନେକୁ ନିର୍ଯାତନା ଦିଏ, ସବୁବେଳେ ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ସହ ରହେ, ଦାଉଡ଼ି ହାତରେ ଧରେ, କୁକୁରମାନେ ସହ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲେ।

ତେନ ଵେଶ୍ଯାକୁସଂଗେନ ପିତ୍ର୍ଯଂ ଵିତ୍ତଂ ତୁ ନାଶିତମ୍ । ଏକଦା ପିତରୌ ତାଡ୍ଯ ପାତ୍ରାଣି ସ୍ଵଯମାହରତ୍

ବେଶ୍ୟାମାନେ ସହ ମିଶି ତିନି ପିଢିର ଧନ ଶେଷ କରିଦେଲା; ଏକଦିନ ସେ ନିଜ ମା ବାପାଙ୍କୁ ମାଡ଼ି ତାଙ୍କର ଭାଣ୍ଡପାତ୍ର ନେଇଗଲା।

ତତ୍ପିତା କୃପଣଃ ପ୍ରୋଚ୍ଚୈଃ ଧନହୀନୋ ରୁରୋଦ ହ । ଵଧ୍ଯତଵଂ ତୁ ସମୀଚୀନଂ କୁପୁତ୍ରୋ ଦୁଃଖଦାଯକଃ

ତାଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ବାପା ଧନ ହରାଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ, "ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଯିଏ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବା ଉଚିତ।"

କ୍ଵ ତିଷ୍ଠାମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି କୋ ମେ ଦୁଃଖଂ ଵ୍ଯପୋହଯେତ୍ । ପ୍ରାଣାନ୍ ତ୍ଯଜାମି ଦୁଃଖେନ ହା କଷ୍ଟଂ ମମ ସଂସ୍ଥିତମ୍

"ମୁଁ କେଉଁଠି ରହିବି, କେଉଁଠି ଯିବି, କିଏ ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବ? ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେବି—ହା, କେତେ ଦୁଃଖ ମୋ ଭାଗ୍ୟରେ ଲେଖା।"

ତଦାନୀଂ ତୁ ସମାଗତ୍ଯ ଗୋକର୍ଣୋ ଜ୍ଞାନସଂଯୁତଃ । ବୋଧଯାମାସ ଜନକଂ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ପରିଦର୍ଶଯନ୍

ସେବେ ଜ୍ଞାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆସି ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ବିରାକ୍ତିର ପଥ ଦେଖାଇ ବୁଝେଇଲେ।

ଅସାରଃ ଖଲୁ ସଂସାରୋ ଦୁଃଖରୂପୀ ଵିମୋହକଃ । ସୁତଃ କସ୍ଯ ଧନଂ କସ୍ଯ ସ୍ନେହଵାନ୍ ଜ୍ଵଲତେଽନିଶମ୍

"ଏହି ସଂସାର ନିରାର୍ଥକ, ଦୁଃଖର ରୂପ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ମୋହିତ କରେ; କାହାର ପୁଅ, କାହାର ଧନ, କାହାର ସ୍ନେହ ସତତ ଜଳିରହେ?"

ନ ଚେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସୁଖଂ କିଂଚିତ୍ ନ ସୁଖଂ ଚକ୍ରଵର୍ତିନଃ । ସୁଖମସ୍ତି ଵିରକ୍ତସ୍ଯ ମୁନେଃ ଏକାନ୍ତଜୀଵିନଃ

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ କିଛି ସୁଖ ନାହିଁ, ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ନାହିଁ; ଏକାନ୍ତରେ ବସିଥିବା ବିରାକ୍ତ ମୁନିମାନେ ମାତ୍ର ସୁଖ ପାଆନ୍ତି।

ମୁଞ୍ଚ ଅଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରଜାରୂପଂ ମୋହତୋ ନରକେ ଗତିଃ । ନିପତିଷ୍ଯତି ଦେହୋଽଯଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵନଂ ଵ୍ରଜ

ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ଥିବା ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼; ମୋହ ଦ୍ୱାରା ନରକ ପଥ ମିଳେ। ଏହି ଦେହ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି ଏକଦିନ ପଡ଼ିଯିବ—ଏହିଠାରୁ ଚାଲି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯା।

ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଗନ୍ତୁକାମଃ ପିତାବ୍ରଵୀତ୍ । କିଂକର୍ତଵ୍ଯଂ ଵନେ ତାତ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦ ସଵିସ୍ତରମ୍

ସେ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ବାପା ଯିବାକୁ ଚାହିଁ, କହିଲେ— 'ପୁଅ, ଜଙ୍ଗଲରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ସେଥିରେ ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଉପାୟ କଣ, ମୋତେ ଖୋଲାସା କରି କୁହ।'

ଅନ୍ଧକୂପେ ସ୍ନେହପାଶେ ବଦ୍ଧଃ ପଂଗୁରହଂ ଶଠଃ । କର୍ମଣା ପତିତୋ ନୂନଂ ମାମୁଦ୍ଧର ଦଯାନିଧେ

ମୁଁ ଏହି ଅନ୍ଧାର ଗଡ଼ରେ ସ୍ନେହର ଜଞ୍ଜାଳରେ ବନ୍ଧା, ଲଙ୍ଗଡ଼, ଚତୁର ଏବଂ ନିଜ କର୍ମରେ ପତିତ। ଦୟାର ସାଗର, ମୋତେ ଉଠାଇ ନେଉ।

(ଵସଂତତିଲକା) ଦେହେଽସ୍ଥିମାଂସରୁଧିରେଽଭିମତିଂ ତ୍ଯଜ ତ୍ଵଂ ଜାଯାସୁତାଦିଷୁ ସଦା ମମତାଂ ଵିମୁଞ୍ଚ । ପଶ୍ଯାନିଶଂ ଜଗଦିଦଂ କ୍ଷଣଭଂଗନିଷ୍ଠଂ ଵୈରାଗ୍ଯରାଗରସିକୋ ଭଵ ଭକ୍ତିନିଷ୍ଠଃ

ଏହି ହାଡ଼, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ଦେହକୁ ନେଇ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼। ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସବୁବେଳେ ମୋର କଥା ଭାବନ୍ତୁ ଛାଡ଼। ଏହି ସଂସାର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭଙ୍ଗୁଚି ଯାଉଛି— ତୁମେ ବିରକ୍ତି ଓ ଭକ୍ତିରେ ମନ ଲଗାଇ ରୁହ।

ଧର୍ମ ଭଜସ୍ଵ ସତତଂ ତ୍ଯଜ ଲୋକଧର୍ମାନ୍ ସେଵସ୍ଵ ସାଧୁପୁରୁଷାନ୍ ଜହି କାମତୃଷ୍ଣାମ୍ । ଅନ୍ଯସ୍ଯ ଦୋଷଗୁଣଚିନ୍ତନମାଶୁ ମୁକ୍ତ୍ଵା ସେଵାକଥାରସମହୋ ନିତରାଂ ପିବ ତ୍ଵମ୍

ସତତ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କର, ସାଧାରଣ ଲୋକର କାମ କରିବାକୁ ଛାଡ଼। ସାଧୁମାନେଙ୍କ ସେବା କର, କାମନା ଓ ତୃଷ୍ଣାକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ ଭାବିବାକୁ ଛାଡ଼ି, ସେବା ଓ ପବିତ୍ର କଥାର ରସକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ପିଅ।

ଏଵଂ ସୁତୋକ୍ତିଵଶତୋଽପି ଗୃହଂ ଵିହାଯ ଯାତୋ ଵନଂ ସ୍ଥିରମତିର୍ଗତଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଃ । ଯୁକ୍ତୋ ହରେରନୁଦିନଂ ପରିଚର୍ଯଯାସୌ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣମାପ ନିଯତଂ ଦଶମସ୍ଯ ପାଠାତ୍

ଏଭଳି ପୁଅଙ୍କ କଥାରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, ସେ ଘର ଛାଡ଼ି, ଷଷ୍ଠି ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ। ହରିଙ୍କ ସେବାରେ ଦିନେ ଦିନେ ଲାଗି ରହି, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ ପାଠ କରି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

  ଦେଵୋଦ୍ଯାନଶ୍ରିଯା ଜୁଷ୍ଟଂ ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ସ୍ମ ତ୍ରିପିଷ୍ଟପମ୍ ।  ମହେନ୍ଦ୍ରଭଵନଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ।  ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଯତନଂ ଅଧ୍ଯୁଵାସାଖିଲର୍ଦ୍ଧିମତ୍

ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନର ଶୋଭାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳରେ ବସିଲେ, ଯାହାକୁ ବସ୍ତୁତଃ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏହା ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରୀର ନିବାସ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀସମ୍ପଦ ସହିତ ସେଠାରେ ବସିଲେ।

  ଵିଦ୍ଯାର୍ଥରୂପଜନ୍ମାଢ୍ଯୋ ମାନସ୍ତମ୍ଭଵିଵର୍ଜିତଃ

ସେ ଜ୍ଞାନ, ଧନ ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମରେ ଧନୀ ଥିଲେ, ମାନ ଓ ଅହଂକାରରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ।

ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ - ପଂଚମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଧୁନ୍ଧୁକାରିଣୋ ଦୁର୍ମୃତ୍ଯୁନିମିତ୍ତକ ପ୍ରେତତ୍ଵପ୍ରାପ୍ତିଵର୍ଣନଂ ତତୋ ଗୋକର୍ଣାନୁଗ୍ରହେଣୋଦ୍ଧାରଶ୍ଚ ସୂତ ଉଵାଚ - (ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ପିତରି ଉପରତେ ତେନ ଜନନୀ ତାଡିତା ଭୃଶମ୍ । କ୍ଵ ଵିତ୍ତଂ ତିଷ୍ଠତି ବ୍ରୂହି ହନିଷ୍ଯେ ଲତ୍ତଯା ନ ଚେତ୍

ବାପା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ ମାଆକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ମାରିଲା— 'ଧନ କେଉଁଠି ରଖିଛ, କୁହ, ନହେଲେ ଏହି ଲାଠିରେ ତୋତେ ମାରିଦେବି!'

ଇତି ତଦ୍ଵାକ୍ଯ ସଂତ୍ରାସାତ୍ ଜନନ୍ଯା ପୁତ୍ରଦୁଃଖତଃ । କୂପେ ପାତଃ କୃତୋ ରାତ୍ରୌ ତେନ ସା ନିଧନଂ ଗତା

ସେଇ କଥାର ଭୟରେ ଓ ପୁଅର ଦୁଃଖରେ, ମାଆ ରାତିରେ କୂଆରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ।

ଗୋକର୍ଣଃ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର୍ଥଂ ନିର୍ଗତୋ ଯୋଗସଂସ୍ଥିତଃ । ନ ଦୁଃଖଂ ନ ସୁଖଂ ତସ୍ଯ ନ ଵୈରୀ ନାପି ବାନ୍ଧଵଃ

ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ବାହାରିଲେ। ସେଠି ସେ ନା ଦୁଃଖ ନା ସୁଖ, ନା ଶତ୍ରୁ ନା ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ।

ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଗୃହେଽତିଷ୍ଠତ୍ ପଂଚପଣ୍ଯଵଧୂଵୃତଃ । ଅତ୍ଯୁଗ୍ରକର୍ମକର୍ତା ଚ ତତ୍ ପୋଷଣଵିମୂଢଧୀଃ

ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଘରେ ରହି, ପାଞ୍ଚଟି ବେଶ୍ୟା ସହିତ ଘିରି ଥିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର କାମ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୋଷଣରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲା।

ଏକଦା କୁଲଟାସ୍ତାସ୍ତୁ ଭୂଷଣାନ୍ଯଭିଲିପ୍ସଵଃ । ତଦର୍ଥଂ ନିର୍ଗତୋ ଗେହାତ୍ କାମାନ୍ଧୋ ମୃତ୍ଯୁମସ୍ମରନ୍

ଏକଦିନ, ସେଇ ବେଶ୍ୟାମାନେ ଗହଣା ଚାହିଲେ। ସେ କାମାନ୍ଧ ହୋଇ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୁଲି, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଘର ଛାଡ଼ିଲେ।

ଯତସ୍ତତଶ୍ଚ ସଂହୃତ୍ଯ ଵିତ୍ତଂ ଵେଶ୍ମ ପୁନର୍ଗତଃ । ତାଭ୍ଯୋଽଯଚ୍ଛତ୍ ସୁଵସ୍ତ୍ରାଣି ଭୂଷଣାନି କିଯନ୍ତି ଚ

ଏଠା-ସେଠା ଧନ ଜମା କରି, ସେ ପୁଣି ଘରକୁ ଫେରିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଜମାକପଡ଼ା, ଗହଣା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜିନିଷ ଦେଲେ।

ବହୁଵିତ୍ତଚଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ନାର୍ଯୋ ଵ୍ଯଚାରଯନ୍ । ଚୌର୍ଯଂ କରୋତ୍ଯସୌ ନିତ୍ଯଂ ଅତୋ ରାଜା ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି

ଅଧିକ ଧନ ଜମା ଦେଖି, ରାତିରେ ସେ ବେଶ୍ୟାମାନେ କହିଲେ— 'ଏହି ଲୋକଟି ଦିନେ ଦିନେ ଚୋରି କରୁଛି, ଏହିପାଇଁ ରାଜା ଏକଦିନ ଧରିବେ।'

ଵିତ୍ତଂ ହୃତ୍ଵା ପୁନଶ୍ଚୈନଂ ମାରଯିଷ୍ଯତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଅତୋଽର୍ଥଗୁପ୍ତଯେ ଗୂଢଂ ଅସ୍ମାଭିଃ କିଂ ନ ହନ୍ଯତେ

'ଧନ ନେଇ ରାଜା ନିଶ୍ଚିତ ତାକୁ ମାରିଦେବେ, ତେଣୁ ଆମ ଲାଭ ପାଇଁ ଚୁପଚାପ ଆମେ ତାକୁ କାହିଁକି ମାରି ଦେଉନାହିଁ?'

ନିହତ୍ଯୈନଂ ଗୃହୀତ୍ଵାର୍ଥଂ ଯାସ୍ଯାମୋ ଯତ୍ର କୁତ୍ରଚିତ୍ । ଇତି ତା ନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ସୁପ୍ତଂ ସମ୍ବଦ୍ଧ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିଃ

ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଘୁମ ଥିବାବେଳେ ତାକୁ ଦୌରି ରସିରେ ବାନ୍ଧି, ମାରିଦେଲେ, ଧନ ନେଇ କେଉଁଠି ଯାଇ ପଲାଇଗଲେ।

ପାଶଂ କଣ୍ଠେ ନିଧାଯାସ୍ଯ ତନ୍ମୃତ୍ଯୁଂ ଉପଚକ୍ରମୁଃ । ତ୍ଵରିତଂ ନ ମମାରାସୌ ଚିନ୍ତାଯୁକ୍ତାଃ ତଦାଭଵନ୍

ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଫାସି ପକାଇ, ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ନାହିଁ, ଏହା ଦେଖି ସେମାନେ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।

ତପ୍ତାଂଗାରସମୂହାଂଶ୍ଚ ତନ୍ମୁଖେ ହି ଵିଚିକ୍ଷିପୁଃ । ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲାତିଦୁଃଖେନ ଵ୍ଯାକୁଲୋ ନିଧନଂ ଗତଃ

ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ତାପୁଥିବା ଅଙ୍ଗାର ଝାପିଦେଲେ; ଅଗ୍ନିର ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଦୁଃଖ ହେଲା ଓ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।

ତଂ ଦେହଂ ମୁମୁଚୁର୍ଗର୍ତେ ପ୍ରାଯଃ ସାହସିକାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ନ ଜ୍ଞାତଂ ତଦ୍‌ରହସ୍ଯଂ ତୁ କେନାପୀଦଂ ତଥୈଵ ଚ

ସେହି ଅବିବେକୀ ଜଣେ ନରଙ୍କ ଶରୀରକୁ ସେମାନେ ଗଡ଼ିଏ ଗଡ଼ିରେ ପକେଇ ଦେଇଥିଲେ; ଏହି କଥାର ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ କେହି ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।