ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମାଦଦ୍ଯ ଵିଧାସ୍ଯାମୋ ଦୁର୍ଗଂ ଦ୍ଵିପଦଦୁର୍ଗମମ୍। ତତ୍ର ଜ୍ଞାତୀନ୍ସମାଧାଯ ଯଵନଂ ଘାତଯାମହେ

ସେଥିପାଇଁ, ଆଜି ଆମେ ଏମିତି ଏକ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିବା, ଯାହାକୁ ମଣିଷମାନେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଆମର ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ ରଖି, ଆମେ ଯବନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ହରାଇବା।

ଇତି ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଦୁର୍ଗଂ ଦ୍ଵାଦଶଯୋଜନମ୍। ଅନ୍ତଃସମୁଦ୍ରେ ନଗରଂ କୃତ୍ସ୍ନାଦ୍ଭୁତମଚୀକରତ୍

ଏଭଳି ଭାବେ ବିଚାର କରି, ପ୍ରଭୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନଗର ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା।

ଦୃଶ୍ଯତେ ଯତ୍ର ହି ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଶିଲ୍ପନୈପୁଣମ୍। ରଥ୍ଯାଚତ୍ଵରଵୀଥୀଭିର୍ଯଥାଵାସ୍ତୁ ଵିନିର୍ମିତମ୍

ସେଠାରେ ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର କୌଶଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା— ରାସ୍ତା, ଚଉକ, ଗଲି ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭଲଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।

ସୁରଦ୍ରୁମଲତୋଦ୍ଯାନ ଵିଚିତ୍ରୋପଵନାନ୍ଵିତମ୍। ହେମଶୃଙ୍ଗୈର୍ଦିଵିସ୍ପୃଗ୍ଭିଃ ସ୍ଫଟିକାଟ୍ଟାଲଗୋପୁରୈଃ

ସେ ନଗର ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗଛ, ଉଦ୍ୟାନ ଏବଂ ବିଚିତ୍ର ଉପବନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ସୁନାର ଦୁର୍ଗ, ଆକାଶକୁ ଛୁଁଥିବା ମହଲ ଏବଂ ସ୍ଫଟିକ ଦ୍ୱାରମଣ୍ଡପ ଥିଲା।

ରାଜତାରକୁଟୈଃ କୋଷ୍ଠୈର୍ହେମକୁମ୍ଭୈରଲଙ୍କୃତୈଃ। ରତ୍ନକୂତୈର୍ଗୃହୈର୍ହେମୈର୍ମହାମାରକତସ୍ଥଲୈଃ

ସେଠାରେ ରୌପ୍ୟ ଏବଂ ସୁନାର ଦୁର୍ଗ, ସୁନାର କୁମ୍ଭରେ ସଜିଥିବା ଭଣ୍ଡାର, ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ତିଆରି ଘର ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ପନ୍ନା ତଳା ଥିଲା।

ଵାସ୍ତୋଷ୍ପତୀନାଂ ଚ ଗୃହୈର୍ଵଲ୍ଲଭୀଭିଶ୍ଚ ନିର୍ମିତମ୍। ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଜନାକୀର୍ଣଂ ଯଦୁଦେଵଗୃହୋଲ୍ଲସତ୍

ଏହି ନଗର ଦିଗପାଳମାନଙ୍କ ଘର ଏବଂ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ଏଠାରେ ଥିଲେ ଏବଂ ଯଦୁବଂଶୀମାନଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରା ଏହା ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ସୁଧର୍ମାଂ ପାରିଜାତଂ ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଧରେଃ। ଯତ୍ର ଚାଵସ୍ଥିତୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଧର୍ମୈର୍ନ ଯୁଜ୍ଯତେ

ମହେନ୍ଦ୍ର ଏଠାକୁ ସୁଧର୍ମା ସଭା ଏବଂ ପାରିଜାତ ଗଛ ପଠାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଣିଷ ହେବାର ସୀମାରେ ଅଟକି ରହିନଥିଲେ।

ଶ୍ଯାମୈକଵର୍ଣାନ୍ଵରୁଣୋ ହଯାନ୍ଶୁକ୍ଲାନ୍ମନୋଜଵାନ୍। ଅଷ୍ଟୌ ନିଧିପତିଃ କୋଶାନ୍ଲୋକପାଲୋ ନିଜୋଦଯାନ୍

ବରୁଣ ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଧଳା, ମନର ତୁଳନାରେ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଦେଲେ; ଧନର ଦେବତା ଆଠଟି ଭଣ୍ଡାର ଦେଲେ; ଦିଗପାଳମାନେ ନିଜ ନିଜ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଲେ।

ଯଦ୍ଯଦ୍ଭଗଵତା ଦତ୍ତମାଧିପତ୍ଯଂ ସ୍ଵସିଦ୍ଧଯେ। ସର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯର୍ପଯାମାସୁର୍ହରୌ ଭୂମିଗତେ ନୃପ

ପ୍ରଭୁ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଶାସନ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଯାହା ପାଇଥିଲେ, ସେସବୁ ହରିଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଆସିବାବେଳେ ପୁଣି ଫେରାଇଦେଲେ।

ତତ୍ର ଯୋଗପ୍ରଭାଵେନ ନୀତ୍ଵା ସର୍ଵଜନଂ ହରିଃ। ପ୍ରଜାପାଲେନ ରାମେଣ କୃଷ୍ଣଃ ସମନୁମନ୍ତ୍ରିତଃ। ନିର୍ଜଗାମ ପୁରଦ୍ଵାରାତ୍ପଦ୍ମମାଲୀ ନିରାଯୁଧଃ

ସେଠାରେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ହରି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ଗଲେ; ପ୍ରଜାପାଳକ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, କୃଷ୍ଣ ତାଳପଦ୍ମ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ନିରାୟୁଧ ଅବସ୍ଥାରେ ନଗର ଦ୍ୱାର ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତମୁଜ୍ଜିହାନମିଵୋଡୁପମ୍। ଦର୍ଶନୀଯତମଂ ଶ୍ଯାମଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସସମ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ତାଙ୍କୁ ବାହାରୁଅଛନ୍ତି ଦେଖି, ଉଠୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦେଖିବାକୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଶ୍ୟାମ ଦେହ ଏବଂ ପୀତ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖାଗଲେ।

ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷସଂ ଭ୍ରାଜତ୍କୌସ୍ତୁଭାମୁକ୍ତକନ୍ଧରମ୍। ପୃଥୁଦୀର୍ଘଚତୁର୍ବାହୁଂ ନଵକଞ୍ଜାରୁଣେକ୍ଷଣମ୍

ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କଣ୍ଠରେ ଦୀପ୍ତିମାନ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଦେହ, ଚାରିଟି ହାତ ଏବଂ ନୂଆ କମଳ ରଙ୍ଗର ଆଖି।

ନିତ୍ଯପ୍ରମୁଦିତଂ ଶ୍ରୀମତ୍ସୁକପୋଲଂ ଶୁଚିସ୍ମିତମ୍। ମୁଖାରଵିନ୍ଦଂ ବିଭ୍ରାଣଂ ସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲମ୍

ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ, ଶ୍ରୀମୟ, ଗୋଲା ଗାଲ, ଶୁଦ୍ଧ ହସ, କମଳ ମୁହଁ ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ମକର ଆକୃତିର କଣ୍ଣା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ଵାସୁଦେଵୋ ହ୍ଯଯମିତି ପୁମାନ୍ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲାଞ୍ଛନଃ। ଚତୁର୍ଭୁଜୋଽରଵିନ୍ଦାକ୍ଷୋ ଵନମାଲ୍ଯତିସୁନ୍ଦରଃ

ଏହିଅଟି ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ, ଚାରି ହାତ ଥିବା, କମଳ ଆଖି ଏବଂ ଭୂଷିତ ଭୃଦାନ୍ତି ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଅତି ସୁନ୍ଦର ବାସୁଦେବ।

ଲକ୍ଷଣୈର୍ନାରଦପ୍ରୋକ୍ତୈର୍ନାନ୍ଯୋ ଭଵିତୁମର୍ହତି। ନିରାଯୁଧଶ୍ଚଲନ୍ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽନେନ ନିରାଯୁଧଃ

ନାରଦଙ୍କ କହିଥିବା ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପରି ଅନ୍ୟ କେହି ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସେ ନିରାୟୁଧ ଏବଂ ପଦେ ପଦେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିରାୟୁଧ ହୋଇ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।

ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଯଵନଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତଂ ପରାଙ୍ମୁଖମ୍। ଅନ୍ଵଧାଵଜ୍ଜିଘୃକ୍ଷୁସ୍ତଂ ଦୁରାପମପି ଯୋଗିନାମ୍

ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଯବନ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ପଛରୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ହସ୍ତପ୍ରାପ୍ତମିଵାତ୍ମାନଂ ହରିଣା ସ ପଦେ ପଦେ। ନୀତୋ ଦର୍ଶଯତା ଦୂରଂ ଯଵନେଶୋଽଦ୍ରିକନ୍ଦରମ୍

ହରି ପ୍ରତି ଦିଗରେ ଦୂରେ ଦେଖାଉଥିଲେ ଏବଂ ପଦେ ପଦେ ଯବନପତିଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ପହଞ୍ଚାଇଦେଲେ, ଯେପରି ନିଜକୁ ହାତରେ ଧରିପାରିବ।

ପଲାଯନଂ ଯଦୁକୁଲେ ଜାତସ୍ଯ ତଵ ନୋଚିତମ୍। ଇତି କ୍ଷିପନ୍ନନୁଗତୋ ନୈନଂ ପ୍ରାପାହତାଶୁଭଃ

‘ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ତୁମ ପାଇଁ ପଳାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ’—ଏଭଳି କହି ତାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରି, ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବୀ ଯବନ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଏଵଂ କ୍ଷିପ୍ତୋଽପି ଭଗଵାନ୍ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଗିରିକନ୍ଦରମ୍। ସୋଽପି ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତତ୍ରାନ୍ଯଂ ଶଯାନଂ ଦଦୃଶେ ନରମ୍

ଏଭଳି ଉପହାସ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଉଁଠି ଯବନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏକ ଅନ୍ୟ ମଣିଷକୁ ଶୁଏଇଥିବା ଦେଖିଲେ।

ନନ୍ଵସୌ ଦୂରମାନୀଯ ଶେତେ ମାମିହ ସାଧୁଵତ୍। ଇତି ମତ୍ଵାଚ୍ଯୁତଂ ମୂଢସ୍ତଂ ପଦା ସମତାଡଯତ୍

ଏହି ଯବନଟିଏକୁ ଦୂରକୁ ଆଣି ଏଠାରେ ଏକ ସାଧୁ ପରି ଶୋଇଛି ବୋଲି ଭାବି, ସେ ମୂଢ଼ ମନୁଷ୍ୟଟିଏ ଏଠାରେ ଶୋଇଥିବା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପାଦରେ ଦଳିଲା।

ସ ଉତ୍ଥାଯ ଚିରଂ ସୁପ୍ତଃ ଶନୈରୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ଲୋଚନେ। ଦିଶୋ ଵିଲୋକଯନ୍ପାର୍ଶ୍ଵେ ତମଦ୍ରାକ୍ଷୀଦଵସ୍ଥିତମ୍

ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୁଇଥିବା ପରେ ଉଠି, ହଳୁହଳୁ ଆଖି ଖୋଲିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାଲି ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସେ ମନୁଷ୍ୟଟିଏ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି।

ସ ତାଵତ୍ତସ୍ଯ ରୁଷ୍ଟସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟିପାତେନ ଭାରତ। ଦେହଜେନାଗ୍ନିନା ଦଗ୍ଧୋ ଭସ୍ମସାଦଭଵତ୍କ୍ଷଣାତ୍

ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ସେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ରୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିରେ, ସେ ଯବନଟିଏ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେଲା।

ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ। କୋ ନାମ ସ ପୁମାନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍କସ୍ଯ କିଂ ଵୀର୍ଯ ଏଵ ଚ। କସ୍ମାଦ୍ଗୁହାଂ ଗତଃ ଶିଷ୍ଯେ କିଂ ତେଜୋ ଯଵନାର୍ଦନଃ

ରାଜା ପଚାରିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ କିଏ, କେଉଁ ବଂଶର, କେଉଁ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା? କାହିଁକି ସେ ଗୁହାକୁ ଯାଇ ଶୋଇଥିଲେ? ଯବନଂକୁ ନଶ୍ୱନ କରିଥିବା ତାଙ୍କର ତେଜ କେମିତି ଥିଲା?

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ସ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲେ ଜାତୋ ମାନ୍ଧାତୃତନଯୋ ମହାନ୍। ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କର ପୁତ୍ର, ମହାନ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ।

ସ ଯାଚିତଃ ସୁରଗଣୈରିନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯୈରାତ୍ମରକ୍ଷଣେ। ଅସୁରେଭ୍ଯଃ ପରିତ୍ରସ୍ତୈସ୍ତଦ୍ରକ୍ଷାଂ ସୋଽକରୋଚ୍ଚିରମ୍

ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅସୁରମାନେଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ; ଭୟଭୀତ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

ଲବ୍ଧ୍ଵା ଗୁହଂ ତେ ସ୍ଵଃପାଲଂ ମୁଚୁକୁନ୍ଦମଥାବ୍ରୁଵନ୍। ରାଜନ୍ଵିରମତାଂ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଭଵାନ୍ନଃ ପରିପାଲନାତ୍

ଦେବମାନେ ଗୁହାରେ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି, କହିଲେ: ହେ ରାଜା, ଆମ ପାଇଁ ଏହି କଷ୍ଟକର ରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଏବେ ବିରତ ହୁଅ।

ନରଲୋକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ନିହତକଣ୍ଟକମ୍। ଅସ୍ମାନ୍ପାଲଯତୋ ଵୀର କାମାସ୍ତେ ସର୍ଵ ଉଜ୍ଝିତାଃ

ହେ ବୀର, ତୁମେ ମଣିଷ ଲୋକ ଓ ଶତ୍ରୁଶୂନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ; ଏହାରେ ତୁମ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ ହୋଇଯାଇଛି।

ସୁତା ମହିଷ୍ଯୋ ଭଵତୋ ଜ୍ଞାତଯୋଽମାତ୍ଯମନ୍ତ୍ରିଣଃ। ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ତୁଲ୍ଯକାଲୀନା ନାଧୁନା ସନ୍ତି କାଲିତାଃ

ତୁମର ପୁଅ, ରାଣୀମାନେ, ଆତ୍ମୀୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସହଚରମାନେ, ଏବଂ ତୁମ ସମୟର ପ୍ରଜାମାନେ, ଏବେ ଏହି ସମୟରେ କେହି ବଞ୍ଚିନାହାନ୍ତି।

କାଲୋ ବଲୀଯାନ୍ବଲିନାଂ ଭଗଵାନୀଶ୍ଵରୋଽଵ୍ଯଯଃ। ପ୍ରଜାଃ କାଲଯତେ କ୍ରୀଡନ୍ପଶୁପାଲୋ ଯଥା ପଶୂନ୍

କାଳ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ୍; ସେ ଖେଳ କରି କ୍ରମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଗୋପାଳ ଗୋମାନେକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।