ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ସିକ୍ତମାର୍ଗାଂ ହୃଷ୍ଟଜନାଂ ପତାକାଭିରଭ୍ଯଲଙ୍କୃତାମ୍। ନିର୍ଘୁଷ୍ଟାଂ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷେଣ କୌତୁକାବଦ୍ଧତୋରଣାମ୍

ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ଝଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ପତାକାରେ ସୁଶୋଭିତ, ବେଦମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ଏବଂ ଶୋଭାୟମାନ ତୋରଣ ଦ୍ୱାରରେ ଶୁଭ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା।

ନିଚୀଯମାନୋ ନାରୀଭିର୍ମାଲ୍ଯଦଧ୍ଯକ୍ଷତାଙ୍କୁରୈଃ। ନିରୀକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସସ୍ନେହଂ ପ୍ରୀତ୍ଯୁତ୍କଲିତଲୋଚନୈଃ

ସେ ନାରୀମାନେ ମାଳା, ଦହି ଏବଂ ଅଂକୁରିତ ଧାନ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ସ୍ନେହ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭାସିତ ଚକ୍ଷୁଁରେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ ।

ଆଯୋଧନଗତଂ ଵିତ୍ତମନନ୍ତଂ ଵୀରଭୂଷଣମ୍। ଯଦୁରାଜାଯ ତତ୍ସର୍ଵମାହୃତଂ ପ୍ରାଦିଶତ୍ପ୍ରଭୁଃ

ଯୁଦ୍ଧରେ ଲାଭ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି, ଯାହା ଅନେକ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା ଏବଂ ଅନନ୍ତ ଥିଲା, ସେହି ସମସ୍ତ ଧନ ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ଯଦୁରାଜଙ୍କୁ ଆଣି ଦେଇଥିଲେ ।

ଏଵଂ ସପ୍ତଦଶକୃତ୍ଵସ୍ତାଵତ୍ଯକ୍ଷୌହିଣୀବଲଃ। ଯୁଯୁଧେ ମାଗଧୋ ରାଜା ଯଦୁଭିଃ କୃଷ୍ଣପାଲିତୈଃ

ଏଭଳିଭାବେ, ମାଗଧ ରାଜା ସତରେ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ସତରଟିଥର ଯଦୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ, ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ।

ଅକ୍ଷିଣ୍ଵଂସ୍ତଦ୍ବଲଂ ସର୍ଵଂ ଵୃଷ୍ଣଯଃ କୃଷ୍ଣତେଜସା। ହତେଷୁ ସ୍ଵେଷ୍ଵନୀକେଷୁ ତ୍ଯକ୍ତୋଽଗାଦରିଭିର୍ନୃପଃ

ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ । ତାଙ୍କର ନିଜ ସେନା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ ।

ଅଷ୍ଟାଦଶମ ସଙ୍ଗ୍ରାମ ଆଗାମିନି ତଦନ୍ତରା। ନାରଦପ୍ରେଷିତୋ ଵୀରୋ ଯଵନଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ

ଅଠାରୋତିଏ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଥିବା ବେଳେ, ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଏକ ଶୂର ବିଦେଶୀ, ଯବନ, ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ରୁରୋଧ ମଥୁରାମେତ୍ଯ ତିସୃଭିର୍ମ୍ଲେଚ୍ଛକୋଟିଭିଃ। ନୃଲୋକେ ଚାପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ଵୃଷ୍ଣୀନ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାତ୍ମସମ୍ମିତାନ୍

ସେ ବିଦେଶୀ ତିନି ଲକ୍ଷ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ସେନା ନେଇ ମଥୁରାକୁ ଘେରି ରଖିଲେ। ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ, କାରଣ ସେ ନିଜ ସମାନ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଚିନ୍ତଯତ୍କୃଷ୍ଣଃ ସଙ୍କର୍ଷଣ ସହାଯଵାନ୍। ଅହୋ ଯଦୂନାଂ ଵୃଜିନଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ହ୍ଯୁଭଯତୋ ମହତ୍

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କୃଷ୍ଣ, ସଂକର୍ଷଣଙ୍କ ସହିତ, ଭାବିଲେ—'ହାୟ, ଯଦୁମାନେ ଦୁଇ ପଟେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।'

ଯଵନୋଽଯଂ ନିରୁନ୍ଧେଽସ୍ମାନଦ୍ଯ ତାଵନ୍ମହାବଲଃ। ମାଗଧୋଽପ୍ଯଦ୍ଯ ଵା ଶ୍ଵୋ ଵା ପରଶ୍ଵୋ ଵାଗମିଷ୍ଯତି

ଏହି ଯବନ ଆଜି ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଆମକୁ ଘେରି ରଖିଛି। ମାଗଧ ରାଜା ଆଜି, କିମ୍ବା କାଲି, କିମ୍ବା ପରେ ଆସିବେ।

ଆଵଯୋଃ ଯୁଧ୍ଯତୋରସ୍ଯ ଯଦ୍ଯାଗନ୍ତା ଜରାସୁତଃ। ବନ୍ଧୂନ୍ହନିଷ୍ଯତ୍ଯଥ ଵା ନେଷ୍ଯତେ ସ୍ଵପୁରଂ ବଲୀ

ଯଦି ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ବେଳେ ଜରାସନ୍ଧ ଆସିଯିବେ, ସେ ଆମର ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ କିମ୍ବା ମାରିଦେବେ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ସହରକୁ ନେଇଯିବେ।

ତସ୍ମାଦଦ୍ଯ ଵିଧାସ୍ଯାମୋ ଦୁର୍ଗଂ ଦ୍ଵିପଦଦୁର୍ଗମମ୍। ତତ୍ର ଜ୍ଞାତୀନ୍ସମାଧାଯ ଯଵନଂ ଘାତଯାମହେ

ସେଥିପାଇଁ, ଆଜି ଆମେ ଏମିତି ଏକ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିବା, ଯାହାକୁ ମଣିଷମାନେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଆମର ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ ରଖି, ଆମେ ଯବନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ହରାଇବା।

ଇତି ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଦୁର୍ଗଂ ଦ୍ଵାଦଶଯୋଜନମ୍। ଅନ୍ତଃସମୁଦ୍ରେ ନଗରଂ କୃତ୍ସ୍ନାଦ୍ଭୁତମଚୀକରତ୍

ଏଭଳି ଭାବେ ବିଚାର କରି, ପ୍ରଭୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନଗର ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା।

ଦୃଶ୍ଯତେ ଯତ୍ର ହି ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଶିଲ୍ପନୈପୁଣମ୍। ରଥ୍ଯାଚତ୍ଵରଵୀଥୀଭିର୍ଯଥାଵାସ୍ତୁ ଵିନିର୍ମିତମ୍

ସେଠାରେ ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର କୌଶଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା— ରାସ୍ତା, ଚଉକ, ଗଲି ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭଲଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।

ସୁରଦ୍ରୁମଲତୋଦ୍ଯାନ ଵିଚିତ୍ରୋପଵନାନ୍ଵିତମ୍। ହେମଶୃଙ୍ଗୈର୍ଦିଵିସ୍ପୃଗ୍ଭିଃ ସ୍ଫଟିକାଟ୍ଟାଲଗୋପୁରୈଃ

ସେ ନଗର ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗଛ, ଉଦ୍ୟାନ ଏବଂ ବିଚିତ୍ର ଉପବନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ସୁନାର ଦୁର୍ଗ, ଆକାଶକୁ ଛୁଁଥିବା ମହଲ ଏବଂ ସ୍ଫଟିକ ଦ୍ୱାରମଣ୍ଡପ ଥିଲା।

ରାଜତାରକୁଟୈଃ କୋଷ୍ଠୈର୍ହେମକୁମ୍ଭୈରଲଙ୍କୃତୈଃ। ରତ୍ନକୂତୈର୍ଗୃହୈର୍ହେମୈର୍ମହାମାରକତସ୍ଥଲୈଃ

ସେଠାରେ ରୌପ୍ୟ ଏବଂ ସୁନାର ଦୁର୍ଗ, ସୁନାର କୁମ୍ଭରେ ସଜିଥିବା ଭଣ୍ଡାର, ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ତିଆରି ଘର ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ପନ୍ନା ତଳା ଥିଲା।

ଵାସ୍ତୋଷ୍ପତୀନାଂ ଚ ଗୃହୈର୍ଵଲ୍ଲଭୀଭିଶ୍ଚ ନିର୍ମିତମ୍। ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଜନାକୀର୍ଣଂ ଯଦୁଦେଵଗୃହୋଲ୍ଲସତ୍

ଏହି ନଗର ଦିଗପାଳମାନଙ୍କ ଘର ଏବଂ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ଏଠାରେ ଥିଲେ ଏବଂ ଯଦୁବଂଶୀମାନଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରା ଏହା ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ସୁଧର୍ମାଂ ପାରିଜାତଂ ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଧରେଃ। ଯତ୍ର ଚାଵସ୍ଥିତୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଧର୍ମୈର୍ନ ଯୁଜ୍ଯତେ

ମହେନ୍ଦ୍ର ଏଠାକୁ ସୁଧର୍ମା ସଭା ଏବଂ ପାରିଜାତ ଗଛ ପଠାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଣିଷ ହେବାର ସୀମାରେ ଅଟକି ରହିନଥିଲେ।

ଶ୍ଯାମୈକଵର୍ଣାନ୍ଵରୁଣୋ ହଯାନ୍ଶୁକ୍ଲାନ୍ମନୋଜଵାନ୍। ଅଷ୍ଟୌ ନିଧିପତିଃ କୋଶାନ୍ଲୋକପାଲୋ ନିଜୋଦଯାନ୍

ବରୁଣ ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଧଳା, ମନର ତୁଳନାରେ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଦେଲେ; ଧନର ଦେବତା ଆଠଟି ଭଣ୍ଡାର ଦେଲେ; ଦିଗପାଳମାନେ ନିଜ ନିଜ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଲେ।

ଯଦ୍ଯଦ୍ଭଗଵତା ଦତ୍ତମାଧିପତ୍ଯଂ ସ୍ଵସିଦ୍ଧଯେ। ସର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯର୍ପଯାମାସୁର୍ହରୌ ଭୂମିଗତେ ନୃପ

ପ୍ରଭୁ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଶାସନ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଯାହା ପାଇଥିଲେ, ସେସବୁ ହରିଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଆସିବାବେଳେ ପୁଣି ଫେରାଇଦେଲେ।

ତତ୍ର ଯୋଗପ୍ରଭାଵେନ ନୀତ୍ଵା ସର୍ଵଜନଂ ହରିଃ। ପ୍ରଜାପାଲେନ ରାମେଣ କୃଷ୍ଣଃ ସମନୁମନ୍ତ୍ରିତଃ। ନିର୍ଜଗାମ ପୁରଦ୍ଵାରାତ୍ପଦ୍ମମାଲୀ ନିରାଯୁଧଃ

ସେଠାରେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ହରି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ଗଲେ; ପ୍ରଜାପାଳକ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, କୃଷ୍ଣ ତାଳପଦ୍ମ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ନିରାୟୁଧ ଅବସ୍ଥାରେ ନଗର ଦ୍ୱାର ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତମୁଜ୍ଜିହାନମିଵୋଡୁପମ୍। ଦର୍ଶନୀଯତମଂ ଶ୍ଯାମଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସସମ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ତାଙ୍କୁ ବାହାରୁଅଛନ୍ତି ଦେଖି, ଉଠୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦେଖିବାକୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଶ୍ୟାମ ଦେହ ଏବଂ ପୀତ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖାଗଲେ।

ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷସଂ ଭ୍ରାଜତ୍କୌସ୍ତୁଭାମୁକ୍ତକନ୍ଧରମ୍। ପୃଥୁଦୀର୍ଘଚତୁର୍ବାହୁଂ ନଵକଞ୍ଜାରୁଣେକ୍ଷଣମ୍

ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କଣ୍ଠରେ ଦୀପ୍ତିମାନ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଦେହ, ଚାରିଟି ହାତ ଏବଂ ନୂଆ କମଳ ରଙ୍ଗର ଆଖି।

ନିତ୍ଯପ୍ରମୁଦିତଂ ଶ୍ରୀମତ୍ସୁକପୋଲଂ ଶୁଚିସ୍ମିତମ୍। ମୁଖାରଵିନ୍ଦଂ ବିଭ୍ରାଣଂ ସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲମ୍

ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ, ଶ୍ରୀମୟ, ଗୋଲା ଗାଲ, ଶୁଦ୍ଧ ହସ, କମଳ ମୁହଁ ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ମକର ଆକୃତିର କଣ୍ଣା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ଵାସୁଦେଵୋ ହ୍ଯଯମିତି ପୁମାନ୍ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲାଞ୍ଛନଃ। ଚତୁର୍ଭୁଜୋଽରଵିନ୍ଦାକ୍ଷୋ ଵନମାଲ୍ଯତିସୁନ୍ଦରଃ

ଏହିଅଟି ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ, ଚାରି ହାତ ଥିବା, କମଳ ଆଖି ଏବଂ ଭୂଷିତ ଭୃଦାନ୍ତି ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଅତି ସୁନ୍ଦର ବାସୁଦେବ।

ଲକ୍ଷଣୈର୍ନାରଦପ୍ରୋକ୍ତୈର୍ନାନ୍ଯୋ ଭଵିତୁମର୍ହତି। ନିରାଯୁଧଶ୍ଚଲନ୍ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽନେନ ନିରାଯୁଧଃ

ନାରଦଙ୍କ କହିଥିବା ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପରି ଅନ୍ୟ କେହି ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସେ ନିରାୟୁଧ ଏବଂ ପଦେ ପଦେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିରାୟୁଧ ହୋଇ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।

ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଯଵନଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତଂ ପରାଙ୍ମୁଖମ୍। ଅନ୍ଵଧାଵଜ୍ଜିଘୃକ୍ଷୁସ୍ତଂ ଦୁରାପମପି ଯୋଗିନାମ୍

ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଯବନ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ପଛରୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ହସ୍ତପ୍ରାପ୍ତମିଵାତ୍ମାନଂ ହରିଣା ସ ପଦେ ପଦେ। ନୀତୋ ଦର୍ଶଯତା ଦୂରଂ ଯଵନେଶୋଽଦ୍ରିକନ୍ଦରମ୍

ହରି ପ୍ରତି ଦିଗରେ ଦୂରେ ଦେଖାଉଥିଲେ ଏବଂ ପଦେ ପଦେ ଯବନପତିଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ପହଞ୍ଚାଇଦେଲେ, ଯେପରି ନିଜକୁ ହାତରେ ଧରିପାରିବ।

ପଲାଯନଂ ଯଦୁକୁଲେ ଜାତସ୍ଯ ତଵ ନୋଚିତମ୍। ଇତି କ୍ଷିପନ୍ନନୁଗତୋ ନୈନଂ ପ୍ରାପାହତାଶୁଭଃ

‘ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ତୁମ ପାଇଁ ପଳାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ’—ଏଭଳି କହି ତାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରି, ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବୀ ଯବନ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଏଵଂ କ୍ଷିପ୍ତୋଽପି ଭଗଵାନ୍ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଗିରିକନ୍ଦରମ୍। ସୋଽପି ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତତ୍ରାନ୍ଯଂ ଶଯାନଂ ଦଦୃଶେ ନରମ୍

ଏଭଳି ଉପହାସ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଉଁଠି ଯବନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏକ ଅନ୍ୟ ମଣିଷକୁ ଶୁଏଇଥିବା ଦେଖିଲେ।